Heemkundevereniging Gl - Sjakel oktober 2002
 
 


De Sjakel
Oktober 2002

Vijfenvijftig Jaar De Sjakel.

Het is deze maand precies vijfenvijftig jaar geleden dat in Geulle onder auspiciën van de afdeling Geulle van het Limburgs Thuisfront het eerste nummer verscheen van een nieuwsblad, dat bedoeld was om te dienen als een schakel, in de kop van het blad uitgebeeld in de vorm van een brug . Een schakel tussen de Geulse jongens, die in het toenmalige Nederlands-Indië, het huidige Indonesië, hun plicht vervulden en onder de politieke constellatie van toen voor orde, gezag en rust moesten zorgen, en hun in Geulle achtergebleven familieleden, meisjes, vrienden en bekenden. Het blad kreeg de titel “De Sjakel”.

De Sjakel die maandelijks verscheen, was zo’n succes, dat met de uitgifte ervan werd doorgegaan, ook nadat ons land zich had teruggetrokken uit Indonesië, de militairen veilig naar huis waren teruggekeerd en het eerste doel van De Sjakel eigenlijk was komen te vervallen. Vanaf dat moment werd De Sjakel uitgegeven door de Heemkundevereniging Gäöl. Zonder de overige redactieleden tekort te doen, mag zeker de naam van Sjef Thijssen niet onvermeld blijven. Hij was het die jarenlang De Sjakel welhaast van A tot Z verzorgde. In die tijd groeide het aantal abonnees van ruim 200 toen tot ruim 700 (!) nu.

Nadat Sjef er na 50 jaar noodgedwongen mee moest stoppen, was het voor de achterblijvers zaak zijn levenswerk voort te zetten. En dus wijdt ook nu nog een aantal mensen een deel van hun vrije tijd aan De Sjakel, waardoor u, als abonnee en lezer, op de hoogte blijft van wat er in Geulle gebeurde, gebeurt en nog zal gebeuren. Op die manier hoopt de redactie er voor te kunnen zorgen, dat De Sjakel blijft wat hij al die jaren beoogde te zijn, een bindend element tussen allen die Geulle een warm hart toedragen, of ze nou in het dorp zelf of ver daarbuiten, in Elsloo bijvoorbeeld of zelfs in Australië wonen. Mede om die boodschap nog eens uit te dragen wordt deze editie van De Sjakel in Geulle huis aan huis bezorgd. Daarmee willen redactie en Heemkundevereniging ook diegenen die De Sjakel (nog) niet kennen in de gelegenheid stellen er kennis mee te maken en, na die eerste kennismaking, wellicht een abonnement te nemen.
De redactie klopt zich zelf niet graag op de borst, dus heeft zij in deze Sjakel een aantal lezers aan het woord gelaten om op hun manier uit te leggen wat De Sjakel voor hen betekent. Een aantal verwijzingen naar de toekomst en herinneringen aan het verleden, in de vorm van afdrukken van oude artikeltjes, maken ook deze Sjakel, naar onze mening, weer zeer lezenswaardig.
Ons past dank aan onze trouwe lezers, correspondenten en adverteerders. Op naar de zestig jaar!!



Geulle in vroeger tijden.
49. De keurmeester en de schepenbank.

De keurmeester.
Bij elke schepenbank was een keurmeester aangesteld. Zo had de bank van de heerlijkheid Geulle ook een keurmeester. Voor zijn aanstelling moest deze ambtenaar voor de fiscaal een eed afleggen. (De fiscaal was de vertegenwoordiger van de heer van Geulle. Vaak was de functie van fiscaal gecombineerd met die van schout of rentmeester.) In het oud Hollands van toendertijd luidde het begin van de eed van de keurmeester: “Item daer ych gheordynert ben als tot eynen cuermeyster…..”. In het Nederlands van nu betekent dat: “Aangezien ik verordineerd ben tot keurmeester….”.
De keurmeester keurde onder andere bier, zwart- en witbrood op gewicht, bederf en grootte, de maatbeker van de molenaar (ten behoeve van zijn maalloon), geperste olie en wijn.

De schepenbank (samenvatting)
Ons dorp is van 1493 (of nog eerder) tot 1795 bestuurd door een schepenbank. Hierin zaten een schout en zeven schepenen. Dezen vormden samen ook de plaatselijke rechtbank. De schout was een soort officier van justitie. Hij moest de schepenen instrueren, misdaden opsporen en vonnis wijzen. De schepenen waren rechters in civiele en criminele rechtszaken. Bij de schepenbank werd recht gesproken volgens de eeuwenoude vaste costuymen of rechtsgebruiken. De schout en schepenen werden benoemd door de heer van Geulle. Deze kwam vanaf 1644 uit de adellijke familie van Hoensbroeck. Ook konden de zogenaamde geërfden in de schepenbank zitting hebben. Deze geërfden hadden minstens 15 bunder grond in Geulle in eigendom. Minstens eenmaal per jaar moest er een vergadering van de schepenbank plaatsvinden.
De schepenen waren behalve rechters ook de bestuurders van Geulle van voor 1795. Zij kenden vele bevoegdheden zoals het bestuur van alle burgerlijke zaken, het zorgen voor politietoezicht, voor schoolonderwijs en voor de armen. Verder het regelen van grotere ruzies, het controleren van beken en rivieren en de zorg voor de akten van koop en verkoop en de akten van testamenten.
Naast de schout, schepenen, en eventuele geërfden hoorden bij de schepenbank:
- Dorpsmannen of borgemeesters: Dezen vertegenwoordigden de gewone inwoners. Meestal waren er een of twee bij de schepenbank aangesteld. Zij adviseerden de schepenen bij het bestuur van het dorp.
- Collecteurs, zij inden de gemeentelijke belastingen en de opgelegde boetes.
- Procureurs, dit waren gediplomeerde personen die als advocaat optraden.
- Secretarissen of griffiers, dit was steeds een van de schepenen die al het schrijfwerk voor zijn rekening nam.
- Gerichtsbodes, zij zorgden voor de dagvaardingen, de post, de aanplakkingen en het arresteren van verdachten.
- Keurmeesters, zij keurden alles wat gekeurd diende te worden.
- Veldbodes, dit waren veldwachters of politieagenten.
Als wij het vroegere gemeentebestuur met dit van tegenwoordig vergelijken zien wij grote verschillen. Vroeger was het gemeentebestuur in de schepenbank gecombineerd met de rechtspraak. De schepenen vertegenwoordig-den alleen de heersende klasse, terwijl de raadsleden van nu de belangen van alle inwoners behartigen. De schepenen hadden ook de zorg voor de belastingen en financiën. Dit hoort nu tot de taak van de wethouder van financiën of economische zaken.
Ter herinnering aan de voormalige schepen-bank zijn in Geulle-boven op voorstel van de heemkundevereniging als straatnamen gekozen: Schepenstraat, Schoutstraat en Drossaertstraat.

Archie Varis

Bron:
1. Uit Geul’s verleden. (1926)
2. Martin Pfeifer, Stein. (2002)
3. Waar de brede stroom der Maas. Beknopte geschiedenis van Limburg. (1972)


 

Bij de 56e jaargang van de Sjakel I

Dat een blad na 55 jaar nog steeds van A tot Z gelezen wordt is een hartelijke felicitatie meer dan waard. Ik woon al meer dan 50 jaar buiten Geul, maar mijn belangstelling voor mijn geboortedorp is constant gebleven of mogelijk nog versterkt door de Sjakel. Na het overlijden van Sjef Thijssen vreesde ik voor de kwaliteit en zelfs voor het voortbestaan. Maar de Sjakel biedt nog steeds in velerlei opzichten interessante en leesbare artikelen. Een bijzonder compliment wil ik maken voor de brieven van Pieke. Om elke maand weer zo’n Huilandse brief vol humor te schrijven vraagt meer inspiratie en transpiratie dan de lezer zich kan voorstellen.
De andere rubrieken wil ik daarmee niet te kort doen. Ook daar zitten vele uren werk achter. Elke keer als ik de gele enveloppe in de bus vind, begint mijn Geuls hart te kloppen, schuif ik de krant opzij en krijgt de Sjakel voorrang. En dan denk ik terug aan mijn jeugdvrienden van Geulle, dat prachtige dorp aan de Maas.
Hub Lemmens, Cadier en Keer.

Voor het nageslacht vastleggen.

Elders in deze Sjakel vindt u de “oplossing” van het raadsel “wie waren onze Boys in 1932?”. Elders in deze Sjakel vindt u ook wat kopietjes van teksten, die door de jaren heen in uw lijfblad zijn verschenen. Elders in deze Sjakel geeft ook Paul Notten, daartoe door ons uitgenodigd (of was het: uitgedaagd?), zijn mening over wat in een heemkundeblad wel en vooral ook niet thuis hoort. Over die vraag zullen we in de toekomst nog te spreken komen, wanneer we het hebben over de ontwikkeling van De Sjakel. Feit blijft dat wij hulp nodig hebben. Hulp enerzijds bij het iedere maand weer vullen van De Sjakel met lezens- en wetenswaardigheden over heden, verleden en toekomst van ons dorp. Daartoe zijn mensen nodig die iets te zeggen hebben en kunnen schrijven. Denkt u van u zelf dat u wel iets te zeggen hebt, maar bent u bang om de pen ter hand te nemen, vreest niet, bel de redactie, zij staat u bij !!
Om die Sjakels te vullen doen wij ook een beroep op de verenigingen in het dorp om hun nieuws in te (blijven) sturen. Het liefst hebben we dan natuurlijk, dat De Sjakel niet het zoveelste blad in de rij Kontakt, Geulbode, Maaspost etc. is, waar de lezer iedere keer hetzelfde artikel kan lezen, maar dat we originele teksten ontvangen. De vraag is al eens eerder aan alle verenigingen gericht, de oogst is echter niet om over in De Sjakel te schrijven….. .De redactie weet, dat De Sjakel niet meer het snelste medium is, maar: zij zorgt goed voor uw teksten en zij zorgt vooral ook dat zij in een heemkundige omgeving bewaard blijven. Bewaard blijven niet alleen op papier, maar met behulp van de alom aanwezige computer, ook digitaal. Wij hebben een internetsite, die inmiddels al zo’n 25.000 maal bezocht is en we zijn bezig met het digitaliseren van onze archieven. Als we daarmee toch bezig zijn is de stap niet groot om bijvoorbeeld alle jaargangen van De Sjakel op zogenaamde CD-roms te zetten. Voor alle ooit verschenen Sjakels samen zullen daar circa tien CD’s voor nodig zijn: u heeft dan de beschikking over zo’n 5.500 pagina’s tekst over Geulle, zijn inwoners en zijn geschiedenis. U kunt de originele bladzijde, waarop in de rubriek “Burgerlijke Stand” de aankondiging staat, dat u geboren bent, uitprinten en aan uw kleinkinderen laten zien, om maar eens iets te noemen!! Voor de kosten hoeven belangstellenden – en wij – het niet te laten. Of dit prille idee straks ook daadwerkelijk tot uitvoering komt, is echter in ieder geval afhankelijk van de hulp, die we daarbij krijgen. Alleen redden we het namelijk niet!! Heeft u interesse in heemkunde, schrijven óf dichten voor De Sjakel, digitaliseren van archieven (gemeentearchief voormalige gemeente Geulle, De Sjakel, foto-archieven Heemkundevereniging enz.) of is het nu net iets voor u om mee te werken aan een kroniek van Geulle, waarin alles beschreven staat, wat er ooit in dit dorp aan de Maas is gebeurd, dan kunt u zich melden bij de secretaris van de Heemkundevereniging (zie colofon) of binnenlopen op een van de werk-avonden of – middagen, die telkens in de Sjakel worden aangekondigd en in het Vereniginglokaal “De Gruffeldwois” bij basisschool “In ’t Riet”aan de Hulserstraat plaatsvinden. Mailen mag natuurlijk ook.
Wij rekenen op u !!!



Voor de statistieken

In onze geautomatiseerde genealogie-bestanden hebben we inmiddels zo’n 6.000 personen opgenomen, die in Geulle geboren, gehuwd en/of overleden zijn. Het leuke daarbij is, dat we met een druk op de knop, jawel, van ieder persoon een stamboom of een kwartierstaat kunnen maken. Wat getallen? Gerardus Thijssen, geboren rond 1615 heeft tot op de dag van vandaag, voor zover wij tot nu toe achterhaald hebben, 565 mannelijke en vrouwelijke nakomelingen, Graadje Tilmans, die heeft er 456 en Leonardus Bours zelfs 638. Van andere Geullenaren hebben we enkele honderden voorouders kunnen ontdekken.
Zit u er ook bij? Bent u nu wel of niet familie van die buurman, die zijn familienaam met een K schrijft, terwijl u, de goede tak van de familie, dat toch al jaren met C doet ? Of bent u een afstammeling van die meneer, die triest aan zijn einde komt, omdat hij, aldus het overlijdensregister van de kerk stikt, doordat hij bedolven wordt onder het instortend keldergewelf van zijn huis? Een grote kans dat u het bij ons vindt. Interesse ? U weet nu waar u zich kunt melden !!



Meer weten van De Sjakel.

Deze Sjakel wordt zoals gezegd bij alle gezinnen in Geulle bezorgd vanwege het feit, dat de 55e jaargang voltooid is en we een begin maken met de 56e. Wilt u meer weten of abonnee worden, dan kunt u zich melden bij de secretaris van de Heemkunde-vereniging. De kosten zijn € 6,81 per jaar, waarbij we volledigheidshalve opmerken, dat een kleine prijsstijging voor het jaar 2003 in verband met de sterk gestegen drukkosten waarschijnlijk noodzakelijk zal zijn.
Wilt u eerst nog wat meer zien van De Sjakel? Surf naar www.geulle.com, kijk onder “heemkunde” en kies vervolgens een Sjakel. Daar ziet u de Sjakels van de afgelopen jaren, zij het met een vertraging van ongeveer een jaar. Wilt u wat recentere Sjakels zien, bent u digibeet of toch meer een papier-type, meldt u dan bij de secretaris of mail ons. Wij zorgen dan voor een setje van drie Sjakels, die u gezellig thuis kunt lezen, voordat u –naar wij hopen- een abonnement neemt.


Peilmerkstenen.

In deze en de volgende Sjakel treft u een tweetal artikelen over peilmerkstenen aan. Peilmerkstenen zijn in de tunnels onder de spoorlijn ingemetselde stenen waarop de hoogte boven Normaal Amsterdams Peil wordt aangegeven. In deze uitgave van de Sjakel de geschiedenis over het ontstaan van het Normaal Amsterdams Peil en de wijze waarop dit markeerpunt vanaf de zeventiende eeuw geleidelijk aan over Nederland (en later heel Europa) is uitgewaaierd.

Peilmerkstenen
Onder de spoorlijn die door ons dorp loopt, bevinden zich enkele viaducten voor het verkeer en uitgemetselde tunnels (duikers), waardoor het bron- en regenwater van de hellingen wordt afgevoerd. Viaducten liggen beneden in de Moorvelds- en Slingersberg; de duikers liggen in het bos richting Elsloo (400 m. noordwaarts vanaf de parkeerplaats in de Slingersberg) en in het Bunderbos (aan de achterzijde van camping De Boskant het bos in). Deze onderdoorgangen (waarmee we gemakshalve zowel de viaducten als de duikers bedoelen) zijn stevig gebouwd om de grondmassa van de spoordijk op zijn plaats te houden. In de hoge keermuren zijn soms stenen ingemetseld die bekend zijn als peilmerkstenen. Op deze merkstenen staat soms een begrijpelijke tekst (bijv. 56.84 m. boven NAP), soms een raadselachtig letterspel van el dm. Alle aanleiding om daar eens een klein onderzoekje naar te doen. Wat blijkt? Jo Westhovens uit de Pastoor Stassenstraat heeft hierover eerder navraag gedaan bij de Rijkswaterstaat. Uit de door hem verkregen gegevens de volgende samenvatting.

