Heemkundevereniging Gl - Sjakel februari 2001
 
 


De Sjakel
Februari 2001

Geulle in vroeger tijden.
29. Volksverhalen uit Geulle.

Dit keer wil ik enkele legenden en volksverhalen vertellen die met Geulle of met Geullenaren te maken hebben.

  • 1. De katten van de Blomberg.
    Twee drinkebroers die op een kermisdag te veel bier in het Haolhuuske hadden gedronken wilden wel eens weten wie of wat er in de Blomberg woonde. Onder aan de voet van de berg liep hun een kat voor de voeten. Een van hen schopte het beestje weg en zei: "Scheer je weg lelijk beest". Nauwelijks had hij dat gezegd of daar kwamen wel duizend katten op hem af. Van schrik was hun dronkemansmoed ineens verdwenen en zij begonnen het Sint Jans-evangelie op te zeggen. Voor dat zij dit uithadden was geen kat meer te bekennen. Beschaamd trokken de twee mannen naar huis.
  • 2. De heks en de duivenmelker.
    In Geulle woonde eens een heks die de inwoners allerlei plagen en overlast bezorgde. Maar voor sommige mensen was zij aardig. Iemand die bij haar geen kwaad kon doen omdat hij haar in de moestuin hielp, had graag eens wat prijzen met zijn duiven gewonnen. Toen hij dit de heks vertelde zei ze: "Gooi je pet maar eens in de lucht". De man deed dit. "Gooi nog maar eens" zei de heks. De duivenmelker deed dit tenslotte zeven keer. Bij de eerst volgende wedvlucht won hij met zijn duiven zeven prijzen.
  • 3. De Auvermennekes vertrekken uit Geulle.
    Deze kabouters woonden heel lang geleden in de Blomberg bij Moorveld. Als de Geullenaren indertijd naar bed gingen, hoorden zij buiten vaak roepen: "Ketelen, ketelen". Zij zetten dan hun ketels en pannen buiten en vonden deze 's morgens blinkend gepoetst terug. Toen in Geulle voor de eerste keer het angelusklokje luidde, werd er uit de Blomberg een akelig gejammer gehoord. De voorste helft van de berg stortte in en er vormde zich een beek die de Heiligenbeek werd genoemd. Alles wat in die beek ligt of valt wordt met een kalklaagje bedekt. Men zegt dat die kalk afkomstig is van de onderaardse woningen van de auvermennekes. Na het instorten van de Blomberg zijn deze kabouters over de Maas naar de Belgische Kempen gevlucht.
  • 4. De Pas en het Doodlager.
    Tussen Geulle en Bunde ligt een eenzame en moerassige streek die de Pas wordt genoemd. Oude mensen waarschuwen jongeren om daar 's nachts nooit door heen te gaan omdat het er niet deugt. In het donker hoort men daar vaak akelig gekerm en geklaag. Deze geluiden lijken van heel diep en ver te komen. Ook dwaalt er dan een vuurman rond. Het zou kunnen dat men dan een droeve stoet tegenkomt die van de Averput naar het Doodlager trekt. Hoe het moeras bij Brommelen aan de naam Doodlager komt schijnt niemand te weten.
  • 5. Het verlaten Waalserstraatje.
    In het Waalserstraatje dat tussen de kerk van boven en de mevrouw Van der Meystraat het bos in loopt worden 's nachts vreemde geluiden gehoord. In dit straatje staan geen huizen, maar die hebben daar vroeger wel gestaan. Totdat er de pest of zwarte dood kwam. En waar voor kort nog de boeren werkten en de kinderen zongen en sprongen, hoorde men nu het gekerm van de lijders aan de pest. Toen trokken de gezonde Geullenaren op bedevaart naar Scherpenheuvel. En terwijl zij daar baden en boete deden hield de pest in Geulle op. Maar in de huizen van het Waalserstraatje is nooit iemand meer gaan wonen en uiteindelijk zijn ze in puin gevallen en verdwenen.
Archie Varis.


Literatuur.
1. Limburgse sagen en legenden (1925).
2. Kent u Geulle? (1949)

Brieve van Pieke Jr.

Beste luu van Geul, hier weer een briefje van jullie Pieke Junior uit de Piemelenhoek. Maar wat maken jullie me nu de van? Schrijf ik jullie een brief over de Noonk en zijn schuppestelen en beurstelestele en zijn koop hout, gaan jullie me alles kaalhouwe, in de Slingersberg en in de Schieversberg, der staat nog bijna geen boom meer waar ze zich met de karneval aan hadde kunnen vasthouwe. En hoe moet dat nou als ze daar onderweg de aardappele wille afschudde?? Nee, jullie kunnen het beter een beetje rustig aan doen, justement wie die van de gemeente, want lets had het gesneeuwd, maar een beetje maar, net genoeg voor in een holen tand, maar omdat die van de gemeente zich verslapen hadden, was het buiten net een keibaan, zo glets wie een spiegel. En zo'n noodsituatie roept het beste in die van de gemeente op, zeg de Noonk, want we hebben weer eens een genie van een vethouder, die zei dat ze alle hoofstraten van Meersse al gestrooid hadde voordat de gezet uit was, maar in Geul komp dan de gezet wel heel vroeg of we hebbe geen hoofstraten bij ons in Geul, want het was overal harstikke glets. En de Noonk is toen ook nog op zijne ruggestrank gegaan en die moes een paar dagen aan het buffet hangen, want hij kan niet goed zitten, zeg hij, maar dat is niet zo erg, zeg Harie van onze Merie, want nou glits hem zijn drupke meteen tot waar het zijn moet als hij het staandenteere drinkt. En als die vethouder wat jonger was gewees, zouden ze hem een wiskit noemen, zeg de Noonk, want die vethouder kan gedachten lezen want hij had ook gezeg, dat waar ze van de gemeente niet gestrooid hadden, dat daar de mensen daar geen moeite mee hadden en dat ze zelles derom gevraagd hadden om niet te strooien offent ze de kinderen wilden late genieten van sleeije en keije, maar dat is natuurlijk flauw huitvlees, zeg de Noonk, als het sneeuwt en het wordt glets, dan moete ze gewoon alles strooie wat ze hebbe, behalve de Moorveldsberg, net als vroeger en wij hebbe ters toch zeker geene van Meersse nodig om ons te zeggen waar wij moete wintersporten, dat maken wij zelvers wel uit. Die van Meersse, die moeten maar naar de kouwe kermis in Maastrich, waarzegger spelen. Nee, dan was het vroeger een stuk beter, zeg Harie, met de Lange van Maasse en de Witte van Lies en consorte, die zorgden wel de voor dat de luu hunne nek niet braken en als ze nu bij ons in den Hoek niet strooien, liggen we zo met onze klapsperen onder aan Lombok!! En het zakkenbeleid van de gemeente begint ook al vruchte af te gooien, maar wel rotte zegt de Noonk, want toen hij dees week onder in Geul naar de kerk ging zag hij in de hek langs de knaal al een zak met zwijnderij liggen en die was van Mek Donald zei hij, want dat kon hij draan zien en dat staalt toch nergens op, vind de Noonk, maar nou vraag ik me af wie of dat die zak nou wel is, want ik heb toch altijd hier in Geul op school gezeten en daar zat ter nooit ene die zich Donald schreef en dat is toch ook gaaruits geen Geulse naam, dach ik me zo en wie heet ter vanvoor nou Mek, niemand toch.....

En het heeft ook wat gevrooren, maar niet genoeg voor de schaatsen, want de visvijver was net toe en de wijert ook, maar dan had je het ook gehat en dat is maar goed voor Willemke van Teigededraod, want die was zich vorige keer toen het ijs lag een schaatsmuil met schaatsen gevallen en de tanden door de lippen en dat kwam niet zo goed uit, want hij bloeide wie een os, want hij had vantevoren wat veel antievries gehad, zei hij. En over ossen gesproken, bij de pastoor hadden ze in Bung met Nieuwjaar een bommetje in de brievenbus gedaan en dat was geknald en de cente ware ook weg en de pastoor schreef in Kontak dat hij daar niet blij mee was en over gouwe kalleven en zo, maar de Noonk zei dat hij denkt dat het gouwe ossen waren, en dat snap ik niet maar dat zal wel zijn omdat aan een os meer vlees zit wie aan een kalf denk ik, maar van gekke osse heb ik nog niet gehoord, maar wel van gekke koeie, dus der zullen ook wel gekke kalleven zijn en ik snap het nog niet helemaal, maar nu ga ik eten en Merie heeft zich door de bocht gegooid want we hebben heldere ossestaartse-soep met een broodje met geros bief, en dat zal wel zijn omdat het vandaag zondag is. Zou dat geros bief nou van het verreke van Stbbes komen, want dat staat ook de hele dag in de rege en in de pratsj? Dat moet ik toch eens aan de Noonk vrage, maar ik geloof niet dat die vandaag de richting goed vindt, want hij is zich na de hoogmis ene gaan drinke en hij is nog nergens te zien. Nou, adi dan maar en tot de volgende keer met de groeten van Pieke jr. uit de Piemelenhoek.

In de Heer is overleden:

  • op 20 januari 2001 op 55-jarige leeftijd, Corrie Lardinois e.v. oud-wielrenner Jan Tummers te Elsloo
Pastoor Haeseck

Naar aanleiding van het artikel van Archie Varis over pastoor Haeseck in De Sjakel van januari 2001 deelde dhr. Winus de Rouw mede dat het portret van deze pastoor - dat jarenlang opgeborgen was in de voormalige pastorie aan de Kommelderweg - in opdracht van het Kerkbestuur is opgeknapt en gerestaureerd en momenteel te bezichtigen is in het parochiecentrum in de Hulserstraat. Waarvan akte!
De redactie


Koninlijke onderscheidingen

Op 16 januari 201 werd mevrouw Annie Maassen-Soons van de Poortweg benoemd tot Lid in de Orde van Oranje Nassau.

Mevrouw Maassen kreeg de Koninklijke onderscheiding opgespeld onder meer vanwege het feit dat zij in 1965 mede-oprichtster was van de Vrouwenbond St. Appollonia, van welke vereniging zij nog steeds bestuurslid is, na van 1983 tot 1995 voorzitter van deze bond te zijn geweest. Verder verzorgt zij elk jaar de collecte voor de Brandwondenstichting in Geulle, collecteert zij voor de Hartstichting, de Kankerbestrijding e.d. Ook is zij 25 jaar voorzitster van het kerkelijk zangkoor van de St. Martinusparochie.

Het Gls Mannenkoor bracht mevrouw Maassen 's anderendaags thuis een klinkende serenade.

Op 26 januari 2001 werd mevrouw Ria Janssen-Martens van de mevrouw Van der Meystraat benoemd tot Lid in de Orde van Oranje Nassau. Mevrouw Janssen kreeg haar Koninklijke onderscheiding opgespeld onder meer vanwege het feit dat zij vanaf 1986 lid van het bestuur van de Harmonie St. Caecilia is, waarbij zij de zorg heeft voor de leerlingenopleiding en de begeleiding van de leerlingen en voor de uniformen van de harmonie.

Verder is zij de contactpersoon van de Harmonie voor de muziekscholen in Beek en Maastricht.

Daarnaast was mevrouw Janssen meer dan 25 jaar bestuurslid van de Buurtvereniging Snijdersberg en het St. Franciscuskoor van Waalssen, van welk koor zij nog steeds lid is.

Annie en Ria, vanaf deze plaats onze hartelijke gelukwensen met jullie Koninklijke onderscheiding.
De redactie


Politie Varia

  • In de nacht van zondag 31 december 2000 en 1 januari 2001 vond er een aanrijding met doorrijding plaats op een parkeerplaats aan de Moorveldsberg. Dader onbekend.
  • Tussen dinsdag 2 en woensdag 3 januari werd er ingebroken in een schuur aan de Maastrichterweg. Hierbij werd in de nieuwe omheining een groot gat gemaakt en werd het slot van de schuur geforceerd. Uit de schuur werden alleen enkele kopjes ontvreemd. Mogelijk dat men terugkomt voor de paarden.
  • Op vrijdag 5 januari werd op de Baron Conradstraat een gedeelte van het trottoir kapotgereden. De bestuurder van de vrachtauto is gewoon doorgereden. Vermoedelijk een Oostenrijkse vrachtauto.
  • Op maandag 8 januari vond er een aanrijding plaats op de Kanaalweg waarbij beide bestuurders met spiegels tegen elkaar kwamen.
  • Op donderdag 11 januari werden op de parkeerplaats bij de Slingerberg een vijftal grijze vuilniszakken gevonden met daarin potgrond en resten van hennepplanten.
  • In de nacht van maandag 22 op dinsdag 23 januari werden een drietal pogingen tot inbraak in woningen aan de Schoutstraat gepleegd. In alle drie de gevallen is men niet binnengeweest. Vermoedelijk zijn de pogingen tot inbraak rond 03.00 uur geweest, daar op een plaats om die tijd het alarm is afgegaan. Ook is door buurtbewoners rond dat tijdstip een auto gehoord. Bij alle pogingen werd de afdekplaat verbogen en de cilinder afgebroken. Doordat er dievenklauwen op de deur zaten, kwam men niet binnen.
  • In dezelfde nacht, vermoedelijk door dezelfde daders, is er ook ingebroken in een woning aan 't Steegske. Hier heeft men op dezelfde wijze het slot geforceerd. In de woning werden alle kasten en laden doorzocht. Er werd geld ontvreemd.
  • Op woensdag 24 januari werd er op de Cruisboomstraat een snelheidscontrole gehouden in verband met handhaving 30 km-zone. Er werden 70 voertuigen gecontroleerd, waarbij zeven processen-verbaal werden opgemaakt. Hoogst gemeten snelheid 44 km per uur.
  • Op zondag 28 januari raakte een bestuurster door het gladde wegdek van de weg op Oostbroek nabij de camping. Bestuurster kwam met de auto in de greppel aldaar terecht. Zij kwam met de schrik vrij.
Gevonden: n.v.t.
Verloren: een beurs met Rabobankpas, f.40,- en 3 kleine sleutels, tussen Marktplein en Kerkplein.
Brig. Giesen


De halte van Geulle

Toen in 1865 de spoorlijn Maastricht-Venlo in gebruik werd genomen was er geen halte in Geulle. Het toenmalige gemeentebestuur was daar fel op tegen (zie Geuls verleden). Maar toen in 1892 nabij de Slingerberg de spoordijk over een lengte van 60 meter onder de rails weg schoof en deze dertig meter op de gemeentegrond terecht kwam hoefde de S.S., toen nog Staats Spoor, deze grond niet op te ruimen (deze heuvels zijn nog te zien achter het vroegere huis van klompenmaker Troquet te Broekhoven). Maar als tegenprestatie eiste het gemeente bestuur toen wel een spoorweghalte (in de volksmond den halt genoemd). Deze was gesitueerd onderaan de Snijdersberg ter hoogte van caf "Lombok".

Hier werd dan ook veel gebruik van gemaakt vooral door de vrouwen die in Maastricht naar de markt gingen om daar hun waar te slijten. Het was een van de goedkoopste reismogelijkheden van het hele spoorwegnet n.l. n kwartje retour naar Maastricht.

Er was een houten wachthuisje en een klein perron. In 1898 bracht koningin Wilhelmina op 18-jarige leeftijd een bezoek aan Maastricht. De pas enkele jaren bestaande fanfare St.Caecilia had het plan opgevat om bij de halte het volkslied te spelen als het koninklijk rijtuig voorbij zou komen. De leden van de fanfare moesten een tijdje wachten eer de trein kwam. Ze hadden hun instrumenten zolang in het talud gelegd en er werd wat gepraat over koetjes en kalfjes want de meesten waren agrarirs. Opeens riep iemand: "daar komt de trein". Iedereen graaide naar zijn instrument en voordat de eerste tonen klonken was de trein al over het viaduct bij de watermolen, tot grote hilariteit van de aanwezigen.

