Heemkundevereniging Gl - Sjakel december 2001
 
 


De Sjakel
December 2001

Geulle in vroeger tijden.
39. De schout en schepenen.

De schout en de schepenen hielden zich vroeger via de schepenbank bezig met het bestuur over en de rechtspraak in een gemeente. In 1439 was er al een schepenbank in Geulle voor de lage en middele of midden justitie. Door de verheffing tot heerlijkheid in 1554 werd Geulle als het ware een zelfstandig staatje met een eigen gerecht of schepenbank, nu ook voor de hoge justitie.

In de rechtspraak van een schepenbank maakte men onderscheid tussen hoge, middele en lage justitie. Tot de hoge justitie behoorden alle zware misdaden. Dit was de criminele rechtspraak over o.a. halsmisdrijven met gebruik van eventuele foltering. Onder de middele justitie vielen kleinere civiele of criminele kwesties en de inspecties van straten, maten en gewichten etc. De lage justitie regelde de overdracht van eigendommen en zakelijke rechten en werd ook laathof of cijnshof genoemd.

De schepenbank bestond uit een schout en zeven schepenen. De schout kan men het beste vergelijken met de huidige officier van justitie. De schout moest de schepenen instructies geven, misdaden opsporen en vonnis wijzen.

De schout en schepenen werden benoemd door diegene die in een dorp het hoogste gezag had. Dat was in Geulle bijv. vanaf 1644 Coenraad Ulrich van Hoensbroek. Deze kocht toen de heerlijkheid Geulle met de bevoegdheid om een bank van justitie te mogen hebben en om de schout en schepenen te mogen benoemen. Vanzelfsprekend koos ook Coenraad Ulrich personen waarop hij kon rekenen en die zijn belangen het beste wilden behartigen. Van de zeven schepenen was er een secretaris of griffier. Deze werd met het schrijfwerk belast.

De schout en schepenen kenden vele bevoegdheden. De schepenen moesten de wegen en waterlopen (beken enz.) schouwen of controleren, het bestuur van burgelijke zaken regelen en zorgen voor politietoezicht. Verder was nog de zorg voor de armen en krankzinnigen, het schoolonderwijs en het voorkomen en regelen van ruzies aan het toezicht van de schepenen toevertrouwd, evenals de bescherming van eigendom, beschikkingen van testamenten en van koop en verkoop.

De schepenen waren tevens rechters in civiele en criminele strafzaken. Met de burgemeester(s) waren zij de bestuurders en dus ook de wetgevers van ons vroegere Geulle (hierbij moet worden aangetekend dat de burgemeesters - ook vaker dorpsmannen genoemd - van voor 1794 niet te vergelijken zijn met die van nu. Voor de Franse revolutie werden per kerkdorp zoals Geulle tijdens een vergadering van de schepenbank n of meer dorpsvertegenwoordigers gekozen door de inwoners van het dorp. Zo een gekozen burgemeester of dorpsman was de vertegenwoordiger van de Geulse bevolking. Nu vertegenwoordigt een burgemeester de regering en de koningin.).

Bij de schepenbank werd recht gesproken volgens eeuwen oude "costumes" of rechtsgebruiken. Bij civiele of burgelijke rechtszaken was hoger beroep mogelijk, maar bij criminele rechtszaken niet. Hierbij kon men wel om gratie verzoeken bij de koning.

In de huidige provincie Limburg was de rechtspraak tot de komst van de Fransen onder Napoleon erg versnipperd. Men kende tot 1794 nog 128 recht- of schepenbanken, terwijl er nog geen 170.000 mensen woonden.

Er moest minimaal een keer per jaar een vergadering van de schepenbank worden gehouden. Naast de schout en de schepenen konden ook zogenaamde gerfden lid van de bank zijn. Deze hadden minstens 15 bunder land in Geulle in eigendom. De gerichtsbode zorgde o.a. voor de dagvaardingen en de aanplakkingen aan de kerkdeur. Hij moest de mogelijke misdadigers arresteren waarbij hij de hulp van de schutters kon inroepen.

De schepenen beraadslaagden op de bankvergadering ook over de bede van de koning of landsheer en over de verdeling daarvan onder de belastingplichtigen.

Deze bede was lange tijd voor de koning van Spanje bestemd en werd eerst verzocht of afgebeden, maar nadien door de vorst eigenmachtig vastgesteld. De schepenen stelden ook de ambtenaren aan die deze belasting inden.

Als we het vroegere en het tegenwoordige bestuur van een gemeente vergelijken, dan zien wij grote verschillen. Het huidige gemeentebestuur heeft geen rechtelijke functie meer. De gemeenteraad van nu vertegenwoordigt alle inwoners, terwijl de schepenen vroeger alleen de heersende klasse vertegenwoordigden. De inwoners werden vroeger alleen vertegenwoordigd door de burgemeester(s) of dorpsman(nen) en nu door de raadsleden. De burgemeester van nu heeft een andere functie en ook andere bevoegdheden dan zijn naamgenoot van vroeger. De schepenen hadden o.a. ook de zorg voor de financin en belastingen. Dit berust nu bij de wethouder van financin of economische zaken.

Als herinnering aan de vroegere schepenbank heeft de gemeente op advies van de heemkundevereniging in Geulle twee straten hiernaar genoemd. Tussen Snijdersberg en Hussenberg ligt bij de Kruisboom een nieuw woonerf met o.a. de Schoutstraat en de Schepenstraat.
Archie Varis.


Brieve van Pieke jr.

