Heemkundevereniging Gl - Sjakel december 2000
 
 


De Sjakel
December 2000

In memoriam Alfons Kusters O.M.I.

Op 1 december jl. - slechts enkele weken nadat hij als Pastoor van Waalsen met Emeritaat was gegaan - is ons, na een kortstondige ziekte, ontvallen onze geliefde Pater Fons Kusters O.M.I. (Missionaris Oblaat van Maria).

Fons, die werd geboren op 1e Kerstdag in het jaar 1919, kwam uit een groot gezin. Samen met zijn tien broers en zusters groeide hij op in Melleschet, een gehucht van Vijlen.

Op 8 september 1939, kort voor zijn 20ste verjaardag, deed hij zijn "Eerste Geloften" in Korbeek-LO bij Leuven (B.). Op 1 juli 1944 werd hij in Weert tot Priester gewijd. Na drie jaar binnen zijn Congregatie en in het Bisdom Roermond dienstbaar te zijn geweest, werd hij in 1947, nog geen 28 jaar oud, benoemd tot Aalmoezenier van de werkende jeugd in Limburg. Hij zou Aalmoezenier blijven tot 1955, in welk jaar hij werd benoemd tot Overste van het Klein-Seminarie, het Collegium Carolinum, in Ravensbos-Valkenburg. Hij zou dit werk blijven doen tot het jaar 1964, toen hij werd benoemd tot Overste in het Huis voor Late Roepingen in Duiven bij Arnhem.

Zijn verblijf hier was echter slechts van korte duur. Binnen het jaar was hij terug in Limburg om in Maastricht Directeur te worden van de Stichting Katholiek Werkhuiswerk. Hij zou deze functie vervullen van 1965 tot 1980.

Kort na zijn terugkeer in het Zuiden werd hij in 1967 tevens benoemd tot Pastoor van de Hl. Barbara-parochie van Scheulder. Hier zou hij niet minder dan 16 jaar (tot 1983) als pastor blijven functioneren, waarbij hij zich zeer geliefd wist te maken bij zijn parochianen.

Op aandringen van het Bisdom stelde hij zich in 1988 - hij was toen al 67 jaar oud - weer beschikbaar voor de Eredienst en werd hij door de Bisschop benoemd tot Pastoor van Waalsen. Waalsen-Geulle zou de laatste "halteplaats" worden op zijn reis naar zijn Heer en Schepper. Hij zou hier - volgens zijn eigen zeggen - twaalf fantastische jaren doormaken.

Om gezondheidsredenen vroeg hij "Roermond" op 1 juli van dit jaar, 56 jaar nadat hij tot priester was gewijd, om ontslag. Dit ontslag werd hem door Bisschop Wiertz van Roermond op de meest eervolle wijze en onder dankzegging voor zijn vele verdiensten per 15 oktober jl. verleend.

Onder grote belangstelling nam hij afscheid van zijn geliefde parochianen om dan toch eindelijk, op bijna 81-jarige leeftijd intussen, met Emeritaat te gaan. Het zou een afscheid voor eeuwig worden.

Al direct na zijn terugtreden openbaarde zich een ernstige leverziekte. Op vrijdag 1 december jl. des morgens om 06.00 uur, overleed Fons Kusters in zijn woning aan de Heerenstraat, in zijn hem zo vertrouwd geworden omgeving.

Op dinsdag 5 december vond in de Kerk van Waalsen een druk bezochte plechtige Herdenkingsdienst plaats, waarbij de Overste van de Congregratie van de Oblaten en een Collega-Oblaat, alsmede Pastoor Dohmen van Waalsen en diens Kapelaan R. Schols voorgingen.

Tijdens de Hl. Mis werd een fraai gedachtenisprentje uitgereikt, waarvan de tekst grotendeels door de overledene zelf nog was opgesteld en die als volgt luidt:

"Aan allen die ik, hoe dan ook, onrecht, verdriet of pijn heb aangedaan, vraag ik ootmoedig om vergeving. Ik weet dat het niet gebeurde uit boosheid of vijandigheid; het gebeurde eerder uit zwakheid, uit angst of te grote bezorgdheid. Ik dank God voor het leven dat Hij mij gaf. Het was een voorrecht binnen de Congregatie en de Kerk dienstbaar te mogen zijn. Allen die mij daarbij met liefde, vriendschap en trouw tot steun waren, zeg ik nogmaals hartelijk dank. Zij moeten weten, dat deze simpele woorden onvoldoende tot uitdrukking brengen wat ik bedoel te zeggen: Moge God het u rijkelijk belonen. Dankzij u heb ik geleefd en ben ik in staat geweest te werken: warmte en licht uitstralen naar wie dat nodig hadden. Ik kan daar alleen maar dankbaar voor zijn en u vragen: Geef dat licht- die warmte- die blijde boodschap door aan elkaar: Doe dit tot mijn gedachtenis. Medebroeders, familie, lieve vrienden en allen met wie ik, gebrekkig, maar eerlijk bedoeld, de levensweg ben gegaan als mens, als priester Oblaat van Maria, vergeet mij niet in God's barmhartigheid aan te bevelen. Treur niet om mij! Wees dankbaar en blij dat wij er zo voor elkaar mochten zijn. Leef moedig verder, vertrouwend op God's belofte dat wij elkaar eens zullen weerzien in het land waar verdriet plaats maakt voor vreugde. A Dieu - tot ziens bij God!"

