 |
|
||
       |
|||
|
|
 December 1999 Overdenking bij het einde van een millennium Op 1 januari a.s. vangt een nieuw millennium (een periode van 1000 jaar) aan, een moment om eens stil te staan bij ons verleden. Zo'n 5 a 6 millennia geleden ontstonden bijna overal tegelijk onze eerste echte grote beschavingen, te weten in Mesopotamië, langs de rivieren Eufraat en Tigris (het huidige Irak), in Egypte langs de rivier de Nijl, in India langs de rivier de Indus en in China langs de Gele Rivier. Elk van deze gemeenschappen had zijn eigen schrift, respectievelijk het spijkerschrift, het hierogliefenschrift, het nog steeds niet ontcijferde schrift van de oorspronkelijke bevolking langs de Indus en het Chinese schrift. In de loop der tijd schoof de beschaving steeds verder op naar het westen, en uiteindelijk geheel Europa omvattend. Vanuit Europa trokken in het laatste millennium ontdekkingsreizigers naar de overige werelddelen, Amerika, Afrika en Australië. Er is een volk dat in onze tijdrekening een wel heel bijzondere plaats inneemt, het Hebreeuwse of Joodse volk. Zo'n 3000 jaar geleden kreeg dit volk, dat onder leiding stond van Aartsvader Abraham en dat tot dan toe in Mesopotamië had geleefd, van God de opdracht om vanhier te vertrekken en zich te vestigen in het land Kanaan, het Beloofde Land (Israël). Duizend jaar na het vertrek uit Mesopotamie wordt Jezus Christus geboren op aarde. En met Hem begint onze jaartelling. Sindsdien wordt een gebeurtenis aangeduid met zoveel jaar v.(oor) Chr.(istus) (geboorte) en zoveel jaar n.(a) Chr. (istus) (geboorte). In de twintig eeuwen die voorbij zijn gegaan sinds Jezus in de stal van Bethlehem het levenslicht zag is ontzettend veel gebeurd. De geschiedenisboeken staan er vol van. Rijken zijn opgekomen en weer in elkaar gestort. Tot op de dag van vandaag moet de wereldkaart bijna elk jaar opnieuw worden herzien. De ontwikkelingen gaan steeds sneller en ook de tijd gaat steeds sneller voorbij. Een goed voorbeeld is de wereldbevolking. Aan het begin van onze jaartelling omvatte de wereldbevolking zo'n 250 miljoen zielen. In 1987 waren er dat 5 miljard zielen en twaalf jaar later, in 1999, zijn er dat al 6 miljard. Nederland telde rond 1900 iets meer dan 5 miljoen inwoners. Thans zijn er dat bijna 16 miljoen. Waar gaan we naar toe? Wat kan onze aarde nog hebben? Wat zullen ons de komende 1000 jaar gaan brengen? Halen wij nog wel een vierde millennium sinds Christus geboorte? Een dorp als Geulle bestaat ook reeds meer dan 1000 jaar. Er bestaat een akte uit het jaar 817, waarin Lodewijk de Vrome, een zoon van de vlakbij Geulle geboren Karel de Grote, Geulle als goed wegschonk aan de Abdij van Cornelimunster in de Eifel. Zou er veel veranderd zijn in Geulle sinds dat jaar 817? Ik denk het niet. Althans ik zou niets schokkends weten. Stamboomonderzoek heeft uitgewezen dat voorouders van sommige Geulse families reeds rond 1600 in Geulle woonachtig zijn geweest. De Maas heeft ooit haar bedding verlegd, waardoor zij niet langer om Uikhoven heen liep, doch precies tussen Geulle en Uikhoven in kwam te liggen. In de vorige eeuw kreeg Geulle een treinverbinding met Maastricht en Sittard. In de jaren twintig/dertig van deze eeuw werd hier het Julianakanaal aangelegd. Na WO II heeft Geulle zijn uiteindelijk gezicht gekregen. In zo wat ieder huis kwam er een auto, kwam er aardgas, waterleiding en elektriciteit, radio en tv, telefoon, een computer, internet e.d. Anno 1999 zijn er nauwelijks nog "armen" in Geulle; de mensen worden steeds rijker; kijk maar naar hun huizen die steeds meer waard worden. Of de mensen anno 1999 ook tevredener en gelukkiger zijn dan voorheen moet worden betwijfeld. Hoe kun je nog iemand gelukkig maken die alles al heeft? Na WO II is het snel bergafwaarts gegaan met de kerk en met ons geloof. De kerken zijn anno 1999 nauwelijks nog