Dag mensen van Geul, der is weer een hoop te vertellen deze keer, maar het belangrijkste moet eerst, zegt de Noonk, want het humme is noader dan de rok en daar weten die van Meersse alles van en John van de Koleboer, je weet wel van Gonda, is opgehouden met de brandweer en hij was vijfendertig jaar debij en hij heeft ook nog, zeg de Noonk, wel honderd jaar bij de Boys meegespeelt en daar was hij ook eene goeie en nou hebben ze hem ook een feest gegeven, maar dat was niet omdat ze blij zijn dat hij dermee uitscheid, maar omdat het jaar bekans om is en ze hebben hem ook een k.o. gegeven en ik verschrok me bekans kepot, want iemand die zoveel voor Geul gedaan heeft, die verpeer je der toch niet een dat hij knok-oud gaat, maar het was een koninglijke onderscheiding en zo zie je maar weer, dat de koningin wel niet zo deks in Geul komt, maar dat ze wel weet wat hier los is en welke paarde de beste haver verdienen. En der zijn der wel meer die niet deks in Geul komen, maar wel als het op stemmen aangaat, want de Noonk zag laatst op het kerremisterrein een paar trofeen staan van een lijst en der stonden ook een paar lijstevullers debij en ze stonde der heel lang, zeker om de lui van Geul te laten zien dat ze der echt ware en het was niet koud, maar ze hadde wel de han in de tesse van hunne jas, om die te vulle zeker en ze hadden ook een fototoestel debij en dan zullen we straks wel weer zo'n blaadje in de bus krijgen met een mooie foto drin om de lui te laten zien dat ze de laatste vier jaar minstens eene keer in Geul geweest zijn en dat belooft veel, zegt de Noonk, maar of het hun stemme oplevert, daar gelooft hij toch niet echt in, want die van Geul weten wel wat ze wille en zeker ook wat ze niet wille. En van een andere klup stond al een foto in de Geulbode en daar stond een hele troep op, net als wie bij het voetballen en als je ziet hoe ze de handen houde, de meeste toch, dan lijkt het wel of ze een knalharde bal in de muur verwachten, zo wie ze vroeger alleen Frans van den Akker en Frans Oligaarts en Loe van de Ketel konden schieten en als die allemaal veel stemmen krijge is de gemeenteraad al bijna twee keer vol, maar dan moete ze wel niet vergeten op zichzelf te stemmen en dan maar hopen dat hunne man of de vrouw niet vreemd gaat, want dan is de stemming snel bedorven, zegt de Noonk, en daar snap ik nou weer niets van, en de opperbok van die lijst zeg dat de lui van zijn lijst stuk voor stuk topkandidaten zijn, maar de Noonk zeg, dat hij die van Geul die derop staan bijna helemaal niet kent en dat is geen goed teken, voor die, want de Noonk kent iedereen en iedereen kent de Noonk, maar ja, zeg de Noonk, dat hij die nou helemaal niet kent, dat zal wel aan hem liggen, maar hij stemt in ieder geval op eene die hij goed kent, dan kan hij hem straks ook aan zijne kamesaal trekken als hij iets moet.

En der is een lijst, die heeft het zich goed bekeken, zeg Harie van onze Merie, want die hebben een vooraan derin staan, die is kastelein op de merret van Meersse en die ligt vlak bij het gemeentehuis en dan kunnen ze strak het bier zich daar goed laten smaken na de raasvergaderingen, maar dan wel aan inkoopsprijs en die kastelein hoopt nou dus maar dat er van die van hem niet te veel drin komen, want dan zal der wel veel op de lat komen te staan en dan gaat hij misschien wel falliet, maar goed zeg de Noonk, zone jong moet toch get en als de kasteleins van Geul dat ook deden, kwam misschiens wat meer leven en politiek aan het buffet en dan kun je daar ook weer eens een goeie slag lachen en hij ziet het al voor zich: Lijst Goud Gl, Lijst kleibrook aan de Leunde, Lijst Effe Plekke blijven, Lijst De sjusten Hook, Lijst In den Hemel en die heeft de goedkeuring van de busschop, zegt de Noonk, want die heeft daar laatst een rondje gegeven of Lijst Centrum, maar die naam lig bij de politiek niet zo goed, geloof Merie, dus laat maar. En die van de Meulestein zullen wel geen lijst vaardig krijgen.

Maar ze moete wel opletten want de Noonk heeft zich toen hij zijn pere naar de veiling bracht een grote aarrapelezak gevraagd en die heeft hij zich al gereed gezet om alles wat die politieke hem in de bus duwen in te bewaren en dan zal hij die wat derin kome, maar ook die wat alleen maar op de lijst staan voor de sierraad, deraan houwe, want anders is het weer sjus wie anders, zeg hij, die van de politiek belove je goud op de berg, maar voor je het weet zit je met natte voeten in de rotzooi aan de Maas en nou ga ik ophoude, maar der is wel nog iets wat ik niet snap, want ik heb de letste tijd Sinterklaas deks gezien in Geul, en de ene keer kon hij wel paardrijden en ook zingen, en de andere keer kon hij wel zingen maar niet paardrijden, en nog een andere keer kon hij weer niet zingen, maar wel toneelspelen en wie het nou nog snap, mag voor mij eerste op de lijst staan en ik moet jullie nog eine zaalige krsjmes en ei good oeteindsje wensen van de Noonk, en van Harie en Merie en van Stbbes en Teigededraod en van mij, natuurlijk !
Met de groete van Pieke junior oet de Piemelehook.


Bezoek aan de Slakmolen in Elsloo.

Zoals in de vorige Sjakel aangekondigd is er op zaterdag 26 januari 2002 een excursie van de Heemkundevereniging naar de Slakmolen aan de Maasberg te Elsloo. Ons lid Jacq. Ummels zal daar met zijn collegae van de vrijwillige molenaars van de Slakmolen een rondleiding en een maaldemonstratie verzorgen. U bent van harte uitgenodigd aan deze excursie deel te nemen. Voor leden zijn de deelnamekosten gratis, voor niet-leden 1,25. Vertrek vanaf het Kermisterrein om 10.15 uur, terug tegen 12.45 uur. In verband met de organisatie dient u zich vooraf aan te melden bij de secretaris, mevrouw Truia Huntjens-Bollen, 043-3649582, vr zaterdag 19 januari 2002. Wilt u daarbij doorgeven of u wilt rijden of gereden wilt worden ?

