Heemkundevereniging Gl - Sjakel september 1999
 
 


De Sjakel

Geulle in vroeger tijden
14. De Noormannen in onze streken

De Noormannen of Vikingen waren bewoners van Noorwegen, Zweden en Denemarken. Deze Scandinavische landen bestonden uit woest bergland  en dichte bossen, zodat min grond overbleef voor de landbouw. De Vikingen waren onverschrokken zeevaarders en zij dreven handel, vooral op de westeuropese kuststreken. Omdat toen handel en zeeroverij vaak samen gingen en roven goedkoper was dan kopen, werden ze van handelaars en kooplui steeds vaker kapers en piraten. Bovendien kenden zij niet het verschil tussen het mijn en het dijn; ze aanbaden de afgod Odin.

Met hun snelvarende drakenschepen met een hoge voor- en achtersteven zeilden en roeiden zij ook o.a. de Maas op. Eenmaal geland stuurden ze vanuit een versterkt steunpunt hun verkenners vooruit. Daarna werd de wijde omtrek leeggeroofd, waarna de steden en dorpen in brand werden gestoken. De bevolking werd gedood of meegevoerd in slavernij. De weerloze bevolking hier bad dan ook in de kerken: " Van de gesel der Noormannen, verlos ons Heer". Behalve naar west Europa voeren de Noormannen indertijd ook al naar noord Amerika. Dus Amerika is in feite al 5 eeuwen voor Columbus ontdekt.

Onder de zwakke regering van Lodewijk de Vrome (814-840) werden de invallen van de Vikingen steeds erger. Vanaf ca. 875 werd de Maasstreek ook slachtoffer van hun invallen. Vanuit Gent trokken ze naar het oosten en vestigden zich in 876 in de koningspalts Ascloa (Asselt of Elsloo?). Van hieruit plunderden ze het Maas- en Rijnland. Vooral de handelsplaatsen, kerken, abdijen en paltsen moesten het ontgelden, o.a. Meerssen, Maastricht, Susteren, Aken, Luik en Tongeren. De karolingische koning Karel de Dikke belegerde in 882 de omwalde vesting Ascloa.

Maar door een enorme overstroming moesten de Noormannen en hun belegeraars vluchten. In 891 kamen de Vikingen terug en hervatten hun plundertochten. De karolingische koning Arnulf van Karinthië trok toen vanuit Maastricht met een leger over de toenmalige Geul in stootte in een villula = dorp op de vijand. ( Pastoor Kengen schrijft in " Uit Geul's verleden " dat dit mogelijk Geulle geweest is, anderen menen dat hier Geulhem bij Valkenburg bedoeld wordt ). Bij deze veldslag werd het leger van koning Arnulf verslagen. Deze gaf echter de moed niet op. Hij vulde zijn leger met nieuwe troepen aan en verdreef de Noormannen over de Maas en door de belgische Kempen tot bij Leuven, waar een nieuwe veldslag plaatsvond. Ondanks hun tartende geschreeuw "Geul Geul " werden de Noormannen daar in 892 verslagen. Nadien waren onze streken afgezien van enkele incidentele plundertochten van deze noorse barbaren verlost.

De schade die de Noormannen aanrichten moet enorm zijn geweest. Bij opgravingen onder het Maastrichtse hotel Derlon zijn maar liefst 12 brandlagen aangetroffen, die nog getuigen van het droeve lot dat Maastricht tussen 870 en 940 door toedoen van de Noormannen onderging.

Archi(e) Varis

    Literatuur:
    1. abWaar de brede stroom der Maas. (1972)
    2. abMeerssen, impressies uit het rijke verleden van een jonge gemeente. (1994)
    3. abUit Geul's verleden. (1926)


Excursie Heemkunde vereniging Gäöl

Op zaterdag 2 oktober 1999 brengt de Heemkundevereniging Gäöl een bezoek aan het onlangs geopende Centre Ceramique te Maastricht. In dit gebouw zijn onder andere ondergebracht de Stadsbibliotheek en het Gemeentearchief Maastricht. Dit ultra-moderne gebouw biedt bovendien plaats aan een deel van de collectie Sphinx-aardewerk, de Franse maquette van Maastricht, wisselende tentoonstellingen, een leescafé etc. Een bezoek aan dit gebouw , waar ook legio internet-mogelijkheden voorhanden zijn is beslist de moeite waard, zeker ook voor mensen die belangstelling hebben voor heemkunde: de collectie Limburgensia is zeer uitgebreid. Wij worden bovendien rondgeleid door de directeur van het Centre Ceramique, de heer Dr. Wim Kuiper. De rondleiding begint om 10.00 uur en duurt ruim een uur.  Voor de liefhebbers is er vervolgens gelegenheid om onder leiding van drs. Toon Jenniskens, stadscultuurhistoricus van Maastricht, "bekende onbekende" plekken van de stad wat nader te bezien tijdens een (korte) stadswandeling. We vertrekken gezamenlijk vanaf het Marktplein te Geulle om 09.30 uur. In verband met de organisatie van een en ander gelieve u zich uiterlijk donderdag 30 september 1999 aan te melden bij Lou van Kan (tel.043- 3505465 [overdag] of 3646690 ['s avonds en in het weekend].

Politie Varia

  • Op woensdag 4 augustus rond 16.00 uur werd een motor ontvreemd vanaf de parkeerplaats van cafe 't Hemelke  aan de Broekhoven.
  • Op donderdag 5 augustus werd er op de Oostbroek een snelheidscontrole gehouden, waarbij de snelheid van 74 voertuigenw erd gemeten. Hiervan reden 24 voertuigen te hard, hoogst gemeten snelheid 75 km. per uur
  • In de nacht van vrijdag 6 augustus rond 03.15 uur werd een zich op de spoorbaan nabij de Poortweg aangereden door een passerende trein. De trein raakte de jongeman met een treeplank in de rug, waardoor een grote wond ontstond. De jongeman, afkomstig uit Gronsveld werd naar het AZM te Maastricht gebracht. Verder had hij een gecompliceerde beenbreuk. Op zaterdag is het slachtoffer overleden in het AZM te Maastricht.
  • Op vrijdag 6 augustus omstreeks 13.30 uur vond er een aanrijding plaats op de Kuiperstraat tussen motor en een fietser. De fietser reed niet voldoende recht en toen de motor moest uitwijken kwamen ze met elkaar in botsing en ten val. De fietser liep hierbij een gebroken pols op.
  • Op zaterdag 7 augustus was er een bermbrand in het Cruisboomveld. Bleek dat een strobaal in de brand stond, vermoedelijk aangestoken.
  • Op dinsdag 10 augustus vond er een aanrijding met doorrijding plaats op het Marktplein.
  • Op woensdag 18 augustus vond er een aanrijding plaats op de Saintweg in de eerste bocht. De bestuurder van een personenauto zag de tegemoetkomende Transitbusje te laat en remde krachtig. Hij gleed echter tegen het busje op.
  • Op woensdag 18 augustus vond er een aanrijding met doorrijding plaats op de Burg. Thijssenlaan.

    Gevonden: een kleine rood/wit/bruine jachthond.
    Verloren: een gouden herenhorloge, merk  Pontiac ;

Brig. Giesen

 

Uit het leven van Justus Out Priester Lazarist

Een greep uit de aantekeningen die Justus Out maakte over de tijd dat hij werkzaam was bij het Semenarie Wernhoutsburg, de jaren 1934 tot 1949. We laten Justus verder zelf aan het woord.

Begin aug. 1934 ben ik dan als Pater gaan werken in Semenarie Wernhoutsburg te Zundert vlak aan de Belgische grens. Het was vakantietijd en de studenten waren niet aanwezig. Ik voelde mij een beetje een vreemde eend in de bijt. Ik kwam uit een studenten gemeenschap die uiteraard zeer gesloten was. Zeven jaar waren wij met elkaar opgetrokken, en nu ineens was al het vertrouwde weg. Op het terrein van het Semenarie lagen een paar vijvers waar ik nog al eens ging wandelen. Soms maakte ik de hond van de boerderij los om hem mee te nemen op mijn wandelingen Toen ik op een warme dag in aug. een duik nam in de vijver, sprong mijn viervoetige vriend mij pardoes na en begon gelijk mijn rug open te krabben, gelukkig kon ik vlug het water uit anders had ik het er waarschijnlijk minder goed afgebracht. In Wernhoutsburg droegen ze  in die tijd een Romeinse steek , op een dag moest ik met een mand fruit op de fiets naar Breda. De Econoom gaf mij de enige romeinse steek die in voorraad was, hij paste mij van geen kant: het ding lag te wiebelen op mijn hoofd. Maar omdat er geen andere was moest ik het er mee doen. Ik ben met die steek op naar Breda gefietst, maar binnen een kwartier tijd had de wind mijn steek al twee keer weg geblazen, ik heb hem toen maar over mijn fietslamp gehangen.

Met die steek ben ik ook eens naar Beverwijk gegaan, maar mijn moeder vond dat geen gezicht. Ze gaf mij geld om een deukhoed te kopen, mijn steek heb ik toen maar bij de Econoom ingeleverd. Ik wist dat ik belast zou worden met de surveillance in de eetzaal en op de speelplaats. Dat was toen het werk van de jongste bediende zogezegd, verder moest ik les geven in de voorbereidende en eerste klas ong. 13 uur, het was Latijn en Wiskunde. Ongetwijfeld heb ik van de oudere leraren goede raad gekregen, zoals Outje als de jongens naar je toe komen om je wat te vragen en ze zeggen er dan bij, van de andere leraren mogen wij dit of dat, geloof ze dan niet want ze spelen ons tegen elkaar uit. Dat wilde ik graag geloven, zelf had ik dat vroeger ook gedaan.

Maar toch beloofde ik zijn raad op te volgen, maar wat gebeurd er terwijl ik geniet van een kopje thee komt een van de andere leraren binnenstuiven met de vraag, of ik nog goed bij mijn hoofd was. Hoe kon ik in godsnaam toestemming geven om die bal uit de dakgoot te laten halen Dat was toch levensgevaarlijk. Ik vroeg hem of ik die toestemming dan wel had gegeven. Ja zegt hij de jongens zeggen dat. Toen heb ik hem maar weer de raad gegeven om de jongens niet te geloven, want ze krijgen het klaar om de leraren tegen elkaar uit te spelen. Natuurkijk waren er ook wel eens vechtpartijen onder de studenten, als ik er toevallig getuige van was maakte ik er hardhandig een eind aan door de vechtersbazen alle twee een draai om de oren te geven als ik daar de kans voor kreeg. De jongens kenden mijn wijze van optreden Ik vroeg nooit wie er begonnen was, dat was toch altijd die ander. Of ik op die manier opvoedkundig te werk ging weet ik niet maar het hielp wel. Het kwam ook wel eens voor dat een van de jongens onrechtvaardig behandeld werd, zo iemand kon daar dan eigenlijk nergens mee terecht. Ik weet nog dat ze dan bij mij mochten komen klagen. en zelfs wat te keer gaan als ze boos waren. Ik heb toen eenmaal in de week een klaagkwartiertje ingelast daarin mochten de jongens dan hun hart spuien. Een klaagkwartiertje, ik geloof dat ik er goed aan deed, alleen heb ik er niet mee te koop gelopen: het was te persoonlijk.

Lezen in de eetzaal     

Onder de maaltijden mocht niemand van de studenten zich laten horen, er werd altijd voor gelezen. Alleen op Zondagmiddag werd er een uitzondering gemaakt dan mochten de studenten praten onder het eten. Het was dan een lawaai van jewelste, de jongens hadden dan zoveel te vertellen dat van eten weinig terecht kwam. Van de titels van de boeken kan ik me niet veel meer herinneren alleen weet ik nog een titel uit het frans vertaald Eeuwig zingen de bossen maar dat boek is niet ver gekomen, er kwam een liefdespassage in voor en dat werd niet geschikt geacht voor priesterstudenten.  Het voorlezen bij het avondeten gaf veel spanning omdat er in het frans gelezen werd. Diegene die aan de beurt was gierde de zenuwen door de keel, werden er fouten gelezen dan kwam er een belletje van de Overste. Meestal wist hij niet wat hij fout had gedaan, maar de Overste belde soms drie of vier keer voor de zelfde fout. Of de studenten er onder leden dat ze onder het eten niet mochten praten, ik denk van niet het werd aanvaard als vanzelfsprekend het hoorde bij het semenarieleven.

De Hygiene

In deze tijd kan men zich geen voorstelling maken van wat er aan onhygieniche toestanden aanwezig waren op ons Klein Semenarie. Op de studenten slaapzalen was er stromend water maar op de lerarenkamers was dat niet het geval, als wij overdag onze handen wilden wassen kon dat niet, als je naar het toilet was geweest geen gelegenheid om je handen te wassen. Door een opgelegd beleid werd er ook iets gedaan aan de verbetering wan de w.c.s . Waterspoeling werd mogelijk gemaakt, maar er is lang over beraadslaagd of de studenten hun eigen depositos mochten wegspoelen. Vooral de oudere leraren vonden het onverantwoord om dat aan de studenten zelf over te laten. Ze zouden niets anders doen dan de hele dag maar spoelen, het zou alleen maar uitdraaien op een grote verkwisting van water. Dus werd er maar twee keer per dag gespoeld door de knecht die hielp in de bakkerij. De w.c. 's werden er niet beter op, nou ja , met het uitbreken van de oorlog heeft Wernhoutsburg gebofd dat het met de waterhuishouding niet zo best was. Onze gebouwen zijn daardoor niet door de Duitsers in beslag genomen. In mrt. 35 deed het toiletpapier zijn intrede in Wernhoutsburg. Je kon het kopen in het studentenwinkeltje. De student die waagde om de eerste rol te kopen heeft de studentenzaal niet gehaald om hem veilig op te bergen. In een mum van tijd liepen een paar jongens met lange vlaggen wit papier te zwaaien onder groot lawaai en geschreeuw. Het was iets nieuws en het had overduidelijk een speciale bedoeling. Toch was het gauw ingeburgerd, je hoefde voortaan geen blaadjes meer te snijden en in een touwtje te rijgen, en het was niet meer zo glad.Ik kan mij nog heel goed herinneren dat er 1942 een douchinstallatie aangelegd werd van een gift van een oud student, zijn ouders waren voor zover ik weet welgestelde ondernemers. Dit resulteerde wel dat in de buurt ingekwartierde Duitsers van onze badgelegenheid gebruik maakten. Later zorgden die duitsers zelfs dat er voldoende brandstof was om de ketels warm te stoken

Wordt vervolgd

Toeval of niet.....

Het volgende, echt waar gebeurd verhaaltje, speelde zich af tijdens de tweede wereldoorlog. Dit was ook onze tijd als kind. Een van deze kinderen heeft het aan een stom toeval, geluk of samenloop van omstandigheden te danken, dat hij in elk geval tot nu toe de middelbare leeftijd ver overschreden is. Hoe en waarom zal blijken uit het volgende.

Moedertje Maas vond het weer eens nodig om  wat meer levensruimte te krijgen en trad zodoende even buiten haar oevers. Haar uitstapje was deze keer echter niet zo groot. Alleen de beek achter het kasteel en de kerk stond vol tot aan de rand. Onze nu middelbare heer had destijds - meen ik mij te herinneren - de leeftijd van ongeveer drie jaar bereikt. Hij woonde met zijn familie toevallig aan de beek. De fanfare Sint Martinus had bij deze familie haar repetitielokaal. Een van de aspirant-leden van de fanfare liep wat te kuieren langs de beek, omdat in het café het zo bekende Geuls kwartiertje bezig was, voordat de werkelijke repetitie begon. Was dit misschien ook weer toeval? Het water dat nogal lawaai maakte door de harde stroming trok zich echter nergens wat van aan. Plotseling was er een geplons van je welste. Toen de muzikant in spe verschrikt omkeek zag hij tot zijn grote verbazing het eerstgenoemde persoontje met een vaart komen aandrijven. Tijd om te denken was er niet, want dan was die kleine man in een mum van tijd naar de Maas gedreven. De redder in de nood die op het juiste moment op de juiste plaats was bewaarde gelukkig zijn kalmte en greep de kleine drenkeling bij zijn schort (in die tijd droegen immers zowel kleine meisjes als kleine jongens een schort) en trok hem met enige moeite op het droge. De geredde peuter werd later in Geulle een alom bekend persoon.

 

Uitstapje seniorenvereniging Waalsen

Zoals meestal in augustus was woensdag de 18e de dag dat de seniorenvereniging Waalsen weer een uitstapje maakte. Deze namiddagtocht bracht de jeugd van toen (zoals onze chauffeur John zo mooi kon verwoorden) door om in een mooi stukje maasland en vervolgens via Maastricht door het mooie Belgische kempenland met als einddoel het plaatsje Thorn. We kunnen deze tocht het beste omschrijven als een mooie tocht door de geschiedenis van de dorpen aan beide zijden van de Maas. De chauffeur John, als vaste begeleider van Waalsen, wist werkelijk over ieder dorp of plaats van alles wat er onderweg te zien of niet te zien was wel iets te vertellen. Vooral de uitleg over Olden Biezen en de geschiedenis daarvan was interessant. In het Belgische plaatsje Riemst was een koffiepauze ingelast, waarna het de trip verder ging door het Kempenland alwaar wij nog getracteerd werden op een echte Belgische onweersbui. Tegen 18.00 uur kwamen we aan bij restaurant Awt Twoar, alwaar ons een voortreffelijk diner werd aangeboden. En zo beleefde de jeugd uit de jaren twintig en dertig weer een gezellige namiddag om in de termen van John te blijven.

W.R.

 

Geulle 50 jaar geleden........
September 1949

  • De raad kwam in haar nieuwe bezetting bij elkaar. De burgemeester heet in het bijzonder welkom de heer P. Janssen van het Westbroek die als nieuw raadslid zitting heeft.

      Bij de stemming voor de nieuwe wethouders ging het als volgt toe
      Bij de eerste stemming werden op wethouder J. Thijssen (aan de kerk) 6 stemmen uitgebracht en 1 blanco.
      Bij de tweede stemming werden op wethouder J. Thijssen (Oostbroek) 4 stemmen uitgebracht en op P. Muytjens 3 stemmen. De beide wethouders J. Thijssen werden herkozen.

  • De Geulse Boys hebben een schijven aan de gemeenteraad gericht waarin zij willen komen tot een goed ingericht sportpark. Het betreft hier het huidige voetbalveld ter grootte van ruim 2 ha. Er zouden daar 2 mooie voetbalvelden kunnen komen.
  • B en W stellen voor om tot aanleg over te gaan en de terreinen te voorzien van een mooie afrastering. Ook zou aldaar beplanting van bomen kunnen komen. De raad keurt in principe dit plan goed en wil in de volgende raadsvergadering een definitief plan zien. Ook wordt de wenselijkheid gevoeld voor een goed kampeerterrein. B en W stellen voor in de doodleger ruim 1 ha. Als kampeerterrein te laten inrichten en zo mogelijk te verhuren of anders de exploitatie zelf ter hand te nemen.
  • P.J.H. Maassen, Snijdersberg 24 alheir slaagde voor sterkstroom monteur. Hij genoot zijn opleiding bij de Vereniging tot Bevordering van Elektronisch Vakonderwijs in Nederland te Amsterdam.
  • Kapelaan H. Kerckhoffs is op 21 september vertrokken naar de Martinusparochie te Stein. Hij nam tevens afscheid als geestelijk adviseur van het Limb. Thuisfront afd. Geulle. De voorzitter Jac. Dohmen bood hem een fraai wandbord aan waarin de kop van "de Sjakel" was aangebracht.
  • De heer J. Thijssen (aan de kerk) is in het bezit gekomen van een nieuwe autobus met een aantal van 38 zitplaatsen
  • Het schoolbestuur van het Onbevlekt Hart van Maria (rectoraat Waalsen) benoemde tot Hoofd van de nieuwe school in het rectoraat de heer Math Urlings te Beek. De heer Urlings zal tevens als koster-organist optreden en de leiding van het zangkoor overnemen. Tot onderwijzer werd tevens benoemd de heer Bronnenberg te Lutterade. De benoeming van een onderwijzeres werd nog aangehouden.

Hein Peters

 

Foto uit de Sjakel van augustus

Velen hebben zich bezig gehouden met het herkennen van mensen op de foto uit de vorige Sjakel. Van 'Jo van Piet van de Börger' ontving de redactie de complete lijst van aanwezigen. De foto werd gemaakt ter ere van het bruidspaar E. Keesmekers - Philippens.

1. Tilla Keesmekers - Schols
2. Pierre Keesmekers
3. Jeanne Keesmekers
4. Giel Philippens
5. Lies Ghijssen
6. (zuster) Loiske Philippens (Alice)
7. Sef Keesmekers
8. (zuster) Beatrice Thijssen (Leonie)
9. Lei Philippens
10. Charlotte van Tante Tictoir (België)
11. Marie Janssen - Keesmekers
12. Jo Otten
13. Lies Otten - Keesmekers
14. Anny Keesmekers
15. Sjef Philippens
16. Nol Pallada
17. Lies Pallada - Thijssen
18. Bruidegom E. Keesmekers
19. Bruid May Keesmekers - Philippens
20. Marie Philippens - Simonis
21. Anneke Philippens - Smeets
22. Huub Philippens
23. Gosewijn Dekkers
24. Maria Dekkers - Janssen
25. Truu Thijssen - Dekkers
26. Sjang Dekkers
27. Lies Philippens
28. Sjang Philippens
29. Theresia Keesmekers - Lemmens
30. Beatrice Vossen
31. Sjef Tijssen (v. Willemke)
32. Nelly Philippens
33. Giel Philippens
34. Martin Keesmekers.
 

De redactie van de Sjakel bedankt iedereen die gereageerd heeft op onze vraag. Ook deze maand weer een nieuwe foto. Kom op! Wie durft?

 
Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.