bevolkt. Het zijn slechts enkele mensen die ervoor zorgen dat de kerken en haar bedienaren daadwerkelijk in stand blijven. Men heeft de Kerk, men heeft God niet meer nodig. Wij mensen kunnen het allemaal zelf alleen af. Het enige wat al die eeuwen hetzelfde is gebleven en wat wij mensen maar niet onder de "knoet" hebben gekregen is de dood, de dood die vroeg of laat eenieder van ons - zonder onderscheid des persoon - overvalt. Wat gaat de toekomst ons brengen? Ik hoop van harte voor ieder van ons een goede gezondheid en geluk. En voor het overige geen oorlog en geen andere rampen. Laten wij allemaal uit het verleden leren wat er zo al verkeerd kan gaan in onze wereld. S.W. Vastelaovesvereiniging 'de Bokkerieërs' Leef bök en geite, Op zondag 14 november stond Geulle weer als een van de eerste dorpen in het teken van de prinsuitroeping voor het carnavals seizoen 1999 - 2000. Nadat de Bokkerieërs eerst de mis voor de levende en overleden leden van de vereniging hadden bijgewoond en daarna de inwijding van de nieuwe kerkmuur hadden aanschouwd, gingen zij op pad. Samen met de jeugdcarnaval en onze zustervereniging uit Bunde trokken zij onder begeleiding van de zaate hermenie Sjei Mèr Oet richting het Marktplein. Ook dit jaar hadden weer vele Geullenaren deze middag gereserveerd voor de vastelaoves-vereiniging, gedurende het programma werden dit er steeds meer. Na de openingswoorden door de opperbok was het Paul Lemmens die de nieuwe carnavalsschlager ten gehore bracht. Later was er nog een optreden van Paul en de Kluiverkes. Samen zorgden zij voor de goede stemming op het plein. Daarna volgden de serieuze en pijnlijke zaken, afscheid van prins Fred en prinses Tiny. De opperbok beschreef het hele gebeuren als een laatste hoofdstuk van een boek. Na de uitroeping in november 1998 waren er vele leuke en gezellige hoofdstukken die leidden tot een geweldig seizoen. Helaas, aan alles komt een einde, zo ook aan deze regeerperiode. Waardig en onder de tonen van Corry Konings (Mooi was die tijd) werden zij van hun prinsenkleding en attributen ontdaan. Prins Fred en prinses Tiny waren weer gewoon Fred en Tiny en werden opgenomen in de vereniging van oud prinsen die met een grote delegatie aanwezig waren. Daarna volgde de uitroeping van de nieuwe prins en of prinses. Nieuwsgierig kwamen de toeschouwers enkele stappen naar voren om niets te missen van dit spektakel. Net zoals de voorafgaande jaren hadden enkele leden van de bök een programma in elkaar gezet waarbij het publiek meermaals op het verkeerde been werd gezet. Na twee maal loos alarm kwam prins Peter 1e en prinses Marie-Jozé onder luid applaus uit een grote zuil te voorschijn. Nadat de ketting, cape, steek en scepter door de aanwezige raadsleden waren overhandigd presenteerde het kersverse prinsenpaar zich aan het publiek. Peter Troquet is in het dagelijks leven installatiemonteur en samen met zijn vrouw en zoon Remco wonen zij Aan de Maas. De grote hobby van Peter is muziek. U zult hem de komende maanden al dansend en zingend over zijn strand in Griekenland bij de diverse activiteiten van de Bokkerieërs kunnen ontmoeten. Op 20 november was meteen de vuurdoop. Samen met de verenigingen uit Itteren, Stein, Schimmert en Bunde was er een groots openingsbal in zaal `t Centrum. Jammer genoeg waren er weinig Geulse bezoekers op dit feest. De stemming zat er door het eenmansorkest van Jo Lahoye al snel in. En na het optreden van Ziesjoem kon de avond niet meer stuk. De volgende grote activiteit van de Bokkerieërs is de bonte avond op zaterdag 22 januari. Indien u wilt deelnemen aan deze avond, dan kunt u contact opnemen met Ed Phillipens (tel. 3648893) of Ruud Kusters (tel. 3642489). Wij zijn nog op zoek naar mensen die op deze Geulse carnavalsavond een steentje willen bijdragen. Gäöl, Alaaf Geulle in vroeger tijden 17. De tijd der leenstaatjes 2.