Om u vast op te warmen: de Slakmolen ligt aan de Maasberg1, Elsloo, is een watermolen van het zogenaamde bovenslag-type, ze heeft een rad van 5,15 meter, er werd (en wordt thans door de vrijwillige molenaars) koren gemalen en de molen is eigendom van de gemeente Stein. Er is een folder beschikbaar, waarin de geschiedenis van de molen beschreven wordt. Een passage daaruit willen wij u niet onthouden: "Door het hoogteverschil was de molen echter moeilijk bereikbaar. De molenkarren werden op het erf gelost en geladen. De zakken moesten over een pad en trappen naar beneden in de molen worden gedragen. Het maalgoed moest via dezelfde weg naar boven worden gebracht ..... In 1924 werd de molen stilgelegd wegens concurrentie door een kort daarvoor in Elsloo gestichte motormaalderij".

Ja, de tijden veranderen en we kunnen straks met eigen ogen zien hoe het was, toen ........ Gaat u ook mee ?
(LvK)


Kerstwandeltocht Oostbroek

Op 26 december organiseert buurtvereniging oostbroek te Geulle voor de 18e maal de inmiddels traditionele kerstwandeltocht.

Gestart wordt evenals voorgaande jaren vanuit zaal 't Heukske aan de Hulserstraat te Geulle. U kunt kiezen uit de afstanden 5 - 10 - 15 - 20 en 25 km.

Voor de afstanden 20 en 25 km kunt u vertrekken tussen 8.00 uur en 13.00 uur. Voor de afstanden 5, 10 en 15 km kunt u vertrekken tussen 8.00 uur en 15.00 uur.

De inschrijfkosten bedragen Fl 2.50 per persoon, waarvoor u een prachtig door pijlen uitgezet parcours krijgt aangeboden door Geulle en omgeving. U kunt in dit landelijke dorp genieten van prachtige vergezichten. De wandeling voert U langs monumenten als het oude kasteel, de watermolen en de oude kerk.

Als herinnering ontvangt iedere deelnemer een sticker. De I.V.V.-stempel is aanwezig en de wandeltocht gaat onder alle weersomstandigheden door. De deelnemers kunnen genieten van de zeer mooie landelijke bosrijke omgeving.

Wandel mee en geniet van de natuur die Geulle en omgeving U te bieden heeft. Voor meer informatie kunt U bellen 043 - 3652061.


Politie varia

  • Op donderdag 1 november werden de inzittenden van een personenauto gecontroleerd op de Kanaaldijk. Hierbij werd een hoeveelheid softdrugs aangetroffen.
  • Op donderdag 1 november werd ingebroken in de Mevr. Van der Meystraat tijdens afwezigheid van de bewoners tussen 12.00 uur en 17.45 uur. In de buurt werden enkele verdachte personen gezien, een vrouw en twee mannen.
  • Verder werd op 1 november op de Mevr. Van der Meystraat een rollator ontvreemd. Op zaterdag 3 november werd de rollator terug gevonden in het bos achter de woningen van de Mevr. Van der Meystraat. De rollator is weer terug bij de eigenaar.
  • Verder werd in het bos een fiets gevonden, welke eveneens op donderdag 1 november was ontvreemd, waarvan echter nog geen aangifte was gedaan. De fiets is weer terug bij de eigenaar.
  • Op 2 november werd de afrit Bunde van de autosnelweg A2 afgesloten tot 17 december 2001. Als gevolg hiervan werd door een groot aantal automobilisten de sluiproute richting Beatrixhaven door Geulle genomen. Dit leverde vooral in de ochtendspits een grote verkeersdrukte op de doorgaande wegen van Geulle op. Op dinsdag 6 november werd dan ook geklaagd door de verkeersbrigadiers nabij de school "In 't Riet". Door ons werd dan ook regelmatig tijdens de ochtendspits de zaak in de gaten gehouden.
  • Naar aanleiding van het vorenstaande werd op donderdag 8 november op Oostbroek in de richting Bunde een snelheidcontrole gehouden. Hierbij bleek dat tussen 07.40 uur en 08.40 uur 443 voertuigen passeerden. Hiervan reden 85 voertuigen te hard.
  • Tussen dinsdag 15 en woensdag 14 november werd een personenauto vernield, welke stond geparkeerd op de Essendijk. Op de rechterzijkant waren twee krassen aanwezig.
  • In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 november werd er in twee auto's ingebroken op Aan de Maas. Uit beide auto's werd een autoradio ontvreemd.
  • Op maandag 26 november vond er een diefstal van een bromfiets plaats op de Drossaertstraat. De bromfiets had ongeveer een half uur onbeheerd gestaan.

Gevonden : n.v.t.
Verloren : n.v.t.
Brig. Giesen


De drinkwatervoorziening.

Voordat er in 1926 waterleiding (stromend water uit de kraan) in het dorp was, waren de inwoners en het vee, wat hun drinkwatervoorziening betrof, aangewezen op bronnen, poelen en pompen.

In Geulle-beneden had men meestal een pomp op het erf, want op 5 tot 7 meter diepte bevond zich water voor mens en vee.

De inwoners van Geulle-boven waren aangewezen op bronwater. De mensen van Den Hook (Piemelenhook) haalden het water bij de bron in het Geerkensdal (beneden bij de spoorweg. De contouren van dat slingerpad zijn nog te zien). De mensen van de Snijdersberg haalden het water aan de "rin" bij caf "Lombok". De mensen uit Hulsen die geen pomp hadden, kwamen hier ook. De mensen uit Broekhoven haalden het water aan de Laakbeek, die onder het spoor door loopt. Een gedeelte van de inwoners van Moorveld haalde het water bij de Klaasput in de helling van de Bloemberg (deze is nog te zien), een ander gedeelte van hoog Moorveld haalde het water beneden in het bos bij de Putstraat (nu Bospad). Deze put of poel is ook nog te zien.