Toen in 1911 de tweede baan werd aangelegd, voordien was er maar een enkel spoor, kwam er nog een tweede perron bij.

Achter het houten stationsgebouwtje stond een houten keet waar men zwak alcoholische dranken kon kopen. De uitbater was de familie Vs Thijssen. Door dat goedkoop retourtje kwamen ook mensen van Geverik, Catsop en Terhagen te voet naar de halte. De trein van Geulle naar Maastricht was 20 cent goedkoper dan vanaf het station Beek-Elsloo. Dat lopen namen ze dan maar voor lief want voor die 20 cent kon men twee grote glazen bier kopen. In de zomermaanden kwamen legio Maastrichtse gezinnen met hun kinderen met de trein naar Geulle om hier te recreren, vooral op de zondag.

De overweg werd bij het naderen van de trein aan weerszijden met een lang dwarshout afgesloten. Automatische slagbomen waren er destijds nog niet. Enkele overwegwachters waren in hun vrije tijd al kunstzinnig en maakten in de zomer met bloemen een reclamespreuk tegen het westelijke talud. Deze reclamespreuk was: "Reis per spoor veilig vlug en goedkoop". De bloemenletters waren een halve meter groot. Vanaf het terras van caf "Lombok" was deze goedkope reclame voor de N.S. duidelijk te zien.

Van de overweg werd ook veel gebruik gemaakt vr 1945 door de bergbewoners die op zondag naar de kerk gingen. In die tijd waren dat velen. Op werkdagen was dat veel minder. Van de bergbewoners gingen maar twee personen op werkdagen naar de kerk t.w. Liza Pijpers-Lemmens uit de Steeg en Pierre Pijpers uit Hussenberg. Boven op de berg was toen nog geen kerk. Doordat er nog geen waterleiding in het dorp was kwamen de huisvrouwen uit Hulsen een paar keer per dag met een juk twee emmers water halen voor huishoudelijk gebruik bij de bron vlak bij de overweg (aan de "rin" genoemd). Deze bron is nog deels te zien.

De Heemkundevereniging "Gl" heeft eens plannen gemaakt deze rin weer in ere te herstellen maar jammer genoeg is het er niet van gekomen. De N.S. heeft zich niets aangetrokken van het advies van de Heemkundevereniging. De slagerij Vossen was vr de huidige plaats bij caf "Lombok" gevestigd. De klanten van slagerij Vossen namen ook de kortste weg via de overweg. Toen in 1892 de halte er kwam werd in de overeenkomst met de gemeente Geulle een clasule opgenomen dat bij het vervallen van de halte de gemeente een bedrag van fl.1500,- zou incasseren van de N.S. Deze clausule is ook nagekomen. Voor dat bedrag kon men in die tijd een huis bouwen.

Toen de halte in de jaren zestig definitief werd afgebroken, personenvervoer was al veel langer opgeheven, kon men voor die 1500 gulden inplaats van een huis nog een wasautomaat of T.V. kopen. Dat de trein nog eens in Geulle zou stoppen voor personenvervoer zal altijd wel een utopie blijven. De Heemkundervereniging heeft in 1949 nog eens geprobeerd om via een handtekeningenactie de trein weer te laten stoppen voor personenvervoer. Deze actie had geen resultaat.
J.Maassen


Geulle 50 jaar geleden..
Februari 1951.

  • Vastenavond valt vroeg dit jaar. Op 2 februari werd in zaal Hecker (harmoniezaal) een bonte avond gehouden. Optredens waren er van buuttereedners uit Kerkrade. De entree bedroeg fl. 1,00.
  • In deze maand viel verder niet veel te beleven. Het gemeentenieuws maakte in die maand melding van: Nieuwe huisnummering door de bouw van verschillende woningen in Oostbroek, herijk van maten en gewichten, de veetax te weten koe fl. 8,00; rund fl 6,00; schaap of geit fl. 4,00.
  • De fanfare St. Martinus kreeg vier nieuwe bestuursleden t.w:
    De heren L.Louwet, H.Martens, J.Bergholz en P.H.Smeets uit Brommelen.
  • De rector van het rectoraat maakt bekend dat voor het eerst dit jaar de eerste H.Communie van de kinderen wordt gehouden op de eerste Pinksterdag terwijl de plechtige Communie op de tweede pinksterdag zal plaats vinden.

Hein Peters.


Genealogie in Geulle II

Op 17 juni 1877 (acte 13) overlijdt te Geulle pastoor Servatius Swelsen, geboren Overbunde, gemeente Bunde op 20 februari 1796 (volgens het bidprentje 20 februari 1797)!, priester gewijd 27 september 1820, benoemd tot pastoor van Geulle 27 september 1820.

Hij was een zoon van Joannes Martinus Swelsen, gedoopt te Bunde op 19 juni 1758 en Maria Elisabeth Sijen, geboren te Beek ca 1760. Joannes Martinus en Maria Elisabeth trouwden te Bunde op16 januari 1791 met als getuigen Gebriel Smeets en Maria Gertrudis Voncken.

Kinderen uit dit huwelijk waren:
  • Joannes Wilhelmus, geboren Bunde 18 november 1791
  • Maria Joanna, geboren Bunde 2 april 1794, overleden 12 augustus 1857
  • Servatius, geboren Bunde 20 februari 1796
  • Joannes, geboren Bunde 9 augustus 1798
  • Petronella, geboren Bunde 20 juli 1801
  • Jan Martinus, geboren Bunde 14 september 1803, jong overleden.

Het overlijden van pastoor Servatius Swelsen werd aangegeven door zijn gebuur Joannes Pieter Ramakers, landbouwer, 42 jaar, volgen testament van 10 november 1876 aangesteld als executeur testamentair. Deze Jan Pieter Ramakers was ontvanger van de Kerkfabriek van Geulle.

De nalatenschap van pastoor Swelsen omvatte blijkens de Memorie van Successie het volgende:
  • roerende goederen in het openbaar verkocht: f 1.033,55
  • bomen op gemeentegronden f 179,75
  • kledingstukken: f 25,00
  • achterstallig traktement tweede kwartaal 1877: f 150,00
  • aan contant geld: f 101,43, derhalve in totaal: f 1.489,73
Er moest nog betaald worden:
  • voor oppassing bij zijn ziekte voor het tijdvak vanaf 15 maart tot de sterfdag aan Servaas Ramakers: f 57,60
  • idem aan Leo Vossen: f 16,50
  • aan Leo Vossen voor dagloonwerk f: 22,47
  • aan winkelier Jan Gelissen te Maastricht voor geleverde winkelwaar vanaf 12 mei tot en met 14 juni: f 9,74
  • aan dokter Spronck te Beek voor genees-kundige behandelingen van 1 januari 1876 tot en met 16 juni 1877: f 60,00
  • aan notaris Van Gorkum te Beek voor testament: f 60,00
  • aan Elisabeth Ghijsen dienstmeid voor enige jaren: f 300,00
  • aan Elisabeth Ghijsen loon vanaf oktober 1876 tot en met 17 juni 1877 (haar jaarsalaris was dus f 70,27 MP): f 50,20
  • aan apotheker Qadvlieg te Beek voor geleverde medicijnen: f 4,31
  • aan bierbrouwer Van Aubel te Maastricht vanaf 1 januari 1877: f 6,08
  • aan notaris Van Gorkum te Beek voor geleend geld (16 oktober 1862): f 77,93 plus de rente vanaf 16 oktober 1876 tot de sterfdag: f 2,60
  • aan de wijnhandelaren Karuch en Olep te Keulen voor geleverde Rijnwijn maart 1876: f 59,06
  • aan de weduwe Crolla en Zoon te Houthem voor 900 bidprentjes juli 1878: f 25,20
  • aan begrafeniskosten: f 149,06, derhalve in totaal: f 900,75

  • Er resteerde dus een bedrag ad f 588,98, welke som bestemd was voor het houden van H. Missen. De erfgenamen waren Jan Swelsen, oom, diens zoon Pieter Swelsen en kleinzoon (eveneens) Pieter Swelsen, wonende te Schimmert. Op 10 oktober 1876 had de pastoor een laatste wilsbeschikking geschreven ten dienste van zijn curator. Die laatste wilsbeschikking werd echter pas na zijn dood geregistreerd en wel op 22 juni 1877 bij notaris Van Gorkum te Beek. Hierin bepaalde de pastoor dat het batig saldo van zijn nalatenschap zou moeten worden aangewend voor zijn begrafenis, achterstallig loon van E. Ghijsen en voor het maken van een officieel testament. Bij gebrek aan wettige bewijzen moesten later hierover legeskosten en opcenten betaald worden, over het batig saldo van f 588,98 in totaal f 81,28 , over het bedrag van f 300,00 achterstallig loon voor E. Gijsen in totaal f 41,40 en over de kosten van het testament ad f 60,00 in totaal f 8,28, derhalve in totaal f 130,96
    Verwezen wordt naar Pastoor Kengen's "Geuls Verleden" (bladzijde 127).
    Sectie Genealogie Heemkundevereniging Gl, Mathijs P.


    Een oud gebruik met de vastenavond

    Het onderstaande beschrijft een oud gebruik met de vastenavond, dat aan de kinderen en kleinkinderen van Mechtildes Ghijsen - Gelissen (geboren 1-10-1874 en gewoond hebbende op de Snijdersberg) werd overgedragen.

    Als kind verkleden wij ons tijdens carnaval met oude kledingstukken uit oma's tijd. Dit gebeurde onder andere met een lange rok en blouse, met hierover een grote plak (omslagdoek). Omdat dit alles veel te wijd was, werd alles vastgemaakt met een groot aantal veiligheidsspelden. Als hoofddeksel werd een 'lsjhood' (viltenhoed) gebruikt, waaronder de ogen nauwelijks te zien waren.

    Als attributen werden hierbij een korfje, een spies (gemaakt van een jonge, rechte scheut van de hazelaar) en een foekepot gebruikt. De foekepot was gemaakt van een varkensblaas die werd opgesneden over de lange zijde en daarna enige tijd tussen wat vochtige doeken werd gelegd om zo de soepelheid van de blaas te verhogen. Vervolgens werd er in het midden van het opengeslagen vel een rietstokje of roggestrostukje bevestigd met behulp van een touwtje. Dit stokje moest glad zijn en mocht niet te snel vocht opnemen. Dit geheel werd dan over de opening van een pot of een glas gespannen. Door het drogen spande het blaasvel zich strak. De foekepot kon nu bespeeld worden door twee vochtige vingers erover heen en weer te bewegen.

    Hierdoor ontstond dan een monotoon geluid, dat afhankelijk was van de inhoud en het materiaal van de pot of het glas. Nu alles gereed was kon de trektocht langs de woonhuizen beginnen onder het zingen van het volgende versje:

    Jan - Jan, 't is vasteloavend,
    Van de mrge tot den oavend.
    Hie eine sjtool, doa eine sjtool,
    Op eedere sjtool ei kusse,
    Met eine vlamkook doa tsje.
    Sjnie mr aan die lange,
    Es die lange gegaete zin,
    Zulle de korte 't bste zin.

    Na het zingen van dit versje werden we dan meestal beloond met een stukje spek dat op de spies werd geregen, of een ei. Soms kreeg je een cent, vooral daar waar men geen spek of ei had.

    Het is jammer dat dit oude gebruik van onze voorouders is verdwenen, vooral omdat het later werd gezien als een vorm van bedelen.

    Het melodietje kan van streek tot streek anders gezongen of gepresenteerd worden. Wat het woord 'vlamkook' betekent is mij niet bekend. Indien u als lezer dit wel weet of meer informatie heeft over dit oude gebruik, dan kunt u dit kenbaar maken aan het secretariaat van de heemkunde vereniging of bij de redactie van de Sjakel.
    Mathijs P.


     
    Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.