In deze aflevering wil ik iets vertellen over de leenstaatjes in Limburg en hoe deze ontstonden. Tijdens
de invallen van de Noormannen en bij andere overvallen had de bevolking geen enkele bescherming te verwachten van de
ver weg wonende koning. Wel werd de bevolking verdedigd door hun gouwgraaf, waardoor deze aan sympathie won. Uiteindelijk
beschouwden de onderdanen dan ook hun koning niet meer als de ware vorst, maar de graaf in
wiens gebied zij woonden. Deze graven gedroegen zich ook niet meer als koninklijke ambtenaren of leenmannen, maar
als vrije en zelfstandige vorsten. Zij probeerden hun gebied door huwelijk, koop, erfenis, oorlog en
verpanding uit te breiden. Met name de hertogen van Brabant streefden hiernaar, waarover later meer. Tenslotte
benoemden de gouwgraven hun zonen tot erfgenaam en lieten dit door de koning bekrachtigen. De
koningen misten de macht om hier iets tegen te doen. Sommige gouwgraven gaven stukken land
aan hun vazallen om hen te belonen voor bewezen diensten.
Rond het jaar 1000 kwam de hertog van Leuven in bezit van de gouw Brabant ( dat was Brussel en omgeving). De hertogen van Brabant streefden er naar om de handelsroute Keulen - Brugge onder hun gezag te krijgen. Zij breidden hun grondgebied langzamerhand naar het oosten uit. Rond 1200 kregen zij recht op 's Hertogenrade, Daelhem en Maastricht. Om het leiderschap van Neder Lotharingen kwam hertog Jan de 1e van Brabant in conflict met de bisschop van Keulen. Na de slag bij Woeringen in de omgeving van Keulen in 1288 kreeg Jan de 1e o.a. het hertogdom Limburg in bezit. Toen in 1378 ook nog het graafschap Valkenburg werd aangekocht kwam geheel Zuid-Limburg en dus ook Geulle in handen van de hertogen van Brabant. Archi(e) Varis. Lireratuur: Jeu Kurvers gaat heen als kerkmeester St. Martinusparochie Met onderbrekingen weliswaar, maar dat neemt niet weg dat Jeu Kurvers bij zijn afscheid als kerkmeester op 1 december as. kan terugzien op een totaal van 20 jaren kerkmeesterschap. Twintig jaar betrokken zijn bij en medeverantwoordelijkheid dragen voor het wel en wee van de Sint Martinus-parochie in Geulle. Zijn markante verschijning is in die jaren onafscheidelijk verbonden met de kerk, waarvoor hij elke dag van de week en elk uur van de dag bereid is zich in te zetten. Vooral het verzorgen van de erediensten en de instandhouding van het kostbare monument dat de Martinuskerk is, hebben steeds de speciale aandacht gehad van de scheidende kerkmeester. Ook in het persoonlijke vlak is Jeu steeds dienstbaar geweest. Vooral pastoor Hartmann z.g. deed tijdens zijn ziekte en later toen hij met emeritaat was, nooit vergeefs een beroep op hem. Ook was Jeu vele jaren lang chauffeur van de vorige en huidige pastoor bij het rondbrengen van de ziekencommunie. Jeu vindt dat hij gezien zijn leeftijd zijn deel meer dan voldoende gehad heeft. Verder mandaat is kerkrechtelijk zelfs niet meer mogelijk. Hij heeft dan ook per december zijn ontslag aangevraagd bij de bisschop. Dit is hem met dank voor inzet en toewijding eervol verleend. Het vertrek van Jeu als kerkmeester, houdt niet in dat hij ook afscheid neemt van de andere functies die hij bekleedt. Die houdt hij aan. Zoals