Bronwater was bestemd voor huishoudelijk gebruik. Voor het drinkwater van het vee was men in Geulle-boven aangewezen op waterpoelen. Deze zijn nu allemaal gedempt. Deze waterpoelen bevonden zich op verschillende plaatsen in Geulle: In de Piemelenhook links van de weg aan de boskant; in Hussenberg tegenover het bejaardenhuis langs de weg; in Moorveld in de Heerenstraat naast pand Reubsaet; aan de kruising Schonen Steynweg - Maastrichterweg naast de weg en tegenover caf Voncken (Jachhoes). Er waren ook nog diverse drinkpoelen in weilanden (gelegen op priv-terrein). Deze waren er alleen bij een gunstige ligging van het weiland. Regenwater werd via de weg hierin opgevangen. Deze drinkpoelen zijn ook allemaal gedempt.

Als het wasdag was, gingen diverse vrouwen met de wasmand op de kruiwagen naar de "rin" bij caf "Lombok" om de was te spoelen met blauwsel. Daar werd (positief en negatief) gepraat over vanalles en nog wat. De grootste praters werden uitgemaakt voor "waswijf", een naam die uit die tijd stamt. Nu noemt men een dergelijk iemand een "kletswijf".

In 1865, bij de aanleg van het spoor, had het S.S. (Staats-Spoor) meerdere hectaren grond nodig om de spoordijk tussen Elsloo en Bunde aan te kunnen leggen. De gemeente Geulle kreeg deze grond goed betaald voor die tijd, want het was staats. Het geld hiervan werd nuttig besteed voor de bouw van het gemeentehuis en drie uitgemetselde welputten van ca. 20 tot 25 meter diep. En welput was in Moorveld, n in Hussenberg en n op de Snijdersberg. Deze laatste is nog deels intact. De put in Moorveld is later door een betonplaat afgedekt en daarop staat nu het kapelletje. In Hussenberg heeft de put als rioolput van huize Av Maria gediend totdat de riolering werd aangelegd. Deze put is nu helaas helemaal verdwenen.

In de jaren dertig kwamen deze putten min of meer droog te staan. Dit werd toegeschreven aan de steenkolenmijn "Maurits" die op grote diepte onder Elsloo al ontkoold werd en waar uit de onderste grondlagen het water weggepompt werd. De mensen werden toen bijna allemaal aangesloten op de waterleiding. De waterputten hebben dus ca. 65 jaar dienst gedaan. Toen de wasautomaten hun intrede deden was men genoodzaakt om waterleiding te hebben. De putten, bronnen en pompen raakten in onbruik. Bronwater heeft momenteel een te hoog nitraatgehalte en is als drinkwater niet meer aan te bevelen. De oorzaak hiervan is o.a de intensieve bedrijfsbesmesting door agrarirs.

Doordat Geulle een waterrijke gemeente is, kwam de W.M.L. (Water Maatschappij Limburg) op het idee om in 1932 een pompstation te bouwen aan de Essendijk. Later volgden nog drie diepbronputten: n langs de Andreas Sauerlaan, een langs de Oostbroekweg en de derde naast de oudere veldwachterswoning.
J.Maassen


Kwartierstaat.

In De Sjakel van december 2000 (54e jaargang, nummer 3, bladzijde 8) deden wij u mededeling van de publicatie in het Limburgs Tijdschrift voor Genealogie, jaargang 28 - 2000 nummer 3, bladzijden 79 tot en met 85, van de kwartierstaat van ons aller Sjef Thijssen.

Deze kwartierstaat kwam van de hand van Mr. A.M.A. Maassen, Becanusstraat 31 te Maastricht. Het doet ons genoegen dat wij thans van de heer Maassen de zeer gewaardeerde toestemming hebben verkregen om dit artikel via publicatie in De Sjakel ook aan u kenbaar te maken. Hieronder volgt het eerste deel. Helaas zijn we vanwege de relatief geringe ruimte die ons ter beschikking staat gedwongen het artikel in meerdere delen op te splitsen. Wij hopen echter dat u desondanks met niet minder genoegen dan wij dat deden, van deze publicatie zult kennis nemen.

Ter opfrissing van uw geheugen: een kwartierstaat bevat alle voorouders, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn van een bepaald persoon, "probant" genoemd.

Te doen gebruikelijk is dat al deze voorouders met een nummer worden aangeduid. De probant is altijd nummer 1, de mannen hebben vervolgens allen even, de vrouwen oneven nummers. Nummer 2 is de vader van nummer 1, van de probant dus, nummer 3 is de echtgenote van nummer 2 en de moeder van nummer 1, nummer 4 is de echtgenoot van nummer 5 en de vader van nummer 2 en de grootvader van nummer 1 enz. Even wennen misschien, maar op den duur heel makkelijk. De symbolen * resp. ^ geven de geboorte- resp. overlijdensdatum aan. "illegitimus" betekent een onwettig kind. "N.N." betekent dat n van de ouders niet bekend is. Over naar het artikel van de heer Maassen, dat begint met een inleiding, die wij onverkort laten volgen.
(LvK)


A.M.A. Maassen: Kwartierstaat van Sjef Thijssen uit Geulle (deel 1).