Amsterdams Peil.
Van oudsher is in het Noorden van ons land strijd geleverd tegen het water. Het grootste gedeelte van noordelijk Nederland ligt onder zeeniveau. In de strijd tegen het water werden vanaf de 11de en 12de eeuw allerlei oplossingen ontwikkeld zoals de aanleg van terpen en dijken. Ook was er behoefte aan kennis van de verschillende waterniveaus (eb, vloed, springvloed) om zicht te krijgen op afwijkende waterstanden. Dus ging men vanaf die tijd indachtig het spreekwoord 'meten doet weten', op een aantal door water bedreigde plaatsen in noordelijk Nederland de hoogtes in de plaatselijke waterstanden systematisch vastleggen. Dat gebeurde onder meer in Amsterdam, Dordrecht, Hattum en Harderwijk. De behoefte aan kennis van hoge waterstanden werd na rampspoeden zoals de Allerheiligenvloed (1570) alleen maar groter. Daartoe heeft men tussen 1 september 1683 en 1 september 1684 aan de Haarlemmersluis in het Amsterdamse IJ de hoogten van eb en vloed gemeten. Dat was het begin van het NAP, het Normaal Amsterdams Peil als de gemiddelde hoogte van een normale vloed te Amsterdam (soms leest men voor de N wel eens: Nieuw AP; dat is niet correct). Het berekende peil werd op 8 sluizen in Amsterdam aangetekend. Aanvankelijk waren er naast Amsterdam Peil nog zeker 4 andere peilpunten in gebruik waaronder Delflands Peil en Rotte Peil in Rotterdam met als nadeel: de peilpunten waren onderling niet op elkaar afgestemd. Eerst tijdens de Bataafse en Franse tijd rond 1800 wordt de systematische verspreiding van het Amsterdams Peil ter hand genomen. Tijdens de regering van koning Willem I (1814-1840), onze koning-koopman, wordt het AP bij Koninklijk Besluit van 1818 als algemeen vergelijkingsvlak voorgeschreven.

Het NAP als peilpunt.
In de negentiende eeuw is geleidelijk aan een netwerk van hoogtepunten, afgestemd op het NAP, over heel Nederland aangebracht. Dat gebeurde door middel van de zogenaamde nauwkeurigheidswaterpassing; ook wel genoemde de doorgaande waterpassing. Dit laatste begrip geeft taalkundig duidelijk aan wat er gebeurt: het NAP wordt met behulp van waterpassen doorgeleid naar andere plekken in Nederland en geeft op die andere plaatsen aan het aantal meters/centimeters boven NAP. De hoogte-aanduiding moet bij voorkeur aangebracht worden op een stevige en stabiele plek. Dat wordt begrijpelijk indien men bedenkt dat in grote delen van noordelijk Nederland in de ondergrond een veenpakket aanwezig is. Dit pakket klinkt geleidelijk aan in. Gevolg: weliswaar geringe maar toch waarneembare bodemdaling. Daarom dan ook het uit de negentiende eeuw daterende voorschrift om de nauwkeurigheidswater-passing op gezette tijden te herhalen.

Tot op heden zijn vier waterpassingen verricht. Bij de tweede waterpassing van 1926 tot 1940 was ir. Lely (later bekend van de afsluitdijk) als jong ingenieur betrokken.

De markering van het NAP.
Aanvankelijk werd het NAP in Amsterdam bovengronds gemarkeerd op (haven) gebouwen of sluizen. Met als ernstig bezwaar dat door inklinking van de veenbodem bij hermeting steeds weer kleine verschillen waren tussen de meetpunten. Om dit bezwaar te ondervangen heeft men bij de tweede waterpassing na 1920 betonnen palen geheid tot op de vaste diluviale ondergrond.

Als peilmerk voor het NAP fungeert thans een bronzen bout boven op zo'n paal, 75 centimeter onder maaiveld. Deze enige en echte NAP-paal bevindt zich in de ondergrond op de Dam en is herkenbaar aan vijf zwarte steentjes in het plaveisel voor het Koninklijk Paleis. Bij bezoek aan Amsterdam dus altijd even op zoek gaan naar de plek waar het NAP aangetekend is.

De merksteen in de tunnel onder aan de Slingerberg. Mogelijk is de hoogte pas later ingebeiteld, nadat het metrieke stelsel hier was ingevoerd.

In de volgende aflevering de uitwerking van het Normaal Amsterdams Peil in Geulle. Als vindplaatsen: oude peilmerkstenen in de tunnels onder de spoorlijn van 150 jaar geleden en moderne bouten op een aantal met huisnummer aangeduide woningen/andere gebouwen.

Paul Notten



Bij de 56e jaargang van De Sjakel II

Moet de Sjakel sjakelen?
De geschiedenis van de Sjakel is bekend. Korte tijd fungeerde het blad als informatiebron van het thuisfront voor de in Indonesië verblijvende Geulse militairen tijdens de politionele acties in dat land. Na de souvereiniteitsoverdracht aan Indonesië hadden we in dat land niks meer te zoeken en konden ook onze Geulse militairen terugkeren. De Sjakel bleef bestaan en groeide uit tot een algemeen informatief heemkundeblad. De formule van heemkunde-berichtgeving werd 'breed' gehouden. Ook andere berichten uit de Geulse samenleving werden geaccepteerd, andere berichten zoals verslagen van de gemeenteraad, verenigingsnieuws, gegevens uit de burgelijke stand. Ook waren er licht kolderieke artikelen zoals van Sjefke uit de bekende Piemelenhoek.

De laatste jaren hoort men vanuit het 'grote publiek' nogal eens kritische opmerkingen over de Sjakel die 'niet meer zou zijn wat hij was'. Dat kan zijn, maar levert verder niets op want deze externe adviseurs zeggen wel wat niet goed is maar ondernemen zelf geen actie. Gele kaart voor deze lieden. Wat dan wel?
Onze Sjakel moet weer worden een breed georienteerd heemkundeblad.
a. Daarin wél: leuke, informatieve artikelen over heemkundige onderwerpen (geschiedenis van het dorp, onderzoek naar de ouderdom van huizen, actuele lokale onderwerpen m.b.t. de Geulse mens, zijn heem, de Geulse taal, de verenigingen en het land).
b. Daarin niet: te specialistisch en ver gedetailleerde onderwerpen voor vakspecialisten zoals genealogische artikelen waarin een eindeloze opsomming van afstammelingen; ook geen politivaria meer (is algemene berichtgeving en hoort niet thuis in heemkundeblad, nog afgezien van de kwalijke psychologische invloed die van zo'n opsomming uitgaat).

Kort gezegd over de nieuwe Sjakel: informatief en lezenswaardig over gemelde onderwerpen, een en ander onder regie van een redactiecommissie die onze kreten (wensen) omvormt tot een redactiestatuut dat als richtsnoer dient voor de toekomstige schrijvende pers, gesteund en gecorrigeerd door een lezershoek waarin de abonnees hun gevoelens en opvattingen kwijt kunnen. Dus toch een beetje 'sjakelen' met de Sjakel.

Paul Notten, Moorveld



Brieven van Pieke Junior uit de Piemelenhoek.

Dag mense van Geul, hier weer een briefje van jullie Pieke. En het was hier in den hoek groot fees, want Wielie van Truke van Bolle en Pie van Lombok die hadde zich onderscheiden en de Noonk had zich een goeie derop gelucht, maar hij had toch geen goeie zin, want hij had zich lets lebbetig gemaakt over die van de gemeente, die uit hunne zomerslaap wakker zijn geworden om zich ondereen de vleu af te vangen, maar hij wilde nou dat hij dat niet gedaan had, zegt hij. Die van de raad, die zijn zich nu gewaar geworden, dat ze wat meer te verteren hebben met de extra-centen, die ze verdienen met bij die van de raad te zijn. En nou moet de riool daaraan aangepas worden, niet omdat het nog erger stinkt wie vroeger, maar omdat er meer dooraf moet en dat gaat de lui van Geul, maar gelukkig die van Meersse ook, over tien jaar bijna twee keer zoveel kosten dan nu en dat wordt wel 312 euro per jaar, zeggen die van de gezet.

En de Noonk zegt tegen mij: Pieke, jong, schrijf dat nou maar eens in de Sjakel en dan kunnen de lui van Geul over tien jaar zich nog eens nalezen offent daar ook wat van waar geworden is, als ze tijd van leven hebben, want met dat geld wille die van de gemeente der ook voor zorgen dat het water niet meer bij de lui hun huizen de kelder in loopt en dat de stront niet meer door de putjes opkomt en dan zullen die van Hulse en die van de Hessendijk toch wel blij zijn, want die zijn de laatste maanden weer een paar keer goed gesopt. En dan kunnen ze wel zeggen : “Met die van Geul in de raad ben je niet geschaat “, zegt de Noonk, maar als ze der nog veel van die debij roepen, wordt het wel duur poepen en dat ze zich dat maar eens in hun sjielietesse steken, zegt hij!

En de Noonk vraagt zich af of die van Geul wel genoeg zeggen in de raad voor het geld, wat ze devoor krijgen, behalve voor ja te zeggen als het ons weer meer cente moet gaan kosten, maar hij gaat zelf binnenkort eens op werkbezoek daar, zegt hij, en dan vertelt hij het mij en dan kan ik weer derover schrijven aan jullie, zegt hij, en dan komt de Sjakel ook weer lekker vol en die hebben eigenlijk ook feest om te vieren dat ze 55 jaar bestaan en dat is wel niet zo lang als die van de gemeente en misschiens zijn die van de redaksie ook wel niet slim of niet schoon genoeg voor in de raad debij te gaan zitten, maar als die de Sjakel over tien jaar bekans twee keer zo duur zouden maken alsdat hij nou is, dan zouden der niet veel meer lid devan zijn en dan gingen alle lui de Sjakel bij de snoaber lezen, sjus wie die van Teigededraod en van Stöbbes altijd bij ons doen, want je ziet ze de heel week niet, maar als Wielie van Jeu van Ansje de Sjakel bij ons in de bus duwt, of als ze Truia van Sjeng Bolle onder in Geul demet zien rondsjamateuren, staan ze zo op het geleeg en dat kost de Noonk deks ook nog een dröpke. Maar dat weten die van de gemeente ook wel, zegt de Noonk en het is nog altijd zo: De Sjakel kun je lezen, maar naar het huisje moet je, zegt hij en de Noonk gaat zich ook eens informeren bij Maastrich of Zittard of dat alles daar ook zo duur is, zegt hij, want anders moeten ze Geul maar eens herverdelen.

Nou, ik wacht maar af en ik ga eens in de frituur kijken of de friete daar nog lekkerder zijn geworden, met die flinke nieuw schouw die ze zich daar derop gezet hebben en die is bijna zo hoog als die mas boven op de berg en dat zal ook wel moeten van die gemeente met van die verhinderwetgunningen en dan weet je weet wel, als het maar geld kos, niet. Allè, adië en de groete van mij, van Pieke dus.



Politie varia

  • In de nacht van woensdag 4 op donderdag 5 september werd getracht in te breken in een woning aan de Nachtegaalstraat. Alleen het slot van de garagepoort werd afgebroken. Er werd niets ontvreemd.
  • In dezelfde nacht werd door een bewoonster van de Schoutstraat gezien, dat er werd ingebroken in de auto van de over buurman. Ook werd door die mevrouw gezien, dat de dader meerdere auto’s bekeek. Uit de auto werd een cd-speler ontvreemd.
  • Op dinsdag 10 september tussen 14.10 uur en 19.30 uur werd een geparkeerd staande personenauto op de Hussenbergstraat aangereden door een vrachtauto, waarbij de vrachtauto doorreed.
  • In de nacht van vrijdag 13 op zaterdag 14 september werd een auto vernield, welke geparkeerd stond op de Pastoor Stassenstraat.
  • Op zondag 15 september omstreeks 14.50 uur werd melding gemaakt van het feit, dat enkele balen gemaaid gras in de brand stonden langs de Kanaalweg. Geblust door brandweer. Mogelijk aangestoken, hooibroei wordt ook niet uitgesloten.
  • Op maandag 16 september vond er op de Cruisboomstraat een vernieling van een voorruit plaats. Dader werd later aangehouden.
  • Op de Hulserstraat werd een bestuurster van een personenauto bekeurd voor onverantwoord rijgedrag. Zij had namelijk ingehaald op het moment dat er ook tegenliggers aankwamen.
  • Op donderdag 19 september vond er een aanrijding plaats op de Heirweg, waarbij de aanhanger van een passerende auto op onverklaarbare wijze los raakte en tegen een geparkeerd staande personenauto aanreed.
  • Op zaterdag 21 september vond er een aanrijding plaats op de hoek Drossaertstraat-Schepenstraat, waarbij een bestuurder van een personenauto bij het wegrijden tegen een passerende auto opreed.
  • Op vrijdag 20 september vond een aanrijding met doorrijding plaats op de hoek van de Graaf Wolter Hoenstraat. Hierbij werd een verkeersbord omvergereden.

Brig. Giesen



Bij de 56e jaargang van De Sjakel III

Een mooie herfstdag, een beetje koud. Geulle ligt, ondanks alles, weer mooi te wezen. Ondanks alles? Toenemende onrust en spanning in de wereld door de blijkbaar eeuwig durende strijd tussen wereldmachten, godsdiensten en culturen. Een dreigende economische malaise na jaren van grote voorspoed, zo noemde men het toch. Een gemeente die twintig jaar na haar tot stand koming steeds meer de beperkingen van haar in de vaart der volkeren te kleine omvang en dito bestuurskracht ervaart. De ene vereniging maakt zich op om binnenkort weer de periodieke strijd aan te gaan, terwijl de andere vereniging kiest voor het (even?) niet meer meedoen in de race om eeuwigdurende roem, daarbij een onvermijdelijke degradatie voor lief nemend. Is uiteindelijk uitmuntend zoveel minder dan superieur?
‘ t Is oostenwind vandaag en het lawaai van autoweg en vliegveld dringt tot mijn schrijftafel door. Is uitbreiding van dat vliegveld niet mogelijk, dan gooien we er wat bedrijfsterreinen tegenaan. Maken de auto’s te veel lawaai, dan plaatsen we foeilelijke geluidsschermen. Kiezen voor “natuur”, groen en rust wordt zelfs niet overwogen! Tien jaar overlast van de Grensmaas, dan wel bij westenwind, en een verbreding van het kanaal liggen in het verschiet. En worden wij, wordt Geulle, wordt de wereld er zoveel beter van …..?
Geulle, ingeklemd tussen snelweg, (grens-) Maas, kanaal en spoorweg, vliegveld, industrie en bedrijventerreinen, tussen zich gaarne wereldstad of wereldse stad noemende over het paard getilde maar stilletjes oprukkende grote broers, hoelang nog, na 2002, tussen feit en fictie, tussen 55 en 60 jaargangen Sjakel ?

Van Waterval.



Bij de 56e jaargang van De Sjakel IV

De Sjakel.
Natuurlijk wil ik eerst de redactie feliciteren met het 55 jarig bestaan van “ De Sjakel” Waarom is de Sjakel belangrijk? De doelstelling van de Sjakel is -mijn inziens- ons allen bekend te maken met het verleden en het heden. Daarom lees ik de Sjakel graag, omdat hier het verleden van Geulle wordt vermeld, maar ook het heden. Dit staat heel dicht bij onze eigen beleving. Wij mensen zijn mensen met een geschiedenis, maar zeker ook een wil om er iets van te maken in het heden. Wat heeft volgens mij nu de Sjakel voor betekenis voor de gemeenschap van Geulle. Als je op de hoogte bent van je geschiedenis, dan kun je trots of verdrietig worden. Ik denk dat de Geullenaren best trots mogen zijn op hun geschiedenis. Dit zit dus goed. Omdat wij trots mogen zijn kan de geschiedenis van Geulle de gemeenschap verstevigen. Het is een aspect dat de Geullenaren met elkaar verbindt. Toch kijk ik met argwaan en angst naar de ontwikkeling die ook in Geulle toeslaat.

Mensen worden individuen. Men kijkt niet verder dan de voordeur. Wat uiteindelijk de nekslag voor verenigingen kan betekenen. Het zou toch jammer zijn, als een gemeenschap als Geulle hieraan ten onder zou gaan. Geulle heeft twee mooie kerken waar het trots op mag zijn. Ook deze moeten in stand worden gehouden, door deze gemeenschap, deze moet er dan wel zijn. Laten wij met zijn allen ervoor waken dat onze gemeenschap blijft bestaan. Ik denk en daarmee wilde ik besluiten, dat de Sjakel hierin een heel belangrijke plaats heeft. Ik wens de redactie van de Sjakel heel veel succes in de toekomst.

Kapelaan R. Schols.



Geulle 50 jaar geleden……
Oktober 1952

- Het Geullerbos. Het prachtige Geullerbos, eigenaar de heer v.d. Hoff te Sittard, is overgegaan in handen van het Staatsbosbeheer. Er wordt vernomen dat deze laatste instantie een geheel nieuwe aanplant zal aanbrengen en een vaste voorwerker zal aanstellen. Van de aangekochte eigen-dommen, ruim 30 ha., ligt ruim 10 ha. onder Geulle, de overige onder de gemeente Bunde.

- Uitbreidingsplan “Snijdersberg”. Bij de Planologische Dienst te Maastricht is het plan Snijdersberg goedgekeurd, zodat binnenkort tot een definitieve vaststelling kan worden overgegaan. Zoals reeds bekend is voorziet dit plan in ca. 100 woningen.

- Naar verluidt ligt het in de bedoeling van de eerwaarde zusters alhier in Hussenberg tot nieuwbouw over te gaan voor een bejaardenhuis. Men heeft zich reeds in verbinding gesteld met betreffende instanties teneinde van het Departement van Wederopbouw de vereiste vergunning te verkrijgen.

- De “Sjakel” heeft het eerste lustrum bereikt. Maandelijks wordt het blad in een oplaag van 270 stuks gestencild en trouw iedere maand weer in de huisgezinnen bezorgd. De "Sjakel" dankt zijn abonnees voor hun steun.

Hein Peters



In de Heer zijn overleden:

  • 29 september 2002, op 96-jarige leeftijd, Leonardus Wilhelmus Kusters (Leike), weduwnaar van Maria Helena Reintjes, Avé Maria, voorheen Aan de Maas.
  • 7 oktober 2002, op 66-jarige leeftijd, Maria Hubertina (Thea) Kurvers, Graaf Wolter Hoenstraat;
  • 12 oktober 2002 in de leeftijd van 73 jaar Gerardus Jacobus Henricus Rutten, weduwnaar van Marie-Thérèse Theunissen, Broekhoven 8;
  • 16 oktober 2002 in de leeftijd van 95 jaar, Josephus Antonius Hubertus (Huub) Pluis, weduwnaar van Maria Elisabeth (Lies) Ghijsen, Avé Maria.


Uitbreiding basisschool in Waalsen

In de voorbije maanden is stevig gebouwd aan de uitbouw van de basisschool St. Jozef in Waalsen.
Op 14 september jl. werd het nieuwe gedeelte
officieel geopend door de burgemeester van Meerssen, drs. G. Kockelkorn. De opening ging gepaard met een groot feest voor de kinderen en hun ouders.

S.W.



Toneelvereniging "Gäöl 62" 40 jaar jong.

Dit jaar bestaat de Toneelvereniging Gäöl 62 precies 40 jaar.
En hoe kan dit jubileum beter worden gevierd dan met een prachtig toneelstuk, genaamd "Pikanterie".
Uitvoeringen vinden plaats op 27 oktober, en
op 2, 3, 9, 10, 16, 17 en 23 november in de Harmoniezaal aan de Essendijk, telkens om 20.00 uur. De entree bedraagt 4 euro p.p.
Rinie Thijssen maakt al 40 jaar deel uit van de "crew" en dat is een proficiat dubbel en dik waard.

S.W.



De kuure van de Maas.

Este op önne zoomeraovend langs de Maas zits en kiks nao de gouwe rendsjes opte zilvere gölfkes, dan kènste dich neet veurstèlle dat ze sôms zwoi vreisjelik tekiër kèn gaon. Meistal is tat in de herres of in de weinter, esset hiël hel geraegent haet -daag achterei- of es ön dikke laog snië in Frankriek of in de Ardenne begint te smèlte.

Mèt Kaesmès 1993 staon de gezètte vôl euver hwoig water in gans Limburg langste Maas.
Kompleet mèt fotoos van Borghaare, Ittere en Gäöl. Dan kènt me de Maas neet mië trök, zwoi breid, zwoi wild. Ö breid water dat veurbie raos en in zien vaart alles mètsleip wat neet errèg vas gezaete haet. Öt geit mèt ön vaart tatste mètte fiets neet kèns biehauwe. En eederei vraog zich aaf: woi kump dae massa water noe vandan? Neet van Mestreech, auch neet van Luuk, méh dèks al oet Noord- Frankriek. Ië öt bie ôs kump haet de Maas al ein hiël lang reis achter de rök. Op anger plaatse haet dan ouch al van alles onger water gestange en van al mèt genoome, geperbeert brögke um te duuje en de luu te versjrikke mèt häör vreisjelik geweld. En es oette wil reveere en bergbaeke van de Ardenne ouch nog massaas water aangeveurd weurt, dan is de Maas neet mië te hauwe es ze bie Eisde os land binne kump. Heugem is dan öt iëste aan de beurt en dan paes zich öt water met väöl geweld ônger de bäög van de Maasbrök in Mestreech door. En dan nao Haare en Ittere. Dao kènt ze zich ech loslaote. Dao is geienen diek um häör in bedwang te hauwe of te temme. Ze klats taenge de kant, ze broesj euver de straote, ze vluug euver velder en weije. En de luu kieke verwôndert-méh ouch mèt angs- nao dat geweld. Meistal is dat nao ö paar daag oetgeraos en kènt öt laeve in de Maasdörpe weer zunne gewone toemel gaon. Veural este rommel en rotzooij dae de Maas achtergelaote haet opgeruimp is, dan isset leid weer gauw vergaete.

Um de paar jaor kènste de Maas verwachte. De luu zagte vreuger: este Maas veur Allerheilige oetkump, dan kump ze dae weinter zeeve kiër de straot op. Noe isset neet zwoi errig; esse mér neet binnne in de hoezer kump, wie in 1926, 1993 en 1995. In 1926 kaom ze in de nuujaorsnach ôs verasje. Dat waor in 1882 en 1995 ouch gebäört.

Mar/B


Willy Ramakers en Piet Kusters Koninklijk onderscheiden.

Op 5 oktober jl. reikte waarnemend burgemeester Jo Dejong tijdens de feestavond van Buurtvereniging Snijdersberg in "De Kollekamp" Koninklijke onderscheidingen (2x Lid in Orde van Oranje Nassau) uit aan Willy Ramakers en aan Piet Kusters vanwege hun grote verdiensten voor de vereniging en de Geulse samenleving. Willy is mede bestuurslid van de Heemkundevereniging Gäöl en sinds kort ook voorzitter van de Seniorenvereniging Waalsen.
De redactie wenst beide heren en hun wederzijdse familie van harte geluk met hun onderscheiding.

Red.


Ik ken ze nog.

Dat staat er boven de brief, die de redactie ontving naar aanleiding van de vraag in de vorige Sjakel, wie de voetballers en de overige personen op de foto van de Boys uit 1932 nog kende. Helaas is de brief niet ondertekend, dus kunnen we de toegezegde prijs niet uitreiken, maar, beste schrijver, u weet waar u zich moet melden.
Daar komen ze. Op de achterste rij van links naar rechts: Sjeng Raven, Hub. Dohmen, Jef. Philippens, Jeu Dohmen, Pie Smeets, Lowie Frissen, Sjeng Thijssen, Hub. Smeets, Leike Kusters, Hub Ketelslegers en Frans Simonis.
Geknield van links naar rechts: Servaas Dohmen, Lei Philippens, Albert Baenens, Clim Bergholtz.
Zittend van links naar rechts : Jacques Dohmen, Guill. Simonis, Sjo Smeets, Hub. Troquete, Graadje Franssen, Hub. Lenaerts, Jean Simonis. Afwezig waren volgens onze schrijver: Math Peters en Leon Janssen.

Hij kent zelfs nog de opstelling van het eerste elftal uit die tijd:
Doel: H. Ketelslegers;
Achter: L. Frissen en M. Dohmen
Midden: H. Smeets, C.Bergholtz en G. Franssen.
Voor: A. Baenens, J. Smeets, M. Peters, L. Janssen, H. Lenaerts.
Reserves: J. Simonis, G. Ghijsen, S. Dohmen.

Waaruit maar weer blijkt, hoe belangrijk het is om het wel en wee van een dorp of een vereniging te volgen en tijdig de nodige gegevens, bijvoorbeeld in de Sjakel, vast te leggen.


Agenda van de Heemkundevereniging Gäöl

- donderdag 7 november om 19.30 uur: bijeenkomst dialectsectie;
- donderdag 14 november om 19.30 uur werkavond;
- woensdag 20 november van 13.30 tot 17.00 uur: werkmiddag;


Rectificatie

In de Sjakel van juli 2002 staat in het artikel “De moderne tied aan de Maas...” ten onrechte geschreven dat Willem Pluis de eerste fiets in Geulle had. Dit had moeten zijn Joannes Mathijs Pluis (Tieske Pluis), geb. 28 juni 1864. Hij was gehuwd met Maria Elisabeth Ramakers, geb. 18 september 1864. Uit dit huwelijk zijn geen kinderen geboren.
De genoemde fiets was een zeer aparte fiets. Deze had, in plaats van een ketting-aandrijving, een cardanaandrijving.
Willem Wijnen, gewoond hebbende op de Essendijk, had ook zo’n fiets. Vermoedelijk was deze afkomstig van Mathijs Pluis.


 
Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.