Wij kunnen hier slechts aan toevoegen: "Bedankt Fons, voor alles en wees onze voorspreker bij de Heer en bij Maria, de Moeder God's"

Voorafgaand aan de Hl. Mis lag de Overledene in een open kist in de Doopkapel opgebaard. Iedereen kon hier op zijn manier nog eens persoonlijk afscheid nemen van Pastoor Kusters. Een dag later, op 6 december jl. vond in zijn geboortedorp Vijlen een plechtige uitvaartdienst plaats, met aansluitend de begrafenis op het kerkhof aldaar, alwaar ook zijn ouders reeds rusten.
S.W.


Geulle in vroeger tijden.
27. Anton Haeseck, 100 jaar pastoor in Geulle

Volgens de overlevering zou een zekere Anton Haeseck 100 jaar pastoor in Geulle zijn geweest. Hij zou in 1461 in Geulle zijn geboren en 125 jaar oud zijn geworden. Maar in feite is niets met zekerheid over zijn bestaan bekend. De geschiedschrijvers zijn het niet eens over de parochie waar en het tijdvak waarin hij als zielenherder gewerkt heeft.

Maar laten we eens op een rijtje zetten wat over Haeseck weten. In Geulle is een olieverfportret van hem. Tot 1847 hing dit in het voormalige kasteel en nadien in de pastorie van de Sint Martinus parochie. Onder op dit portret staat in het Latijn geschreven: "Antonius Haesech, eerste pastoor van Geul, geboren in het jaar des Heren 1461 en overleden in 1586 nadat hij 100 jaar pastoor was geweest. Ondervraagd door de bisschop van Luik door welke leefregel hij zo een hoge ouderdom had bereikt antwoordde Haeseck dat hij zich van drie zaken onthouden had: van vrouwen, van dronkenschap en van gramschap". Tot zover de tekst op dit portret uit Geulle.

Deze nestor onder de pastoors is echter zeer waarschijnlijk tussen 1486 en 1586 gn pastoor in Geulle geweest. In "Uit Geul's verleden" staan namen van pastoors die in die periode hier zielenherder waren.

Ook op andere plaatsen worden portretten van pastoor Haeseck bewaard: onder andere in Antwerpen, Leuven en Val Dieu.

Verder leeft de gedachte dat Haeseck op andere plaatsen 100 jaar pastoor was. Men noemt dan o.a. Geleen en de Belgische plaatsen Gellik, Geel, Guel (bij Antwerpen), Go (dit werd vroeger evenals Geulle als Goille geschreven) en Govi of Gevi. Dit laatste dorp dat bij Houfalize in Belgisch Luxemburg ligt, lijkt van al deze plaatsen de meeste kans te maken. In het academisch museum van Leuven wordt een portret bewaard waarop in het Latijn geschreven staat: "Ant. Haesech, uitstekend onder de eerste studenten van de nieuwe Leuvense universiteit heeft zeer lang de parochiekerk van Gulensis in het hertogdom Luxemburg bestuurd. Hij stierf in 1526 in de leeftijd van 125 jaar". Maar in de archieven van de Leuvense universiteit is voor 1500 geen Ant. Haesech of Haeseck e.d. te vinden. Ook in Govi (of Gevi) bestaat de overlevering dat Haesech daar 100 jaar pastoor was en kent men zijn antwoord aan de bisschop van Luik op de vraag hoe hij zo oud geworden was. In de archieven van Govi die tot 1624 teruggaan komt de naam Haesech e.d. echter niet voor.

Pastoor Kengen meent in "Uit Geul's verleden" dat nog geen bewijsstukken zijn gevonden die 100% zekerheid bieden voor Geulle of voor een andere plaats. Dus de parochie waar deze legendarische geestelijke actief was is niet met zekerheid vast te stellen. Kengen meent dat Haeseck mogelijk toch pastoor in Geulle is geweest maar dan voor het jaar 1300. Als de tekst op het olieverfportret dat in Geulle bewaard wordt juist is, dan is hij de rste pastoor van ons dorp geweest. Dat was dan voor het jaar 1000.

In de volgende aflevering wil ik iets vertellen over de legenden die over deze legendarische geestelijke bewaard zijn gebleven.
Archie Varis.


Literatuur.
1. Uit Geul's verleden. (1926)
2. Kent U Geulle? (1949)
3. Limburgs Dagblad, 16-5-1958
4. De Limburger, 4-6-1980

In de Heer zijn overleden:
  • op 16 november, op 81-jarige leeftijd, Thea Hodselmans e/v Willem Bouwens van de Moorveldsberg;
  • op 21 november, op 91-jarige leeftijd, Anneke Senden, weduwe van Pie Pluis van de Hussenberg;
  • op 22 november, op 73-jarige leeftijd, Truia Rings, weduwe van Jef Bessems;
  • op 1 december, op 80-jarige leeftijd, Pater Alfons Kusters O.M.I., Emeritus-pastoor van Waalsen


Overdenking bij het einde van het millenniumjaar 2000

In De Sjakel van december 1999 schreef ik een overdenking bij het einde van het tweede millenium sinds het begin van onze jaartelling. Wat bracht ons het Heilig Jaar 2000?

De gevreesde computer-crash bij de overgang van 1999 naar 2000 bleef gelukkig achterwege. Op 1 januari 2000 ging het leven zijn gewone gang verder. De Nieuwjaarsreceptie in Waalsen was zoals altijd goed bezocht, met Pastoor Kusters als het stralende middelpunt. Het zou zijn laatste nieuwjaarsreceptie zijn: hij stierf op 1 december jl., enkele weken nadat hij met Emeritaat was gegaan.