Op 4 februari 1999 overleed te Maastricht Marie Goswin Joseph Thijsen, in leven verknocht aan en trots op zijn geboortedorp Geulle, hoedanigheden tot uitdrukking gebracht op zijn doodsprentje door het epitheton "glenaer". Als amateur-historicus wist hij als geen ander op boeiende wijze te verhalen over personen en gebeurtenissen uit het verleden van het dorp. Van oudere inwoners gehoorde vertelsels en anecdoten stelde hij op schrift om ze aan vergetelheid te onttrekken. Het behoeft geen verwondering te wekken, dat hij na de oorlog, in 1945, een van de mede-oprichters was van de plaatselijke heemkundevereniging. Hij stond in oktober 1947 mede aan de wieg van het blad "De Sjakel", dat als orgaan van het Limburgs Thuisfront, afdeling Geulle, beoogde de Geullenaren die als militair in Nederlands Oost-Indi verbleven, maandelijks op de hoogte te houden van alles wat er in hun dorp gebeurde. Nadat in 1950 de militairen waren teruggekeerd, had het blad zich een niet meer weg te denken plaats veroverd in de Geulse gemeenschap. Door de Heemkundevereniging is toen het voortbestaan verzekerd door het blad als orgaan van de vereniging over te nemen. Van het begin was de heer Thijssen redacteur van het blad. Naast berichten over aktuele zaken en de plaatselijke politiek, verschenen daarin zijn vele vertellingen over "vreuger" die hij als kind thuis hoorde. Een deel daarvan slaat terug op personen uit zijn eigen familie zoals ik in de kwartierstaat laat zien. Nadien heeft hij in het blad de historie van zijn dorp vanaf 1830 tot en met de bevrijding in 1944 in een prettige verteltrant beschreven. In 1993 zijn al deze verhalen op initiatief van de Heemkundevereniging in boekvorm uitgegeven onder de titel "GEULLE DORP AAN DE MAAS".

Persoonlijk vind ik het jammer dat van diverse personen die voorkomen in het boek, alleen de dorpse (bij)namen zijn vermeld. Van een aantal zijn de burgerlijke standgegevens door mij achterhaald en in de kwartierstaat opgenomen. Van anderen is de identiteit nu al niet meer vast te stellen. Zelfs de heemkundevereniging die daarvoor op mijn verzoek navraag heeft gedaan bij de oudste Geullenaren, kon op dit punt geen uitkomst bieden. Een voorbeeld hiervan is de op bladzijde 108 genoemde "Jepkes Greet" die de rol van vroedvrouw in het dorp vervulde. Soms verstrekte zij discreet jonge meisjes op verzoek "moerkoren" om daarmee ongewenste zwangerschap af te breken ..... Ik heb zelf maar geprobeerd dit raadsel op te lossen. Mijn - voorzichtige - mening heb ik beschreven onder no. 19 van de kwartierstaat.

Kwartierstaat.

PROBANT

1. Marie Goswin Joseph Thijssen, technisch medewerker van PTT/Telecom, * Geulle 4 juli 1919 (akte 20), ^ Maastricht 4 februari 1999, echtgenoot van Margaretha Hubertina Wilhelmina Opheij, * Tegelen 31 augustus 1918, dochter van Pieter Gerard, agent van politie te Maastricht, * Horst 20 juni 1891, en Maria Petronella Schatorj, * Tegelen 7 november 1892.

II. OUDERS

2. Maria Wilhelmus Thijssen, schoenmaker, * Geulle 8 september 1869 (akte 21), ^ Geulle 11 maart 1943. Prachtig is het verhaal in het boek op blz. 100 over de reden van de voornaam Maria: een belofte van de moeder als het kind waarvan zij zwanger was, gezond ter wereld kwam na het ongeluk dat haar was overkomen. Huwde te Geulle 17 april 1902 (akte 2) met

3. Maria Gertrudis Hubertina Dekkers, * Geulle 15 januari 1875 (akte 2), ^ Geulle 24 juni 1963. Sjef was de jongste en enige jongen van hun vijf kinderen. Zijn zussen waren: Maria Helena Elisabeth, * Geulle 25 januari 1903, ^ 15 april 1992, Maria Leonie, * Geulle 12 december 1906, ^ 16 september 1913 (akte 16) en de tweeling Gertrudis Beatrix, * Geulle 18 november 1914 (akte 35), ^ Sittard 8 mei 1996 als religieuse in de Congregatie van de zusters van Christus Verlosser, en Maria Catharina (geboorteakte 36), ^ Geulle 28 januari 1915 (akte 2)

III. GROOTOUDERS

4. Servaas Thijssen, dagloner, * Geulle 13 mei 1830 (akte 21), de "illegitimus" op blz. 6 van het boek, ? Geulle 14 juni 1911 (akte 12). De voornaam is (wellicht) mede gekozen omdat op de dertiende mei het feest wordt gevierd van de H. Servatius, de eerste bisschop van Maastricht. Huwde te Geulle 10 november 1866 (akte 11) met

5. Maria Barbara Kurvers, naaister, * Geulle 14 maart 1832 (akte 19), ? Geulle-Brommelen 25 november 1878 (akte 30). "Berb" bracht haar zoon onder 2 ter wereld op het feest van de geboorte van de H. Maagd Maria en niet, zoal de auteur ten onrechte op blz. 101 vermeldt, van de Onbevlekte Ontvangenis van de H. Maagd Maria, welke feestdag in de rooms-katholieke kerk gevierd wordt op 8 DECEMBER.