het kosterschap, het fungeren als "chauffeur van de Heer" bij het rondbrengen van de ziekencommunie, het collectant zijn en zijn lidmaatschap van de klussengroep, een groep van kerkbetrokken mannen en een enkele vrouw, die om de zoveel weken een dinsdagochtend spenderen aan hand- en spandiensten ten behoeve van de kerk. Binnen de kringen van het kerkbestuur wordt vrijdagmiddag 10 december afscheid genomen van Jeu, die veel dank zal ontvangen voor de grote verdiensten die hij verworven heeft. Het is de laatste vergadering die hij zal bijwonen. Als gast dit keer, want op die datum behoort hij al ruim een week tot de 'zwijgende kerk. Jeu Kurvers zal worden opgevolgd door Ed Vossen van het Oostbroek. Hij is inmiddels door de bisschop benoemd en zal weldra door deken L. Kirkels worden beëdigd. St. Martinus-parochie Geulle ontvangt twee bisschoppen De parochianen van de Sint Martinuskerk te Geulle mogen in vrij korte tijd twee bisschoppen verwelkomen. Dat is allereerst de hulpbisschop van Roermond Mgr. E. de Jong. Hij zal op Kerstavond 24 december de pontificale hoogmis celebreren. En vervolgens Mgr. J.H. Soudant, emeritus bisschop van Palembang. Hij zal een pontificale hoogmis celebreren bij gelegenheid van de processie op zondag 2 juli 2000. Beide kerkelijke festiviteiten staan in het teken van de millenniumviering alsmede van een herleving van het parochieleven. Voor de dienst op Kerstavond (aanvang 19.30 uur) zullen de bisschop en zijn gevolg de kerk binnentreden via de reeds decennia lang gesloten deur onder de uit de l4de eeuw stammende toren, daarmee het binnentreden in de nieuwe eeuw verzinnebeeldend. De dienst zelf zal in het teken staan van het gezin. In overleg met alle betrokkenen zal een feestelijke en bijzondere viering worden voorbereid. Deze dienst zal de enige dienst zijn op Kerstavond in de parochie van de H. Martinus. Processiezondag 2 juli 2000 zal op zeer bijzondere wijze worden gevierd. De pontificale hoogmis zal worden opgedragen op de gemeentelijke kiosk die wordt opgesteld nabij de kermis op de Markt. Bij deze viering en de daarop volgende processie zal zo veel mogelijk verenigingen om medewerking worden gevraagd. De diverse buurtverenigingen hebben deze inmiddels toegezegd. Nadere informatie hierover volgt in de loop van de komende maanden. Kerstwandeltocht Oostbroek Op 26 december organiseert buurtvereniging Oostbroek te Geulle voor de 16e maal in successie de kerstwandeltocht. Gestart wordt vanuit zaal 't Heukske aan de Hulserstraat te Geulle. U kunt kiezen uit de afstanden 5 - 10 - 15 - 20 en 25 km. Voor de afstanden 20 en 25 km. kunt u starten tussen 8.00 uur en 13.00 uur. Voor de overige afstanden kunt u starten tussen 8.00 uur en 15.00 uur. De inschrijfkosten bedragen fl. 2,00 per persoon, waarvoor u een prachtig, door pijlen uitgezet, parcours krijgt aangeboden door Geulle en omgeving. Als herinnering ontvangt iedere deelnemer een sticker. De I.V.V. stempel is aanwezig en de wandeltocht gaat onder alle weers-omstandigheden door. De deelnemers kunnen genieten van de zeer mooie, landelijke en bosrijke omgeving. Wandel mee en geniet van de natuur die Geulle en omgeving u te bieden heeft. Voor meer informatie kunt u bellen met 043 - 264 6378 Geulle 50 jaar geleden...... December 1949
Hein Peters Kennsigeving In de heer zijn overleden: Politevaria In verband met vakantie van Brig. Giesen is er deze maand geen politievaria. Redactie Einde Bouw en Houtbond FNV, afd. Geulle De Bouw- en Houtbond FNV, afdeling Geulle heeft vrijdagavond 26 november op waardige wijze afscheid genomen van haar 72-jarige zelfstandigheid. Met een goed bezochte feestavond in "Het Wapen van Geulle" heette de voorzitter alle leden en hun partners welkom. En in het bijzonder de beide Pastoors, namelijk A. Kusters en G. Dohmen, de jubilarissen, een delegatie van de Heemkundevereniging Gäöl, onder leiding van voorzitter Hein Peters en tot slot onze districtsbestuurder Henrie Okkersen. Daaraan toevoegend memoreerde de voorzitter dat "de eerste feestavond in 1927 werd bijgewoond door de toenmalige geestelijke adviseur, en nu bij dit afscheid kunnen wij ons verheugen twee geestelijke Heren in ons midden te hebben". Uitbaatster Mevr. Sjan Vossen-Raeven werd als eerste toegesproken en bedankt, daar zij al 25 jaren haar locatie gratis voor ons ter beschikking had gesteld. Zij werd vereerd met een bloemenhulde, terwijl haar verder een gedenktegel werd aangeboden, voorstellende het kasteel van Geulle, uitgereikt aan alle leden ter gelegenheid van het 70-jarige jubileum. Hierna volgde de huldiging van de 25 jarige jubilarissen, te weten Dhr. Guus Lahaye en Dhr. Gerrit Ramakers en hun partners, door Dhr. Okkersen. Hij dankte beiden voor hun trouw lidmaatschap, in goede tijden, maar ook in minder goede perioden. Hun werd een zilveren speld opgestoken, en de dames ontvingen een verzilverd lepelsetje. De heer Lambert Fredrix reikte hierna namens onze afdeling aan de dames een bloemruiker aan, en de heer Hub Sassen overhandigde de heren een fles gerstennat. De derde jubilaris Dhr. B. Bruls was deze avond verhinderd. Hierna volgde de overdracht van ons vaandel aan de bestuurders van de Heemkunde-vereniging Gäöl. Dit vaandel was in 1949 door onze toenmalige leden bijeen "gezeumerd", door iedere week jaren lang 5 centen af te staan voor de aanschaf. De Eerwaarde Zusters "onder de Bogen" in Maastricht hadden er een waar kunststuk van gemaakt. Het opschrift luidt "Rooms Katholieke Bouwvakarbeiders Bond St. Jozef Geulle". Daarbij afbeeldend de Heilige St. Jozef, het gemeentewapen van Geulle, de Sterre der Zee en een bloem, verzinne-beeldend de bloei van de vakorganisatie. Voorzitter Hein Peters van de Heemkunde-vereniging was bijzonder vereerd met dit cultureel erfgoed en dankte op zijn beurt en verzekerde ons dat deze 'vaan' een goede plek zal innemen in hun home "de Gruffeldwois". Hierna werd de heer Lambèrt Fredrix gefêteerd door onze afdeling voor zijn 25-jarig jubileum als secretaris-penningmeester, daarbij toevoegend plaatselijk vertegenwoordiger van het sociaal fonds bouwnijverheid en vraagbaak van klachtenwerk. Lambèrt werd een porseleinen tafelschaal met handgeschilderd motief en een begeleidend schrijven aangeboden. De tekst luidden als volgt: "Waarde vriend Lambèrt Fredrix, langs deze weg wil het bestuur en de leden van de Bouw- en Houtbond FNV afd Geulle, u dank zeggen voor 25 jaren bestuurlijk vakbondswerk, welk u met bezieling en goede kennis van zaken heeft vervuld. Uw huis was altijd een open huis voor ieder die aanklopte. Wij zijn u daarom dan ook zeer erkentelijk. Wij wensen u en de uwen al het goede toe voor de toekomst. En wensen u van harte proficiat.". Zijn vrouw Lenie werd ook in deze huldiging betrokken; haar werd een kleurrijke bos bloemen aangeboden. In zijn dankwoord memoreerde de jubilaris dat hij al dit werk niet had kunnen volbrengen, als hij niet zo een goed meewerkend thuisfront zou hebben gehad. Hierna nam de heer Okkersen het woord en dankte Lambèrt in naam van de bond voor de jarenlange goede samenwerking en zeker voor de vriendschap. Tot slot werd Lambèrt een armbandhorloge aangeboden. De bestuurder Hub Sassen en voorzitter Frans Webers werden in deze hulde betrokken, zij ontvingen ieder een pennenset. Daarna was er tijd voor het glas te heffen, en werd een petit-diner aangeboden. Dit alles in een feestelijk en reuze gezellig gezelschap. En met gepaste trots mogen wij stellen "Eind goed, al goed". Frans Webers Uit het leven van Justus Out, Priester Lazarist (vervolg van Sjakel, november 1999) Nadat ik hem verteld had hoeveel kilo ik bij elkaar gesprokkeld had, heb ik hem gevraagd of ik hiermee door kon gaan. Met grote ogen keek hij mij aan en vroeg toen, is dit dan nog niet genoeg? Ik zei: "Dit is maar voor een paar weken". Hoofdschuddend zei de overste: "Ga maar door wat we teveel hebben dat bewaren wij wel tot een volgend jaar". Die goeie man had geen enkel idee wat die jongens aan eten nodig hadden. En zo ging ik weer de boer op. Ik ging iedere dag op pad, het graan werd los opgeslagen op de zolder van de kapel. Bij de boeren kreeg ik meestal ook wat te eten. Eens kwam ik op een wat slordige boerderij, de kippen liepen door de kamer. De boerin vroeg of ik rijstepap wilde, ik antwoordde: "Graag mevrouw". Tegen haar zoon riep ze: "Kees schep de pater eens op", waarop uit de keuken werd geroepen: "Moeder, er heeft een kip in de pap gescheten". Moeder ging kijken, schepte de stront eruit en ik kreeg mijn portie en at het op. Of ik dat lekker heb gevonden weet ik niet meer . En zo ben ik boer gebleven tot aan het einde van de oorlog. De bevrijdingsdagen. Vanwege de spoorwegstaking kwamen de studenten niet terug van verlof geen enkele. Op een morgen begin September 1944 stond het park vol met Duitse tanks, ook in de lanen om het park. Het waren allemaal jonge soldaten van de Todeskopfdivision . Dat zag je aan de doodskop die op hun uniform was aangebracht, we liepen er langs maar contact hadden wij er niet mee. Toch had iemand van ons opgevangen dat ze moesten oprukken naar Antwerpen. De dag erna zijn ze vertrokken over de grens, maar helaas hun tocht mislukte. Dat kwamen wij te weten via broeder Victor die zat n.l. in de kelders van het voorhuis waar ook een bevelvoerend officier zijn kwartier had. Die broeder Victor deed net of hij van dat Duits niets verstond, maar zo af en toe kwam hij naar het hoofdgebouw om te vertellen wat hij had gehoord en zo kregen wij te horen dat de Duitsers niet konden doorbreken. Die jonge jongens hebben daar ontzettend hard gevochten. Op