De gemeente Meerssen kreeg een nieuwe burgemeester ter opvolging van Karel Majoor in de persoon van Ger Kockelkorn.

In de St. Martinuskerk keerde in oude luister terug de meer dan 300 jaar oude beeltenis van de Madonna van Geulle.

Op 26 maart 2000 overleed Piet Pinxt, Wethouder van de Gemeente Meerssen.

In 2000 werd de kerkhofmuur van de St. Martinuskerk grondig gerestaureerd, bestond de St. Joseph-school van Waalsen 50 jaar, werd de oud-Geullenaar Marcel Urlings als Luitenant-Generaal benoemd tot Commandant van het Duits-Nederlandse legercorps, maakte het Gl's Mannenkoor een zeer geslaagde meerdaagse concertreis naar Mariazell in Oostenrijk, vierde de Harmonie St. Caecilia haar eerste wijnfeest, kwam Geulle voor het eerst op "Internet" en kreeg de parochie Waalsen een nieuwe herder in de persoon van pastoor Guus Dohmen.

Blij ben ik met de nieuwe rubriek "Brieven van Pieke Jr.". In verband met de slechte gezondheidstoestand van de vorige schrijver van deze rubriek was het alweer een paar jaar geleden dat de laatste brief van "Pieke" in De Sjakel was verschenen. Blij ben ik tenslotte ook met het feit dat De Sjakel in het afgelopen jaar toch weer elke maand goed "gevuld" was.
S.W.


Politie varia

  • Op zondag 12 november viel een tegen een woning staande steiger om. Op de steiger stond op dat moment de eigenaar en deze kwam zodanig terecht dat hij met de ambulance naar het ziekenhuis te Maastricht werd overgebracht. Door de val werd de tegenover de woning staande auto beschadigd.
  • Op vrijdag 17 november vond er een aanrijding met doorrijding plaats langs het kanaal tussen Geulle en Elsloo, waarbij een motorrijder met duopassagier ten val kwam. De aanrijding werd veroorzaakt door een personenauto.
  • Op zaterdagmorgen 18 november werd een personenauto bekrast, welke stond geparkeerd op de parkeerplaats aan de Andreas Sauerlaan.
  • Op maandag 20 november werd door de brandweer op de Hulserstraat een kat uit haar benarde positie bevrijd.
  • Op dinsdag 21 november werd op de oprit van een woning aan de Moorveldsberg een fiets ontvreemd door een man met een petje. Door de overbuurvrouw werd dit geconstateerd. Hierbij werd een andere fiets achtergelaten. Door de eigenaresse werd in de omgeving gekeken en de man met fiets aangetroffen op de Hussenbergstraat. De man gaf de fiets terug en liep verder in de richting Beek.
  • Op zaterdag 25 november vond er een aanrijding plaats op de Hulserveldweg, waarbij een bestuurster van een personenauto bij het achteruit rijden een geparkeerde auto raakte. Mevrouw raakte in paniek en reed weg. Later belde zij de politie en ter plaatse bleek de aangereden auto reeds weg te zijn.
  • Verder werd geregeld geconstateerd, dat er op verschillende plaatsen binnen Geulle parkeerovertredingen werden gepleegd. Hierbij werd ook geregeld verbaliserend opgetreden. Vooral het parkeren op het trottoir en langs de gele streep werd veelvuldig geconstateerd. Een bekeuring kost f. 90,-.

Gevonden:
een herdershond vanaf Hulserstraat.
Een zwarte handtas met drie sleutels aan ring.

Verloren:
een grijs/witte kat, Hulserstraat.
Een kentekenplaat van een auto, Heerenstraat.
Brig. Giesen


Begrafenis in vroegere tijden.

Vroeger was een begrafenis anders dan tegenwoordig. Als iemand doodging werd dit met klokkengelui aangegeven. De kerkklok luidde met twee korte tussenpauzen driemaal en dan wist iedereen uit het dorp dat er iemand gestorven was.

Door de familie werd bij de dorpstimmerman een kist besteld. Deze kwam aan het sterfhuis de maten van de overledene nemen en ging dan aan het werk. Hij had daar maar enkele dagen de tijd voor. Het was puur handwerk met raamzaag en handschaaf.

Bij de pastoor was inmiddels de begrafenis geregeld. De familie met de naaste buren gingen dan `s avonds de rozenkrans bidden thuis in de rouwkamer van de overledene. Deze lag opgebaard in de kamer op de "schoof". Dit is roggestro dat door de grote houten kam is gehaald zodat alleen de mooiste halmen overbleven. Dat stro lag op een of twee tafels uitgespreid met alleen aan de aarzijde een band omgebonden en hierop lag de overledene met het hoofd .

Een naaste buurman ging "te lijk bidden". Hij ging familieleden, buren en bekenden van de overledene persoonlijk verzoeken om naar de uitvaart te komen. Een annonce in de krant kwam destijds maar zeer zelden voor door geldgebrek en omdat de meeste mensen niet eens een krant hadden. Weer andere buren gingen op het kerkhof het graf delven en na de begrafenis weer dicht maken. In die tijd waren de mensen humaner dan tegenwoordig.
Het inkisten deed de timmerman die de kist gemaakt had.

Op de dag van de begrafenis droegen de buren de kist te voet naar de kerk, met familie, buren en kennissen achter de baar aan. Dit was in Geulle voor mensen die ver van de kerk woonden zoals in Brommelen of boven op de berg een hele tocht. Voor de bergbewoners nam men de kortste weg, er was toen immers nog geen kanaal. Men ging via het kerkweggetje dat begon waar nu de Baron Conradstraat ligt recht door de beemden en kwam dan uit in de allee naast het huis Dohmen. Het bruggetje over de beek in de Poortwei is er nog altijd.

In het begin van de jaren dertig schafte de gemeente een lijkwagen aan op vier wielen en werd een houten loods gebouwd naast de veldwachterswoning op het Oostbroek om de lijkwagen te stallen. Als er met de lijkwagen uitgetrokken moest worden had je in iedere buurt wel iemand die een paard had en dat werd dan voor de wagen gespannen. Zo is het voorgekomen dat in Hulsen iemand overleed en op de dag van de begrafenis met de lijkenwagen naar de kerk werd gebracht. De bakker stelde zijn paard beschikbaar. De bakker zelf kon niet als koetsier fungeren omdat hij het brood voor die dag moest bakken. Een gastkoetsier nam de taak over. Op weg naar de kerk bleef het paard plotseling bij een huis staan. De koetsier riep al "hup" maar het paard liep niet door. De koetsier moest van de bok afkomen en hem verder helpen. Wat was n.l. het geval? Bij dat huis woonde een goede klant van de bakker. Het was een intelligent paard want bij het "hup" roepen dacht het paard "in twee tellen kan hij het brood niet bezorgd hebben" en bleef dus staan. Op weg verder naar de kerk woonde gelukkig geen klant van de bakker. Na het uitladen van de kist kon de koetsier paard en wagen weer thuis bezorgen. In de kerk waren de priester en de koorknapen gekleed in een zwart onderkleed tijdens de mis.

De bidprentjes in die tijd vermeldden de dag van geboorte en overlijden van de persoon en de rest van het prentje was gevuld met gebeden waar nog een aflaat aan vast zat van 100 of 300 dagen. Tegenwoordig is dit anders en daarom heet het nu met recht gedachtenisprentje. Er staat nu iets in over de persoon in kwestie. Enkele weken later werd door de timmerman een houten kruis met opschrift op het graf geplaatst. Een grafsteen was in die tijd voor de gewone man onbetaalbaar.

Crematie was helemaal uit den boze in die tijd. Het was voor katholieken zelfs verboden. In Nederland was er destijds n crematorium in Nederland en wel in Velsen Noord-Hollandbestemd voor athesten en anderen.

De kosten voor kist en kruis waren een paar tientjes in die tijd en de begrafeniskosten voor de kerk idem. Het kwam desondanks nog voor dat het armbestuur moest bijdragen in de kosten. De hand en spandiensten van de buren waren pro deo. Nu in het jaar 2000 kun je rekenen op tien tot vijftienduizend gulden.

Na de dood van een dierbare werd nog een jaar en zes weken rouw gedragen. De mannen met een zwarte rouwband om de mouw van de jas. De vrouw van de overledene was een aantal weken helemaal in het zwart gekleed en droeg voor het gezicht een sluier. Bij het ter communie gaan moest ze de sluier met de hand omhoog doen want de communie werd toen nog op de tong gelegd.
J.Maassen


Brieve van Pieke junior.

Dag mensen van Geul, hoe is het met jullie ? Met mij is alles goede, danke. Ik heb me een nieuwe punt aan mijn potlood geslepen, zodat ik jullie weer een mooie brief kan schrijven.

We hebbe een nieuwe Prins, ene die uit Ittere komp en dan is het goed, zeg de Noonk, want die van Itteren dat zijn echte dus ik spits me al op de vastelavond. En die van de famfaar zijn ook naar Oostenrijk gewees en hebbe daar het werk van het mannekoor afgemaak en alles plat gespeeld daar en zich een goeie op de lamp geschud en deze zomer hebbe ze een kersnach-ceedee opgenomen en de Noonk is heel benieuwd wie of dat dat klinkt, want hij houd wel het meeste van kaarte en van ensjele met Harie van Merie, maar daarna toch het meeste van muziek en hij is ook altijd debij als in Geul wat te doen is, maar dat wete jullie wel want je ziet hem altijd met zijn neus vooraan aan het brier staan. Maar ik geloof toch dat hij zich het alderliefste ene jegermeester ging drinke na de hoochmis bij die van het Jachhoes en die hebbe goei spulle, want ik heb daar letst van de Noonk een cola en een ijsje gekrege en dat smaakde naar meer. Maar nou gaan die ook al weer sluite en de Noonk die valt zo nog eens van zijn geloof af, zeg hij, als dat zo doorgaat. En de Noonk was ook naar de raasvergadering gegaan, waarin ze gepraat hebbe over de vergroting voor het vollegend jaar en hij was heel blij want die van de gemeente hebben hem anderhalf presentje gegeven en dat vindt hij ontroerend goed, zeg hij. Wat ze van een tientje een hoop zever kunnen maken daar, zeg hij. Maar nou is hij in het schop achter aan de gang, hij maak zich nieuwe schuppestelen want die heef hij doorgewerk met zich terop te stiepen, en beurstelestelen, die zijn hem doormereen gegaan met keren en ook boonestekken en dat allemaal van een koop hout uit de bos. En daar kwamen ook een hoop schanse vanaf voor het bakkus van Merie en voor het Semeertevuur, en die van ons ware bijna de enige schanse die derop lage want ter waren veel pellets debij en die knetterde tot het verr...daar gaat me de punt van de potlood weer kepot. En aan de Maas daar zijn ters nog die dat helemaal niet snappe van dat verbranne, want daar heef me der een een hoop takke en groen in een wei liggen, daar zou Semeerte sloes op zijn, maar als die dit nou lees weet hij wel waar hij met zijne troep naar toe moet vollegend jaar. En als je de Lei in vaart dan geloof je ook dat je in een houtplantage terecht komp, zoveel hout lig daar gereed, maar dat is ook om de voor te zorrege dat die wat zich eene gaan drinke daar, dat die het niet te koud krijgen als ze lang moete op hun kruk stil blijve zitte en als ze het toch te koud krijge dan kunne ze zich een schup pakke om de looker aan de kant van de weg wat gelijk te make, want dat ziet ter toch niet uit, vindt de Noonk.

En nu gaat het echt winter worde, en de koleboer is bij ons gewees en hij heef een hoop zakke eieren gebrach en antersiet ook, voor de haard in de voorkamer en ook nog schlamp voor de varrekesketel in het schop en de Noonk en Harie zijn klein eerrappele gaan zeumere want die vindt het varreken zo lekker, en ik ook want als de Noonk even niet kijk dan pik ik me der zoon krauweltje deruit en de Noonk vindt ech vuur toch warmer dan dat vuur van de gas, zeg hij en ik geloof dat hij toch wel een beetje ouwerwets is, want wie angers stook er nog met schlamp en fomme en zo.

En Harie was deze week toen hij met de brommer van de sjich kwam een vethouder tegegekome, die door de Pas naar Bung aan het renne was, zo hel offent er iemand achter hem aanzat, wie een sjampscheut uit een flitsboog, en de Noonk denk, dat die vas aan het oefenen was voor het geval dat hij een keer met de burger mee durf te kome op huisbezoek in Geul en dat die van Geul hem dan wel eens heevers brengen of zoget, maar Harie dacht dat hij aan het sjogge was om mooi slank en bij de tijd te blijven want hij had een sjiek treningspak aan, blauw met flette en moove strepen en de Noonk zeg dat je aan de kleere de man kent en dat kan wel zo zijn zeg Harie maar het valt wel op. En de Noonk vroeg of die vethouder alleen in de Pas was en toe zei Harie, jazeker, want het is El Goor niet en het is hier ook nog Amerika niet, maar het gaat ter wel op lijke want overal waar je komp heb je allewijl las van het leve van het verkeer van het spoor en van de rijksweg en van het vliegveld en van schepe op de kenaal en als het kiezeltijd is van de kiezelfeeste in Uikefe, behalve hier in de Piemelehoek, want daar is het nog lekker rustig en daar heb je nerges las van, alleen van de toeriste zomers die je zo onder de poort op het geleeg staan om nog eens een keer een echte auwe Limburger te zien en dan make ze een foto van de Noonk met zijn proemesjik en zijn patsj en zijn hemmesmouwe en zijn hellepe en van onze geit en toe heef de Noonk een veeke in de poort gezet en nou kunnen ze niet meer binnen, die gaste. Maar alles verandert, zeg de Noonk altijd maar en je mag in Meersse nog niet eens meer zegge dat de zakke niet verandere, want daar make ze nog een hoop reclaam mee in plaats dat ze ons van die cente een paar rolle gratis zakke geve, nee hoor, niks de van. Der verandert geen zak in Meersse, zeg de Noonk, en dat klop wie een zwerende vinger, de zakke blijve maar de kleur verandert, maar denk teraan zeg de Noonk, over anderhalf jaar moge we weer kieze welke kleur zakke dat we wille hebben en dan kan wel eens uit een ander zakje getap worde. Zo en nou ga ik ophouwe want we gaan ete, wortellerats en daar ben ik niet zo kepot van, maar ja, dat vindt Merie zelf lekker, dus ..... de groete en de kompleminte van Pieke Jr. oet de Piemelenhoek.

P.S. En nog een zalig uiteindsje en een goed begin en een mond vol waffele in de han en veel geluk in het nuut jaor !!!

De goudsalamander van Meister Tilmans.

De goudsalamander is ei hil zeldzaam biske, dat mr op paar plaatse in s prachtig Limburgs land veurkump. In de beuk ht ter ouch vuursalamander umtat de luu meinde tatter door t vuur ksj loupe znger zich te branne. Veer neumde hm goudsalamander umtat hae zwoin sjwoin gouwe vlekke en streepe op zie zwart pekske hauw. Dat biske waor vreuger al hil zeldzaam en get hil bezungers en noe steit ter in de kezt esser nog rges gevnge weurt.

Hae wt zich dan ouch good te verstaeke onger wortele van buim of in moezelkskes. Hae laef altied in de buurt van water want dao waere de jonge gebaore. De volwasse salamander hilt neet zwoi errg van water. Hae laef op t land en dao hilt hae ouch ziene weinterslaop. Hae hilt ouch neet errg van daagleech en daoveur geit hae hil traog in de sjemering op jach. Es t werrm is krup hae soms nger nne rebarberstroek of zeuk hae zich ein anger keul plekske.

In de sjwoil stng nne grwoite aquarium. Aan eine kant waor water en mi este hllf waor grond. Dao laog eine kepotte bloompt op zunne kant en dao kroope de salamanders dan nger. Veer moosjte eedere daag veese paerlinke zeuke. Aan vol zwaegeldwuske hauw hae geng.

De meister hauw van alles gelaeze euver dit biske. Hae wis ouch tatste hm neet in de han moosj pakke. Dae hauw kleere en dao zaot get in waste oetslaag van kreegs. Dus de knger waore gewaarsjuut.

De meister wis ouch dat de jnge in t water gebaore woore znger tat t wiefke naate veut kreeg. Daoveur hauw hae alvas kiezelsteinsje kort bie t water gelag.

En hae wis ouch tat t wiefke eikes lag woi de jnge onmiddelik oetkraope. Dat neumde hae "vivipaai" of levend barend. Wie dat sjus in zie werrk ging wis hae neet. En toch wol hae tat gaere weite. Doarveur heel hae de biskes nao de weinterslaop good in de gaate. Hae zoag eine van de salamanders nne dikke boek kriege. Noe isset mekans zwoiwiet dach de meister. Dat wil ich mtmaake. Versjeijene aovende trk hae nao de sjwoil, zat zich stil in ei heukske op nne stool en keek in t hauf duuster noe en dan ins nao de biskes.

Op nne aovend van nne werrmme daag zaot hae weer in t duuster oore te wachte op t woonder. En wie hae oore laater wakker woor laoge gans stl koelekpkes in t water en zwumde al rnd of ze al genog zwmls gat hauwe. De meister staok zich es trwus ein dikke segaar op en durfde bie hun neet te vertlle tat hae t woonder gemis hauw.
Mar/B
De sectie Genealogie heeft voor u gelezen ...

........In Limburgs Tijdschrift voor Genealogie, jaargang 28, nummer 3, september 2000, bladzijdes 79 tot en met 85, van de hand van A.M.A. Maassen het artikel "Kwartierstaat van Sjef Thijssen uit Geulle". Ter toelichting het volgende, mede gebaseerd op hetgeen daarover door Rgis de La Haye geschreven werd in zijn boek: "Limburgse voorouders, handleiding voor genealogisch onderzoek in Limburg" (Maastricht, tweede herziene druk, 1994): een kwartierstaat bevat alle voorouders, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn van een bepaalde persoon. Deze persoon wordt "probant" genoemd. Onder "kwartier" moet volgens "Van Dale" verstaan worden ieder van de personen die iemands afstamming van vaders- of moederszijde uitmaken. Het aantal voorouders loopt op volgens een rekenkundige reeks: iedereen heeft twee ouders, vier grootouders, acht overgrootouders, zestien betovergrootouders enzovoort. In principe heeft u rond de vijftiende eeuw zo'n 60.000 voorouders. Mocht u bij onderzoek bijvoorbeeld al uw Edel-stam-grootouders (om maar eens een categorie bij de horens te nemen) kunnen opsporen, hetgeen wel zeer onwaarschijnlijk is, dan zou u in totaal ruim 134.000.000, jawel 134 miljoen voorouders hebben. Let wel, in principe want u krijgt te maken met kwartierverlies, kwartierherhaling etc., maar daarover een andere keer meer.

Nu terug naar het artikel, waarin zijn opgenomen de eerste 63 kwartieren, voor zoveel mogelijk in hun geheel alsmede verwijzingen naar de eerstvolgende 64 kwartieren van "Sjef van Willemke". De familienamen die in de kwartierstaat zijn opgenomen zijn de volgende: Alofs, Backhuys, Bours, Bouwens (Bouwels), Brouwers, Canisius, Cleven, Coox, Deckers, Dekkers, Dullens, Goessens, Hamers, Henssen (Hanssen), Hoogheijnen, Janssen, Kebers, Kurvers, Lemmens, Lenders, Lentjens, Limpens, Maassen, Maes(sen), Meijs (Meissen), Mulkens, Muijtjens (Mutiens), Notten, Opheij, Paulissen, Peerbooms, Perebooms, van Reijmersdael, Schillaers (Schillaerts), Schreuers, Thijssen, Vossen (Voessen), Vrancken.

De auteur verwijst naar de betekenis van Sjef voor de Geulse geschiedschrijving en de rol die de verhalen die Sjef vroeger thuis hoorde vertellen daarbij speelden. Tenslotte geeft de heer Maassen nog aan het persoonlijk jammer te vinden dat van diverse personen, die voorkomen in Sjef's boek "Geulle, dorp aan de Maas" alleen de dorpse bijnamen zijn vermeld. Van een aantal personen heeft hij thans de genealogische gegevens verzameld en in de beschreven kwartierstaat opgenomen. Van een aantal andere personen is nu al de identiteit niet meer vast te stellen. Na het lezen van dit artikel stellen wij ons de vraag: Een taak voor de (sectie genealogie van) de heemkundevereniging....... ???
Lou van Kan


Opheffing van de "Stichting tot behoud van het Leukdervoetpad" te Geulle

In de zomer van 1997 kondigde het gemeentebestuur Meerssen aan een in het Leukdervoetpad te Geulle gelegen onbewaakte overweg te willen sluiten. Een vanuit de Geulse buurtverenigingen en de heemkundevereniging Gl gevormde werkgroep kwam daar tegen in het verweer door de oprichting van de "Stichting tot behoud van het Leukdervoetpad".

Vanaf de zomer 1997 heeft de stichting alle mogelijkheden van bezwaar tot en met hoger beroep bij de Raad van State aangewend om het ongewenste besluit ongedaan te maken. In de verschillende stadia van het proces heeft de stichting steeds gezocht naar wegen om, naast de juridische procesgang, eventueel op andere wijze tot een voor beide partijen acceptabel vergelijk te komen:

  • a. Zo is er tussentijds overleg geweest met het gemeentebestuur en Rail Infra Beheer om alternatieven te ontwikkelen, zoals het weer open maken van een enkele jaren voordien opgevulde 'duiker' (een onder de spoorlijn gelegen onderdoorgang voor de afvoer van hellingwater); Deze duiker bleek helaas opgevuld met een zand-/cement-substantie;
  • b. De stichting heeft systematisch de ontwikkelingen met betrekking tot veiligheid op spoorwegen en de beveiliging van dezelfde spoorwegen bestudeerd.


De Raad van State heeft op 9 mei uitspraak gedaan en nog eens bevestigd dat met de afsluiting van de onbewaakte overweg in het Leukdervoetpad de verkeersveiligheid wordt gediend. Passanten op het Leukdervoetpad worden bij nadering van de nu gesloten overweg letterlijk 'het bos in geleid'.

De stichting ziet momenteel geen mogelijkheden tot verder verweer of tot heropening van discussie over de bereikbaarheid van het hellingbos. Het bestuur heeft daarom besloten de stichting op te heffen met dank aan degenen die met financile steun de werkzaamheid van de stichting mogelijk hebben gemaakt. De initiatiefnemers, de buurtverenigingen en de heemkundevereniging zijn van het besluit in kennis gesteld. Nog resterende middelen zijn verdeeld over de buurtverenigingen die de oprichting en werkzaamheid van de stichting mogelijk hebben gemaakt.
Namens het bestuur van de inmiddels opgeheven stichting, Ed Vossen, secretaris


Harmonie St. Caecilia huldigt jubilarissen

Op vrijdag 17 november vond het jaarlijkse Caecilia-feest plaats van Harmonie St. Caecilia Geulle. De jubilarissen Willie Bollen (50 jaar lid), Ralph Notten en Carmen v.d. Ven-Tilmans (allen 12,5 jaar lid) werden door de voorzitter in de bloemetjes gezet en door de afgevaardigde van de Limburgse Bond van Muziekgezelschappen voorzien van het bondsinsigne met bijpassend diploma. De leden van drumband en harmonie vergezelden deze huldiging met gepaste felicitatiemuziek!

De vierde koperen jubilaris Audrey Ringens moest, wegens verplichtingen elders, verstek laten gaan. De feestruiker werd haar natuurlijk thuis bezorgd. Het bondsinsigne met het diploma zal haar op een daarvoor geschikt moment worden uitgereikt.

Wae waor dat?

Es ich mich neet vergis waor dat Lei van Pie van Puilke, mh t knt ouch Sjeng van Pieke, Fer van Diel of mesjien Harie van de Kes zin gewaes die dao get van aafweite.

Mesjien klink t get vraem in de oire es achter de veurnaam neet de femielenaam geneump weurt wie Lei Smeets, Sjeng Janssen, Fer Wijnand of Harrie Gijsen, mh stk stamboum aangehaold weurt.

Dat gebrde neet lein in Gl mh in vl klein Limburgse drpkes. Dao zin vesjillende raeje veur opgegaeve knne waere.

Wis geer dat Napoleon de femielenaam, de achternaam, verplich gestld haet sjus wie t aanlgke van ein bevolkingsregister? En dat is pas ein dikke twihondert jaor geleeje.

Mh de Maaslengers, want dao geit t hie euver, woone al paar doezend jaor aan de Maas en doe dach nog neemes aan bevolkingsregister.

Ein anger raeje knt zin dat vreuger in sommige klein drpkes ei aantal femielenaame zwoi dk veurkaome tat t dan onduudelik waor waeste sjus bedoeldes. Ich herinner mich tat in ein klas drie Jeanne Lemmens zaote, ein van op t Brook, ein van in de Moirveldsberrg en ein van aan de Maas. Wie dk zouw veur d'n aorlog in Ittere de naam Smeets en Gulikers neet zin veurgekmme. Mesjien dkker es al de anger achternaame saame. Dan wiste neet altied drek euver wae dat de luu kalde.

Me perbeerde dan waal sommige luu eine bienaam te gaeve. Dan wis eederei drek euver wae tatstet hauws. In Gl wis eederei drek es get gezag woor euver: Truuke van d'n Auwe, Harie van de Kes, Merie van Anne, Lies van Geelke, Sjo van Truuke, Huub van Frenske, Sjef van Willemke, Willemke van t Rwoid, Mertien van de Brgkkelkes, van de Gezttejong, van Giel van de Pos, Huub van Grt, Huub van Geelke en zwoi wier.

Vreuger waore de luu errg honkvas. Ze kaome neet vl boete t eige drp en ze trouwde hil dk mt eemes oet t eige drp. Anger drpe vnge t dk neet leuk este in hun drp kaoms vrieje. Dao waor doe niks baeter es eemes oet t eige drp. Vraem vriejers woore dk in anger drpe door "inboorlinge" mt klppele of metser verjaag.

Dao waor dan ei saort minachting van t ei drp veur t anger.

t is jaomer tat de auw persoonsaanduidinge, die de drpe zwoin tiepis aksent gaove, noe eedere kir minder gebruuk waere. Ze kmme ech in de verdrkking.

Ouch umdat nao 1900 de leerplich woor ingeveurd. De meister moosj de echte femielenaame gebruuke. Ouch de greuj van de adminnestraasje en regestraasje, de toegenmme mobieleteit en de hwoigsjwoile boete t drp leete neet toe dat Jan Janssen zich dao Sjangke van Pieke van Bet van Ummele leet neume. En op de belastingformeleere, distrebuusjekaarte, diplomaas en aktes ksjte elein mr de veur- en achternaame gebruuke. En de veldwachter, de fakteur, de kemieze, de notaris en de spaarbanke hauwe gein behoefte aan nne houp naame van veurauwers. De luu mooste zich mr aan t moderne laeve aanpasse.

Mt de veurnaame laog t get angers. De Limburgers waore katteliek en hunne veurnaam of veurnaame kreege ze bie de duip en dan houwe de gwroitauwers, de paat en de paetere, hil get in te brnge. Hil dk vnge ze t normaal dat de duipeling nao hun geneump woor. Iwe lank blieve sommige veurnaame gereigeld trkkmme en dat de petrwoinheilige dao ouch ein rol in speelde is duudelik.

De pestwoir zouw raar opkieke este mt nne neet kattelieke naam kaoms aanztte. De sterrefdaag van den heilege woor laater de naamesdaag van t keint. Tat Slevrouw mt z'n Maaikes, Meriekes, Maarjaas, Riaas de toptin aanveurde zal neemes verwngere. De Sint Jwoizep waor eine gooije twide met z'n Sjefkes, Sjookes, Sjozefienekes en zwoi wier. Bie de toptin hwurde ouch: Sint Pjettrus, Sint Jaan, Sint Paul, Sint Hubertus, Sint Lambertus , Sint Martinus, en Henricus.

Allewiel zeuke ze nao naame van filmsterre, topsporters, t.v.-sterre, naame oet romans, boetelandse naame, naame van politieke figuure en soms zelf oetgevnge naame.

Paat en paetere, de grwoitauwers, de auwers of de femiele hbbe neet vl mi in te brnge en ouch de pestwoir is al blie es hae t keint maog duipe.

Eederei wilt modern zin en de knger neet opsjeepe mt eine antieke naam dae neet mi pas in de moderne tioed en zeker neet in de toekoms. Veer hbbe oos auw meubele, ooze bddekoetsj en os huuske toch ouch opgeruimd. Mh t gekke is tat allewiel veur die auw klmmele weer inins vl belangstlling besteit en veur ech antiek hil get geld neergetld moot waere.

Zwoi geit t mesjien ouch mt de auw veurnaame. Die hbbe toch get bezungers en zin dan inins weer nuujerwts. Soms waere ze dan waal get in klank verangert en verangert Kwab in Jacob, Pjr weurt taan Pierre of Piet, Sjaak in Jack en Mai in Maike. Oeteindelik maak t neet vl oet. Veer moote de invloed van t Holles op os sjwoin dialek neet ongersjatte.

Bie de femielenaame is t opvallend tat sommige vreuger de veurnaam van de vader (Sjeng van Pieke) of de mooder kreege (Huub van Tien) en nog wier van de grwoitvader of van de grwoitmooder mt gepak woore. Veer knne allemaol Pierre van Pie van Puilke en Huub van Tien van Pir Tilmans, Fer van Diel, Lies van Geelke, Sjang van Nlke en Lie van Pir, Bertha van Andrees en Sjangke van Bet. Woiveur al die naame van grwoitvader of grwoitmooder geneumd woore weit ich neet en t zal waal altied raodsel blieve.
MAR/B


Agenda van de heemkundevereniging

  • Op donderdag 4 januari is er een bijeenkomst van de dialectgroep in het heemkundelokaal. De aanvang hiervan is om 19.30 uur.
  • Op 30 januari 2001 organiseert de heemkundevereniging in "het wapen van Geulle" een lezing over de geschiedenis van het carnaval. De lezing wordt verzorgd door Drs. Toon Jenniskens, stadscultuurhistoricus van Maastricht. De aanvang hiervan is om 19.30. De lezing is voor leden en niet-leden van de heemkundevereniging. Nadere informatie over deze lezing volgt in de Sjakel van januari.


Kerstwandeltocht Oostbroek

Op 26 december organiseert buurtvereniging Oostbroek voor de 17e maal de inmiddels traditionele kerstwandeltocht.

Gestart wordt vanuit zaal 't Heukske aan de Hulserstraat te Geulle. U kunt kiezen voor de afstanden 5, 10, 15, 20 en 25 km.

Voor de afstanden 5, 10 en 15 km kunt u vertrekken tussen 8.00 uur en 15.00 uur. Voor de afstanden 20 en 25 km kunt u starten tussen 8.00 uur en 13.00 uur.

De inschrijfkosten bedragen f. 2,00 per persoon. Hiervoor krijgt u een prachtig, door pijlen uitgezet, parcours aangeboden door Geulle en omgeving. Als herinnering ontvangt iedere deelnemer een sticker. De I.V.V.-stempel is aanwezig en de wandeltocht gaat onder alle weersomstandigheden door.

Wandel mee en geniet van de natuur die Geulle en omgeving u te bieden heeft. Voor meer informatie kunt u bellen met 043 - 3652061.



 
Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.