Aantekening: Een achternicht van haar, Maria Elisabeth Kurvers * Geulle 8 januari 1831, ? Geulle-Aan het Broek 23 december 1908, dochter van Leonardus en Maria Elisabeth Oligaars, was twee jaar voor haar, op 13 juli 1864, gehuwd met Jacobus Troquet, * Bilsen (Be)25 januari 1834 en ? Geulle - Aan het Broek 25 maart 1902. Deze Troquet was een van de vele arbeiders van elders, die werk hadden gevonden bij de aanleg van de Staatsspoorweg Venlo-Maastricht. Hij vond in Geulle zijn bruid en bleef er zijn verdere leven wonen (blz.90 en 93 van het boek). In dit kader zij vermeld dat de officile opening van de spoorweg plaatsvond op maandag 6 november 1865. Op die dag vertrok 's morgens een feesttrein uit Venlo naar Maastricht. Aan boord bevonden zich naast de directie van de Exploitatiemaatschappij van het spoor, ook de minister van Binnenlandse Zaken Thorbecke en de commissaris des konings in Limburg Van der Does de Willebois. Op de tussenliggende stations of haltes werd gestopt om deputaties van gemeentebesturen en burgerij de gelegenheid te geven tot het plegen van plichtplegingen. De minister zou de nacht doorbrengen op het gouvernement als gast van de commissaris (Rijksarchief Limburg, Provinciaal Archief, Kabinet, inventarisnummer 522, agendanummer 145). 6. Leonardus Dekkers, landbouwer, * Geulle 27 augustus 1837 (akte 35), ? Geulle - Aan het Westbroek 23 februari 1929 (akte 5). Volgens het boek zou Leendert met zijn 33 jaar nog gemobiliseerd zijn in verband met de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871. Via dagenlange marsen werd de Zuiderzee bereikt, een sensatie apart voor de Limburgers. Vervolgens ging het per schip naar Friesland voor hun mobilisatiebestemming Leeuwarden (blz. 104). Onderzoek van de huwelijksbijlagen leerde dat Leonard dienstplichtige was van de lichting 1856 en in dat jaar is opgeroepen. Op 15 mei 1861 ging hij wegens volbrachte dienst met groot verlof. Huwde te Geulle op 11 april 1872 (akte 3) met

7. Helena Vossen, * Geulle 25 juni 1840 (akte 37), ? Geulle-Westbroek 22 februari 1887 (akte 5).

IV OVERGROOTOUDERS.

8. N.N.

9. Maria Agnes Thijssen, * Geulle 17 Pluvise IX, folio 11 (6 februari 1801), ? Geulle-Brommelen 31 maart 1869 (akte 12).

10. Joannes Kurvers, klompenmaker, * Geulle 18 november 1790, ? Geulle 18 juni 1863 (akte 10). Huwde te Geulle 10 november 1827 (akte 36) met

11. Anna Maria Bouwens, * Spaubeek 16 Fructidor IX (3 september 1801), ? Geulle 25 december 1875 (akte 29).

12. Jacobus Dekkers, * Geulle 17 januari 1783, ? Geulle-Snijdersberg 7 juni 1861 (akte 15). Huwde te Geulle 1 oktober 1819 (akte 45) - en op 4 oktober 1819 voor de pastoor, met dispensatie in de vierde en derde graad bloedverwantschap van beide kanten - met

13. Catharina Elisabeth Maassen, * Geulle 16 maart 1796, ? Geulle-Snijdersberg 19 maart 1874 (akte 8). Omdat Jacobus' broer Leonardus (en niet Peter zoals het boek op blz. 34 zegt) enige jaren eerder, op 25 september 1813 (akte 43) was gehuwd met de moeder van Catharina Elisabeth Maassen, Gertrudis Vossen, - die weduwe was van Hermanus Maassen (zie no. 26 en 27)-, werd Kobus' schoonzus tevens zijn schoonmoeder.

14. Goswinus Vossen, * Geulle 14 maart 1795, ? Geulle-Westbroek 13 april 1876 (akte 6). Huwde te Geulle 28 december 1826 (akte 51) met

15 Anna Geertruid Janssen, * Geulle 3 december 1797, ? Geulle-Aan het Broek 18 mei 1874 (akte 15). In het boek komt het echtpaar Vossen-Janssen herhaalde malen voor. Gosewijn is landbouwer en timmerman. In de winter maakt hij ook klompen. Truke heeft een winkeltje aan huis. Hun bedoening heet in de volksmond het "Wieneshfke".

Truke is voor haar huwelijk katholiek gedoopt als laatste "Geus" van Geulle (blz. 21-22). Hun dochter Helena (no. 7) is - zoals het verhaal wil - geboren na een bedevaart van Truke naar Kevelaar en het luiden van het klokje van de genadekapel aldaar (blz. 45).

Zoon Leonard Vossen, * Geulle 15 november 1827, ? Wessem 9 augustus 1879, studeert af als onderwijzer, maar krijgt in Geulle geen betrekking. Wel in Berg en Terblijt. Hij was toen al 31 jaar (blz. 65 en 73). Drie jaar later, in 1861, wordt hij schoolhoofd in Wessem (blz. 81) waar hij 22 september 1862 (akte 7) in het huwelijk treedt met Maria Beatrix Tijssen, * Wessem 25 april 1828 (akte 15), dochter van "koopman" Mathias en (zijn tweede vrouw) Maria Elisabeth Meuwissen. De ouders van de bruid waren toen echter reeds overleden, al suggereert het verhaal op blz. 84 dat zij nog in leven waren. Vader - die in diverse akten van de burgerlijke stand steevast als "koopman" en niet zoals het boek doet als "molenaar" wordt aangeduid, - was al dood van 24 maart 1845 (akte 5), moeder van 25 oktober 1860 (akte 19).