het slagveld zagen we later meer kapotte geallieerde tanks liggen dan kapotte Duitse tanks. Deze tankslag vond plaats rechts van de weg Wuustwezel- Antwerpen. Toen dit allemaal voorbij was werd het opeens heel erg rustig, Ons gebied werd een soort niemandsland. We hebben toen als ik mij goed herinner ongeveer een week in de kelders doorgebracht, wat weer tot gevolg had dat er bijna geen eten meer was. Onze overste wist dat er bij een bakker in Zundert brood voor ons klaarstond. De overste vroeg wie er mee wilde om het op te halen. Adrie Vermeulen en ik zouden samen met de overste naar Zundert gaan om die klus te klaren. Het was in de namiddag we waren ongeveer ter hoogte van de moestuin toen vielen rondom ons een salvo granaten. We lieten ons alle drie op de grond vallen toen het weer stil was zei de overste: "Als jullie bang zijn, ga dan maar terug". Ik was zo bang als een wezel, ik durfde dat hele stuk ook niet terug te lopen, daarom ben ik maar meegegaan. Echter Adrie Vermeulen keerde terug. Op weg naar Zundert hebben we nergens soldaten gezien. Daar aangekomen stond een grote mand met broden op ons te wachten. Het was zoveel dat het bijna niet door ons te sjouwen was. Gelukkig vond ik een fiets zonder banden en zonder zadel. We hebben de mand op de bagagedrager gezet en zijn weer op weg gegaan. Een hield het stuur, de ander de mand in evenwicht. Wordt vervolgd Geullenaar van de eeuw ?? Helaas ontvingen wij op onze oproep om kandidaten aan te dragen voor de "verkiezing"van een Geullenaar of de Geulse van de eeuw slechts een paar reacties, voor een deel ook nog van bestuursleden van de heemkundevereniging afkomstig. In vergadering bijeen is het bestuur tot de conclusie gekomen dat op deze manier geen representatieve keuze gemaakt zou kunnen worden. De verkiezing is daarmee helaas afgeblazen. Wat doen we dan wel ? Allereerst zullen we in de volgende Sjakels toch nog even terugkomen op de voorgestelde kandidaten en vooral ook op de motivering die door de indieners aangedragen is, omdat dat toch weer een stukje heemkunde is, dat het verdient om vastgelegd te worden voor het nageslacht. Daarnaast zal tijdens de jaarvergadering van de heemkundevereniging de uitgeloofde prijs verloot worden onder de inzenders. Het spreekt vanzelf dat de bestuursleden niet aan die verloting deelnemen. U hoort nog van ons. Lou van Kan Ich gaon ins mèt den haan kalle ..... Es het jaor bienao um is en de aovende lank zin, geit me vanzelf ins naodènke euver öt aafgeloupe jaor. Watter allemaol gebäörd is, gooi dinger en minder gooi dinger. Van alles geit tich dan door de kop en este öt neet mjië wèts, dan vraogste öt eemes, dae öt waal nog allemaol good wèt. Meh noe is het jaor neet èlein bienao um, mèh ouch de twintigste iëw. Volgend jaor begint zelles ö nuu mielenniejum. öt eind daovan zal neemes van òs nog mètmaake. Dao zalle veer dan ouch mèr neet wiejer euver praote. Ich kal leever euver vreuger. Mèh ômdat ich mich nog jônk veul, gaon ich ins met eine hjiël auwe Gäölenaer praote. Jaomer, dat Sjef van Willemke neet mjeh is, dae wis väöl en dae vergaot niks. Mèh wae dan? Jao, ich weit öt: den haan op ten taore, dae sting dao al wie dees iëw begòsj. Ich zèt mich de patsj op, zèt miene kraag rechop en staek e stumpke potlwoid in mien tesj. Wie ich door öt getske van Norbaer kaom, zoag ich den auwe taore en baovenop den taore sting den haan. Hae keek nao Aelse, mèh wie ich korter bie kaom, driëjde hae zich ö bitsje. Hae hauw mich zeeker hwiërre aankômme. Ich zaot sjus te prakkezeere, wie ich öt gesprek zouw beginne. Wie begins te mèt eine auwe Gäölenaer ? Meistal euver öt waer. Dat waor ein idee. Want önne taorenhaan wèt alles euver öt waer. Dae haet dao baove van alles mètgemaak: störrem en raenge, hagel en snië. Daoveur vroog ich mèr gauw: Zègk ins, wie is het wäër vendaag? De haan driëjde zich nog ö bitsje en zag: Good, mèh de luu douge neet. Ich sjrôk en dach: "Zouw hae mich bedoele ?" Ich waor e bitsje verpôpzak. Ich wollèm sjus get vraoge, mèh doe zagger: Ich bèn blie dat ich hie op mie sjwoin plekske staon. Van hie oet kèn ich haos euver öt gans dörrep kieke. Neet elein euver öt kèrkplein, mèt dae sjwoine leinjebaum, mèh ouch euver het kestjiël, de Gäölstraot, öt Brook tot in Brommele. En ouch euver ot Verkesbrook, öt Wesbrook en Hölse. En ich höb gezeen, wie mèt Allerheilige de bosjrand van kleur verangerde. öt leek waal ön sjilderie van Van Gogh mèt al die prachtige herfskleure: rwoid, broen en gael, mèt hie en dao nog e bitsje greun detösje. Ich höb daagelank mien ouge oetgekeeke, want öt waor önne sjwoine naozomer, dae dit jaor ech lang doerde. Esset sjwoin waer is, kèn ich tot wiet in Belsj kieke, tot euver de Bessemer hei en de steiberrèg van Eijsde en Waterschei. Djuu, wat is tat sjwoin. En es de zon sjient, zeen ich ouch de gouwe haan op ten taore van Uukefe. Jaomer dat ich mèt dae neet ins kèn kalle, want tae wèt ouch nog, dat de Maas vreuger aan den angere kant van Uukefe leep en dat ze zelf vlak bie de Gäöl gezaete haet, wie de Gäöl nog door de Klein Maas en de Auw Maas leep. Jao, dao is väöl verangerd. Vreuger keeke de boereluu altied nao mich, es ze get van öt waer wolle weite. Noe zeen ze mich nog neet mië sjtaon. Noe kieke ze nao den teevee of loestere ze nao öt waerberich van de El-ein. Wat weite die sjnotsnaase noe ech van öt wäër hie in Gäöl? Aan zien taal mèrkde ich dat den haan ouch auwd begôsj te waere en auw luu knootere gaer. Vreuger woar alles baeter. En esof hae öt van mie gezich gelaeze hauw, ginger wier. "Jao, vreuger waor alles baeter. Dao is väöl verangerd mèh neet baeter gewoore. Sôndes zaog ich van alle kante de luu nao de kèrrek kômme, auw luu en jông luu, mèt sjwoin gewiksde sjoon en met sôndese kleier aan. Mèh noe zuuste nog mer ö paar gries köp, die maake dat ze gauw binne zin. Vreuger kôsj ich eedere Maaslenger en alle kènger, die nao de sjwoil ginge. Mèh die goo auw sjwoil is neet mjië en ouch de bewaarsjwoil van zuster Annemie is verdwene, sjus wie öt klwuösterke van de zusters. Eeder waek kaome lang rieje kènger nao de kèrrek um te beechte. Dan waore ze stil, mèh es het aafgeloupe waor, dan waore ze blie, dat ze de vanaaf waore. In de Vaste waor steendes en friedes lof en dan woor veur öt gemeintehoes gevoetbald dat de klumpkes door de loch vlooge. Dan vergaote ze öt lof, tot de keplaon ze kaom haole, of Norbaer, de köster. