Heemkundevereniging GšŲl - Sjakel augustus 2001
 
 


De Sjakel
Augustus 2001

Geulle in vroeger tijden.
35. Het Sint Maartensvuur. Deel 1

Dit keer wil ik iets vertellen over het Sint Maartensvuur. Dit vuur werd vroeger in iedere buurt van Geulle ontstoken op de avond voor de feestdag van Sint Martinus (11 november). Sint Maarten of Martinus is van oudsher de patroonheilige van de parochie-kerk van Geulle beneden. Vele kerken zijn in Limburg aan hem toegewijd. Hij was bisschop van het bisdom Tours in Frankrijk en heeft velen in de vierde eeuw na Christus bekeerd tot het Rooms Katholieke geloof. Hij wordt meestal afgebeeld gezeten op een paard, waarbij hij met een zwaard zijn mantel doormidden snijdt om een helft aan een arme bedelaar te geven.

Maar nu terug naar het Sint Maartensvuur. Vele van ons zullen hier met plezier aan terug denken. Zelf heb ik het vaker in de buurten Snijdersberg en Hussenberg meegemaakt. Het vuur werd daar jaarlijks op 10 november in de avond ontstoken op de Knup voor de Piemelehoek in Snijdersberg en op het Schoor in Hussenberg. Zo had iedere buurt van Geulle vroeger zijn vaste stookplaats. Als je dan boven op de berg bij jouw vreugdevuur al die andere vuren zag, zoals de zes onder in Geulle en in het verdere Maasdal waarbij velen in BelgiŽ, dan was dat een magnifiek gezicht. Nu nog staat dit fantastische beeld mij in het geheugen gegrift. De voorbereidingen voor het Sint Maartensvuur begonnen vaker al dagen zo niet weken van tevoren. Vooral de schoolgaande jeugd ging dan allerlei brandbaar materiaal verzamelen. Men vervoerde bijvoorbeeld stro, takken en takjes, droog gras, papier, oude fietsbanden en dergelijke naar de eigen stookplek. Men maakte daar een grote brandstapel van. In het midden werd aan een lange stok een grote pop gevuld met hooi of stro gehangen. Ook trok men langs de huizen in de eigen buurt onder het zingen van het aloude lied:

Sint Maerten met ziene kaale kop
LÍk strŁo en hout trop
LÍk get op 't sint maertensvuur!

Als men dan een goede gift aan brandbaar materiaal kreeg werd de vrouw des huizes bedankt door het zingen van het traditionele liedje:

Hie woont ein good wief
God verliŽnt heur 't heemelriek!

Waar ze echter niks kregen zongen de belhamels zo mogelijk nog harder:

Hie woont ein kwaod wief
God verliŽnt heur de prattelesjiet!

Voorwaar dat was geen liedje vol dankbaarheid! Mogelijk uit vrees voor dit lichamelijke ongemak droegen de meeste buurtbewoners iets bij. Dit was vaak een takkenbos ("sjans"), oude bonenstaken en erwtenrijshout, oude bonen- of erwtenranken, afvalkarton en -papier.

De volgende maand vertel ik verder over het Sint Maartensvuur. Dan heb ik het over de fakkeloptocht, het ontsteken van dit vreugdevuur en over de oorsprong en het verloren gaan van deze eeuwenoude traditie.
Archie Varis.


Een overdenking bij de invoering van de "Euro"

Bent u er al een beetje aan gewend, aan onze Euro? Vanaf 1 juli zijn alle produkten in onze winkels dubbel geprijsd te weten in guldens en in euro's.

Alhoewel onze regering steeds beweerd heeft dat de omzetting van guldens in euro's "neutraal" moet geschieden geeft zij zelf het slechte voorbeeld.

Neem bijv. onze "alledaagse" postzegel. Per 1 juli zijn er nieuwe postzegeltarieven gekomen die o.a. inhouden dat voor een "gewone" brief voortaan niet langer f 0,80 maar f 0,85 verschuldigd is. En wat blijkt ?

In euro's kost de nieuwe postzegel de burger 0,39 euro, zijnde volgens de officiele omrekentabel (1 euro = f 2,20371) een bedrag van f 0,85945 ofwel afgerond f 0,86.

Vooral voor reizigers naar landen binnen Europa met een "zwakke" valuta, biedt de invoering van de euro veel gemak. De prijs van een "produkt" in een land als BelgiŽ (franc), Spanje (peseta), Portugal (escudo), Italie (lire) of Griekenland (drachme) is voor de reiziger voortaan onmiddellijk duidelijk. Gewoon vermenigvuldigen met pakweg f 2,20 en je bent er als Nederlander uit. Voortaan dus geen ingewikkelde omrekeningen meer!

Veel, vooral oudere, mensen hebben contant geld in kluizen of in "oude sokken" liggen- het zou hierbij volgens schattingen gaan om 2,4 biljoen gulden (=1100 miljard euro's ). Wie waarschuwt deze oudere mensen ?

Vanaf 28 januari 2002 is de gulden geen wettig betaalmiddel meer. Tot 1 januari 2003 kunnen guldenmunten en guldenbiljeten nog worden ingeleverd bij het postkantoor.

Guldenmunten zijn tot 1 januari 2007 en guldenbiljetten zijn tot 1 januari 2032 inwisselbaar bij de Nederlandse Bank. Voor mensen met "zwart" geld is het "kort dag". Hoe dit geld "wit" te wassen? De belastingdienst heeft voor deze mensen een speciaal oog in deze maanden.
S.W.


Brieve van Pieke Jr. uit de Piemelehoek.

Dag mense van Geul, hier weer een brief van jullie Pieke . Ik had eers alleen maar een kaart wille sturen omdat het ummers verkansie is en ik niet veel tijd heb, omdat ik de Noonk en Harie moet helpen met het uitdoen van de vroege aarrappele en met het heujen en de poor plante. En der is niet zoveel te doen in Geul want het is komkommertijd, zegge die van de gezet en die van de bouwvak hebben ook verkansie en daarom is het weer ook weer goed.

En de Noonk zegt dat hij vroeger nooit op verkansie ging en toch altijd kaarte stuurde naar de mensen met groete van Geulle aan de Maas, maar dat hij nou beter kaarte kan sturen van Geulle in de maÔs.

Maar wat kalle ze nou over komkommertijd, de gezet en de Maaspost en zo stonde toch maar mooi vol van die van Geul, Sjaak van den Ummel met zijn uile en Har van Smeets met zijn snoek, en Jan van Winands met zijn scoeter en Jo van Fien van Harie van Drik met zijn bellebuimpkes en van nog een bekende persoon van daar in de buurt met van alles en nog wat en uuffoos en die heef Geulle nog op de wereldkaart gezet, zeg hij zelf tenminste en hij heef zich ook prettig onderhouwen met een paar vethouders en hij is zelf een beetje avvecaat, zeg hij, en nou zal het de Noonk toch benieuwen wat of daar nog van komt en zo zie je maar weer zeg de Noonk, waar een klein dorp groot in kan zijn.

En dat is ook zo voor Uikeve, het is niet groot maar leeve maake dat kunne ze wel, hart en lang want je hoort het nog tot hier in de hoek tot diep in de nach en het was schijns heel druk aan het veer met lange wachtijden, want de Noonk zag ter een paar 's morreges vroeg nog schegelentere door de Lei opkomen.

En nou hebbe ze in Broekhove wel een paar kannadasse omgehouwe, maar dat is niet zo erg, want bij de brandweerkeet staat het onkruid lekker hoog en dat kunnen die van de brandweer wel, branden uit spuiten, maar onkruid uitdoen, dat moete ze schijns nog leren. En der zijn ter meer die daar las mee hebben, want overal in de gutte steek het groen de kop op, maar de Noonk heef gezien dat ze in Bung al bezig zijn met dat kepot te branden en zo houden ze zich zelvers aan de gang, de een verbrant het onkruid en de ander blust de brand en dat kan goed scheef gaan net zoals lets in Maastrich.

En een dezer daag kome die onkruidverbanders dan ook wel weer naar Geul en dan ziet het er misschiens weer wat beter uit en dan hoef je je tenminste niet te schame als je met een vreeme door het dorp gaat, zeg de Noonk. Maar ze kunnen beter wachte tot het kruid hoog staat, dan zien ze het tenminste en slaan ze niet de helft over, maar hij vraag zich wel af of het bij de burger en zijn vethouders voor ook zo hoog staat.

En nou is ter eene met een trakter aan de gang en die veeg alles uit de gut de weg op, net wie vroeger de luui deden en het ziet er echt schebbetig uit en de gemeente zal het wel nog eens opruimen, ja ja, tenminste als geen vreeme met zijn wagel sjus bij jou voor in de gut staat, want dan moet je nog zelf in den haam, zeg de Noonk. Mij maak het niet zoveel uit, ik hoef nog maar een paar mangele aarrappele te raape en dan kan ik gaan zwemme.

Nou, tot dan adiŽ met de groete van Pieke junior uit de Piemelenhoek

Wortels in en uit het verleden II.

In de vorige Sjakel kondigden wij aan dat wij in de toekomst informatie uit de Geulse archieven zouden publiceren. Welnu, hier volgt weer een wortel of moeten we zeggen "racine", want het gaat om de weergave van een in het Frans gestelde brief aan Gedeputeerde Staten, waarschijnlijk in afschrift gezonden aan het gemeentebestuur van Geulle, althans opgenomen op de achterzijde van het eerste blad van inventarisnummer 8 van het gemeente-archief van Geulle. De brief is helaas niet gedateerd, maar moet geschreven zijn na de dood van Pastoor Smeets, die overleed op 9 december 1819. De Franse tekst besparen wij u, maar we doen wel een poging om de inhoud hier weer te geven.

Jean Wijnand Boots, wonend te Meerssen, geeft als gevolmachtigde van de erfgenamen van wijlen Pierre Renier Smeets, in leven pastoor van de gemeente Geulle, respectvol aan de edele en zeer achtenswaardige heren Gedeputeerde Staten van de Provincie Limburg te kennen, dat, toen die parochie in 1787 aan de thans overledene werd toevertrouwd met hem door de gemeente een tractement van 240 gulden Luikse koers per jaar werd overeengekomen. Dat tractement was betaalbaar per 24 juni en werd hem ook regelmatig uitbetaald in de vorm van producten, afkomstig van boerderijen en van gemeentelijke eigendommen, zulks tot het jaar 1797 waarin hij slechts 160 gulden ontving.

Vanaf die tijd heeft men hem echter niet meer betaald en toch heeft hij, zoals de gemeente zal moeten erkennen, niet opgehouden de plichten van zijn priesterschap trouw te vervullen, ondanks het feit dat hij geen enkel tractement genoten heeft tot de maand juni 1804 toen de Franse regering hem, net als zijn confrŤres, een loon van 500 francs toekende. Dat hem als voorganger van de gemeente dus een bedrag is schuldig gebleven van ruim 1107 gulden, zoals blijkt uit een schrijven, gericht aan Gedeputeerde Staten, opgesteld in augustus 1818, welk bedrag door de interest ook na het overlijden van de pastoor alleen maar stijgt. Bovendien heeft de pastoor destijds niet begrepen dat hij het recht had met terugwerkende kracht nog geld te vragen, omdat het tractement, dat hem door de Franse regering was toegekend, slechts een supplement was en geen nadelige gevolgen had voor zijn overeenkomst met de gemeente.

Het zachte, vredelievende en ook wat ongeÔnteresseerde karakter van de goede grijsaard, aldus de heer Boots, verhinderde hem echter de gemeente in rechte aan te spreken voor de betaling van de beloning, waarop hij recht had. Hij beperkte zich ertoe verbale twisten met de lokale autoriteiten aan te gaan. Daarentegen koesterde hij steeds de hoop dat de voorzienigheid ervoor zou zorgen, dat de financiŽle toestand van de gemeente ooit zodanig zou zijn, dat het met die betaling wel in orde zou komen. Die hoop is echter geen bewaarheid geworden en de schuld, waarom het hier gaat, is er nog steeds.

Het zou echter onvergeeflijk zijn tegenover de erfgenamen van deze achtenswaardige geestelijke, onder wie zich veel minderjarigen en wezen bevinden, als de aanspraak op betaling veronachtzaamd zou worden.

De erfgenamen nemen dientengevolge de vrijheid zich tot Gedeputeerde Staten te wenden opdat het de edele en zeer achtenswaardige heren zoude behagen dit verzoek ten laste van de gemeente in te willigen en de voor uitbetaling nodige opdrachten uit te vaardigen.

De erfgenamen zijn ervan overtuigd dat Gedeputeerde Staten een en ander rechtvaardig zullen bezien en dat de lokale autoriteiten vanuit een positieve opstelling de heilige verplichting, die zij met hun eerwaarde pastoor zijn overeengekomen zullen benaderen. Daarom durven zij hopen dat hun verzoek welwillend zal worden ontvangen en dat het met succes bekroond zal worden.

En toen ............, ja, dat weten wij ook nog niet, maar misschien de volgende keer wel..
L.v.K.


Politie varia

  • In juli werd op de Poortweg een fiets, merk Gazelle, gevonden, welke werd overgebracht naar het bureau te Meerssen. Deze fiets stond niet als gestolen gesignaleerd.
  • Tussen woensdag 11 en donderdag 12 juli werd ingebroken in een personenauto, welke stond geparkeerd op de oprit van een woning Aan de Maas. Het rechterportierslot werd geforceerd en uit de auto werd een radio/CD-speler ontvreemd.
  • Op maandag 16 juli werd tussen 12.00 uur en 21.00 uur, op de Essendijk een witte fiets, merk Gazelle, ontvreemd.
  • In de nacht vrijdag 20 op zaterdag 21 juli werden in Geulle-Aan de Maas een tweetal auto's vernield. Vermoedelijk zijn deze vernielingen gepleegd door enkele bezoekers van de Kiezelfeesten. Van een auto werd de buitenspiegel afgetrapt, de tweede auto werd bekrast, vermoedelijk doordat men een tafeltje tegen de auto had gegooid. Zoals elk jaar moet men iets vernielen als men naar de Kiezelfeesten is geweest.
  • Op zaterdag 21 juli omstreeks 23.45 uur een visserijcontrole gehouden, waarbij een 6-tal nachtvissers werden aangetroffen.
  • Op zondag 22 juli werd ontdekt, dat er een grote hoeveelheid bedrijfsafval was gestort op de Saintweg. Het afval wordt door de gemeente opgeruimd.
  • Op dinsdag 24 juli tussen 13 en 15 uur, werd ingebroken in een personenauto, welke stond op de parkeerplaats van de Slingerberg. Rechterportierraam werd vernield en uit de auto werd een radiofrontje en een CD-bak ontvreemd
  • Op dinsdagmorgen 24 juli omstreeks 04.00 uur werden diverse meldingen van geluidsoverlast gemeld door bewoners van Geulle en Bunde. Deze geluidsoverlast was afkomstig van de Kiezelfeesten in BelgiŽ.
  • Tijdens een controle werd een bestuurder van een personenauto op de Essendijk gecontroleerd, waarbij bleek, dat deze iets te veel had gedronken. Daar de bestuurder medewerking weigerde, werd deze mee-genomen naar het politiebureau. Ook aldaar weigerde hij alles en werd vervolgens ingesloten. Van deze bestuurder werd het rijbewijs ingevorderd.
  • Op dinsdag 24 juli tussen 11.30 uur en 16.30 uur, werd getracht in te breken in een personenauto welke stond geparkeerd op de parkeerplaats van het zwembad aan de Andreas Sauerlaan. Alleen de sloten werden geforceerd.
  • Op dinsdag 31 juli omstreeks 12.00 uur vond er een aanrijding plaats op de splitsing Oostbroek/Westbroek. Een fietser wilde vanaf het fietspad linksaf Westbroek oprijden op het moment dat een motorrijder zijn weg wilde vervolgen richting Oostbroek. Beiden raakten elkaar en de motorrijder kwam ten val. Hij is per ambulance afgevoerd naar het ziekenhuis.
  • Op dinsdag 31 juli omstreeks 14.00 uur werd er melding gemaakt van het feit dat jongeren vanaf de brug over het Julianakanaal naar beneden zouden springen. Ter plaatse en ook op de brug te Bunde werd niemand aangetroffen.
Gevonden: 3 sleutels aan groen label
Brig. Giesen


Geulle 50 jaar geleden
Augustus 1951.

  • Op 30 augustus overleed de heer Jan Hubert Pesch. De heer Pesch was op dat moment de oudste mannelijke inwoner van onze gemeente. Hij bereikte de gezegende leeftijd van een-en-negentig jaar. De heer Pesch was een zeer geacht ingezetene, die jaren lang deel uit maakte van de Raad en wethouder der gemeente is geweest. Tevens was hij voorzitter van de Raad van Toezicht der Boerenleenbank. Hij ruste in vrede.
  • De heer Jos Stijnen, Hulsen 48 alhier, welke thans werkzaam is als onderwijzer te Stein is thans als zodanig benoemd te valkenburg.
  • September-kermis. Belanghebbenden worden er op attent gemaakt dat de September-kermis zal plaats hebben op zondag 9 en maandag 10 September. In tegenstelling tot voorgaande jaren zal er geen toestemming worden verleend tot het houden van vermakelijkheden op dinsdag 11 September a.s. daar die dag officieel niet als kermis is ingesteld.
  • Het bestuur van de fanfare St.Martinus verzoekt het volgende bericht te plaatsen : Teneinde alle misverstanden uit de weg te ruimen delen wij U mede dat Mevr. van Aefferden de hoge functie van Beschermvrouwe heeft aanvaardt ter voldoening aan het verzoek van het bestuur der fanafare "St. Martinus" omreden de burgemeester reeds lang optreedt als beschermheer van de fanfare "St. Caecilia". Door aanvaarding - aldus mevr. van Aefferden - heeft zij gemeend te handelen in de geest van onderlinge saamhorigheid ter bevordering van harmonie tussen beide muziekgezelschappen zonder oogmerk hierdoor blijk te geven van een bepaalde sympathie.
Hein Peters


In de heer zijn overleden

  • Op 14 juli 2001, op 71-jarige leeftijd, Lieske Freens-Schols, echtgenote van Lei Freens van de Hulserstraat;
  • Op 25 juli 2001, op 85-jarige leeftijd, Oud-Geullenaar Leo Ketelslagers, weduwnaar van Maria Jorissen.


Commotie over "promotie"

In de Sjakel van juli 2001 was een kort redactioneel artikel gewijd aan de eerste "echte" Geulse dokter.
Opeens blijkt dan dat er al eerder "echte" Geullenaren afgestudeerd zijn als (basis-)arts. Het was niet de bedoeling van de redactie om deze mensen te kort te doen. De redactie was hiervan gewoon onwetend. Sorry!
En daarom vanaf deze plaats alsnog ook voor hen onze welgemeende gelukwensen.
(red.)


Unieke verjaardag

Op 29 juni werd Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernard 90 jaar.
De heer Voncken uit Moorveld stuurde de Prins een felicitatiebrief met een foto van de Prins toen deze met zijn privť vliegtuig op het vliegveld (toen nog vliegveld Beek) stond in 1956. Hij werd daar verwelkomd door Ger Maassen. Deze was als ambtenaar van de gemeente Beek tijdelijk havenmeester, zijn zoon Paul woont thans in Hussenberg.

Een paar dagen na de verjaardag van de Prins liet deze in het landelijke dagblad "de Telegraaf" weten, dat hij onmogelijk die honderden brieven schriftelijk kon bedanken, omdat hij daar als 90-jarige tot september mee bezig zou zijn.

Waarschijnlijk was de foto van de heer Voncken hem echter zo goed bevallen, dat hij hiervoor een uitzondering maakte. Want op 19 juli ontving de heer Voncken een persoonlijke brief van de Prins:

"Mijn bijzonder hartelijke dank voor de goede wensen die ik ontving op mijn negentigste verjaardag." Bernhard.

Hierbij zaten ook nog twee foto's van de Prins waar deze in Afrika vanuit een Jeep een olifant fotografeert.
J. Maassen


Over de balk

Onder deze titel heeft de omroep Yorin (voorheen Veronica) een programma waar investeringen aan de kaak worden gesteld die, meestal achteraf gezien, alleen maar geld kosten en niets extra's opleveren.

Onder deze titel zou ook de aanleg van de 30-km zone in het Hulserveld kunnen worden genoemd. Want behalve een drietal borden worden er ook nieuwe verkeersdrempels aangelegd. Waar? Nou, ongeveer 5 meter naast de huidige drempels.

Waarom een 30-km zone aanleggen in een gebied waar je Łberhaupt niet harder kan rijden? De meeste straten zijn te kort of te bochtig om harder te rijden en op de enige straat waar dit wel zou kunnen, de Burgemeester Thijssenlaan, lagen al drie drempels.

Onbekenden in deze buurt zullen hier echt niet snel te hard rijden, terwijl degene die hier wel bekend zijn (voornamelijk de bewoners) en dus bewust (te) hard rijden zich niet veel zullen aantrekken van die paar borden en een verschoven verkeersdrempel. Los hiervan is controle door de politie, gezien de ligging van de straten en de beperkingen van de meetapparatuur, vrijwel onmogelijk. Het enige risico dat een hardrijder loopt is het beschadigen van zijn auto. En bij een enkele drempel in Geulle loopt zelfs een voorzichtige chauffeur dit risico.

Misschien dat de gemeente de buurtbewoners een groter plezier had gedaan door eindelijk eens onderhoud te plegen aan het langs de spoordijk lopende en al jaren onbegaanbare voetpad dat de straten met elkaar verbind.

Of het eerder aanleggen van verkeers-remmende maatregelen in andere, meer urgente wijken, in Geulle. Wat te denken van de doorgaande weg Oostbroek - Hulserstraat? Een stopverbod binnen een straal van 250 meter van de lagere school?

Misschien dat de gemeente toch al beter een jaartje of twee had kunnen wachten. De kans bestaat namelijk dat na de bebouwing van het voormalige terrein Schols in 2002 ook de Burgemeester Thijssenlaan opnieuw kan worden gerenoveerd.
Duvelke


25 jaar Senioren Vereniging Waalsen

Op 8 september viert Senioren Vereniging Waalsen haar zilveren jubileum.
Om 18.00 uur is er een H. Mis ter intentie van de levende en overleden leden in de parochiekerk te Waalsen - Moorveld.

Aansluitend is er om 19.00 uur receptie in zaal "De Kollekamp" te Moorveld.


Expositie Fotogroep Geulle

Onder het motto "Kijken en / of Zien" houdt fotogroep Geulle van 7 tot en met 9 september haar 2-jaarlijkse tentoonstelling in "de Klei oave".

De leden tonen hun beste en mooiste foto's. Voor het motief is een hele ruime formulering gekozen omdat ook niet-leden in de gelegenheid worden gesteld om hun fotowerk te tonen.

De tentoonstelling wordt op 7 september om 20.00 uur geopend door Burgemeester Kockelkorn. Op zaterdag 8 september is de opening van 11.00 tot 21.00 uur en op zondag 9 september van 11.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis.

 
Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.