Aantekening: Moeder Truke Vossen stoorde zich er aan als zij zag dat "Kaatjes Geelke, die halve heiden die op de dag des heren werkt", op zondag weer bezig was met "kasmerillen", het bemesten van zijn bomen met een mengsel van koemest en water (blz. 73 en 75 van het boek). "Kaatjes Geelke" is Michal Tilmans, de zoon van Henricus Tilmans uit Geulle en Maria Catharina Jongen uit Elsloo, die op 9 januari 1797 in Geulle in het huwelijk waren getreden. Michal, * Geulle 9 december 1814 volgens de pastoor, maar volgens de burgerlijke stand 11 december 1814 (akte 32), ? aldaar 15 januari 1894 (akte 2), was schipper van beroep. Hij trad in Geulle op 27 juli 1846 (akte 2) in het huwelijk met Maria Gertrudis van de W(e)ijer, * Geulle 26 augustus 1811, dochter van Laurentius en Anna Barbara Janssen, ? Geulle 18 december 1886 (akte 39). Haar grootvader Wilhelmus van de Weijer, metselaar van beroep, was als weduwnaar van Maria Joanna Clouber uit het Belgische Zichen (Zussen-Bolder) ten westen van Maastricht, naar Geulle gekomen. Daar was hij - bijna 50 jaar oud - op 3 februari 1783 getrouwd met de Geulse jongedochter Gertrudis Janssen, * 2 oktober 1745, dochter van Petrus Jansen uit Geulle en Maria Anna Voncken uit Schimmert. Michal Tilmans is verwant aan Mathijs Tilmans, die met "het Riddele"trouwde (zie aantekening 3 onder no. 37 van de kwartierstaat). Zijn overgroot-ouders Gerardus Tilmans en Elisabeth Vrancken, getrouwd in Geulle 12 februari 1730, zijn ook de betovergrootouders van Mathijs.
Wordt vervolgd.


Geulle 50 jaar geleden.....
December 1951

  • De harmonie St. Caecilia vierde op 15 december haar Caeciliafeest. Er werd de eerste keer als harmonie opgetreden. Na het concertje werd het menu van de dag geserveerd: frites met kabeljauw en natuurlijk het nodige bier. Na het eten hield de heer Quaden uit Heer de leden bezig met zijn humor.
  • De enveloppen-actie voor de aanschaf van een bromfiets voor de zuster van het Groene Kruis is een onverwacht succes geworden. De opbrengst (fl. 350,-) is genoeg voor een degelijke bromfiets. Laat de zuster nu maar brommen.
  • De secretarie van de gemeente is gedurende de feestdagen van 24 en 31 december de gehele dag gesloten. In verband met de bezuiniging op het verbruik van kolen is de secretarie ook vanaf 1 januari a.s. des zaterdags gesloten. In plaats hiervan kan het publiek ook op vrijdagmiddag geholpen worden.
  • Uit de raadsvergadering van 21 december 1951: De vergadering begon met een belangrijke mededeling van de voorzitter, die namens B. en W. het voorstel deed om ook in Geulle een premie-lening ten behoeve van de bouw van woningen onder ingezetenen uit te schrijven. Hieromtrent zullen B. en W. zich nader met een circulaire tot de ingezetenen richten. Gedeputeerde Staten hebben bericht dat de Verordening tot vermindering van de Vermakelijkheidsbelasting niet de Koninklijke goedkeuring kan verkrijgen met het oog op de slechte financile toestand van de gemeente. De over 1951 te weinig betaalde belasting tot een bedrag van fl. 412,78 zal nog worden nagevorderd. Breedvoerig werd nog gesproken over het in de vorige vergadering aangehouden punt inzake een bijdrage van de gemeente in de aanleg van elektrisch licht en waterleiding. In het vervolg zal door de gemeente ten hoogste voor gedeelte in de kosten worden bijgedragen.

    Op voorstel van B. en W. werd besloten een gemeentelijke welstandscommissie in het leven te roepen en niet tot aansluting bij de provinciale stichting over te gaan. Zeer verontwaardigd was de raad over de mededeling dat Gedeputeerde Staten geen aanleiding vinden een bijzondere uitkering toe te kennen aan de gemeente Geulle. Ook voor 1952 kan hierop niet worden gerekend. Deze mededeling lokte bij de heer Muytjens een voorstel uit om een scherpe motie te richten tot Binnenlandse Zaken en Gedeputeerde Staten van Limburg. Voor de raad wordt het besturen praktisch onmogelijk gemaakt en de voorsteller zou er het meest voor voelen bij wijze van protest unaniem het bijltje erbij neer te leggen. De begroting 1952 zal niet sluitend kunnen worden gemaakt en aan verdere bezuinigingen of verhogingen van de belastingen wenst de raad niet mee te werken. Om evenwel tot verbetering van de Cruisboomstraat over te gaan, werden evenwel nog enkele dekkingsmiddelden aangewezen.
Hein Peters


Heemkundevereniging Gl bezoekt kasteel Hoensbroek

Op zaterdag 8 december organiseerde de Heemkundevereniging een excursie naar Kasteel Hoensbroek. Voor deze excursie was een gids ingehuurd, waardoor er maximaal 20 personen konden deelnemen. Bij aankomst in Hoensbroek was er gelegenheid voor een kop koffie met vlaai, waarna om 15.00 uur de rondleiding begon.

De geschiedenis van het kasteel is nauw verweven met de Geulse geschiedenis, daar de familie Hoen ook in Geulle lange tijd heer en meester was. Niet voor niets zijn er in Geulle een tweetal straten vernoemd naar leden van deze familie: Wolter Hoen en zijn zoon Coenraad. Het kasteel van Geulle was in vroegere tijden zelfs een kopie van het kasteel van Hoensbroek, totdat halverwege de 19e eeuw opdracht werd gegeven om het grootste gedeelte van het Geulse kasteel af te breken. Het huidige kasteel bestaat uit niet meer dan enkele van de oorspronkelijke bijgebouwen.

Onder leiding van een zeer deskundige gids kregen de aanwezigen een anderhalf uur durende rondleiding door het kasteel. Niet alleen diverse woonvertrekken werden bezocht, maar ook 'geheime' kamers en zelfs gangen die door de drie meter dikke muren heenliepen. Het kasteel werd aan het eind van de 14e eeuw gebouwd in opdracht van Herman Hoen. Van dit eerste kasteel is de toren aan de voorzijde nog bewaard gebleven.

De 'gevangenis' van het kasteel was een ruimte in de toren van slechts enkele vierkante meters groot.

Hierin zaten vaak tien personen of meer. Het toilet of, zoals het toen heette het 'gemak' was niet meer dan een gat in de vloer dat uitkwam in de kasteelgracht. Uit deze gracht werd vervolgens weer water en vis gehaald. Gelukkig had men het water niet zo nodig om zich te wassen, want dat deed men slechts 3 a 4 keer per jaar. Gezien deze hygine was het dan ook niet zo verwonderlijk dat de gemiddelde mens in die tijd slechts 1.55 meter groot was.

Het kasteel geeft een goed beeld van hoe de vroegere bewoners leefden en woonden. Helaas is een kast uit de 17e eeuw het enige overgebleven originele meubelstuk uit het kasteel. Net zoals nu, had men ook vroeger de gewoonte om, indien men verhuisde, alles mee te nemen. De hiervoor genoemde kast was echter ter plaatse gemaakt en dat maakte het onmogelijk om hem mee te nemen toen de familie rond 1850 naar Duitsland verhuisde.

Na zo'n tocht door de eeuwen besef je pas hoe jammer en onbegrijpelijk het is dat n pennestreek 150 jaar geleden er voor zorgde dat dit voor Geulle verloren is gegaan.
A. Sassen


In de Heer zijn overleden:

  • op 20 november 2001, op 82-jarige leeftijd, Ton Willems, weduwe van Harrie Ummels van Ave Maria;
  • op 25 november 2001, op 87-jarige leeftijd, Huub Dohmen echtgenoot van Net Simonis, van de Hulserstraat;
  • Op 8 december 2001, op 83-jarige leeftijd, Tina Rogiers, weduwe van Louis Frissen, Av Maria.



Fanfare en Harmonie in de kerk

Op zaterdag 18 november luisterde onze Fanfare St.Martinus in een goed gevulde Martinuskerk op een mooie wijze de Hl. Mis op, die werd opgedragen door Pastoor Dohmen. Tijdens deze Mis zegende Pastoor Dohmen ook een nieuw groen kazuifel in, een geschenk van een parochiaan.

Op zaterdag 1 december verzorgde onze Harmonie St. Caecilia de Hl. Mis in de kerk van Waalssen. Ook deze Mis welke, werd opgedragen door Kapelaan Schols, werd goed bezocht.

Fanfare en Harmonie houden op deze wijze een mooie traditie in Geulle in stand, waarvoor "chapeau".
Red.


Lintje voor John Thijssen

John Thijssen is sinds vrijdag 30 november lid in de Orde van Oranje-Nassau. Hem viel de eer te beurt, nadat hij zich gedurende 35 jaar als vrijwillig brandweerman heeft ingezet. Bij het bereiken van de leeftijd van 55 jaar kreeg hij functioneel leeftijdsontslag.

De laatste tien jaar had hij als brandmeester / bevelvoerder de verantwoordelijkheid over de post Geulle.
John, namens de Heemkundevereniging, van harte proficiat!


Overdenking bij een jaarwisseling

De decembermaand is een uiterst geschikte maand om zaken te overdenken en vooruit te zien.
Na de 11e september zal de wereld nooit meer dezelfde zijn, zei de President van Amerika, bij het zien van de puinhopen van staal en beton, die ooit het World Trade Centre in New York vorm hadden gegeven en waarin meer dan 3000 mensen in enkele uren tijd de dood hadden gevonden.

Zo'n tien jaar geleden keek ik vanaf het uitkijk-platform op de 110e verdieping van dit "Centre" uit over het voormalige Nieuw Amsterdam, met zijn alom bekende Vrijheidsbeeld op een steenworp afstand en dronk ik een kopje koffie in het op de 107e verdieping gelegen restaurant met de mooie naam "Windows on the World". De aanslag op het World Trade Centrum, zijnde iets verschrikkelijks natuurlijk, heeft wel tot gevolg gehad dat nu, zo'n drie maanden later, Afghanistan eindelijk is bevrijd van zijn onderdrukkers, de Taliban. Na 20 jaar oorlog kan in dit land eindelijk een begin worden gemaakt met de wederopbouw ervan. Zo is wederom bewaarheid geworden wat vaker wordt gezegd, namelijk dat elk minpunt ook weer zijn positieve kant heeft.

Vooruitkijkende is er natuurlijk de "euro", die een groot aantal nationale munten in Europa gaat vervangen en die officieel op 1 januari 2002 ook in Nederland zijn intrede doet. Zo'n tien jaar na het Verdrag van Maastricht is het dan zover en is de "euro" een feit. In het begin zal het natuurljk effe wennen zijn. Ik ben er echter van overtuigd dat dit gewennings-proces slechts van korte duur zal zijn. Ongetwijfeld zal de invoering van de "euro" de eenheid in Europa weer een stukje dichterbij brengen. En daar was het toch ook allemaal om te doen!
S.W.


Opnamen 'Rond Kerk en Kroeg' in Geulle

Zelden zal het op een gewone maandag-middag zo druk zijn geweest in caf "het Hemelke", als op maandag 10 december 2001. Een tv ploeg van de KRO was in Geulle neergestreken voor de opnamen van het KRO / RKK programma 'Rond Kerk en Kroeg'. Dit programma wordt elke maandagmiddag ergens in het land opgenomen en op woensdag om 16.30 uur uitgezonden.

In het kader van het "Internationaal Jaar van de Vrijwilligers" stonden de opnamen in het teken van de vrijwilliger in kerk en samenleving. De KRO wil hiermee, aansluitend aan het multimediale project 'Graag gedaan' het publiek overtuigen van de zin en noodzaak van vrijwilligerswerk voor een prettigere samenleving. Presentator Wilfred Kemp sprak vanuit 'het Hemelke' met de bisschop van Roermond, mgr. Frans Wiertz over de betekenis van de kerk als vrijwilligersorganisatie.

Het programma werd op woensdag 12 december uitgezonden.
W. Ramakers


 
Copyright © 1999-2016. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl.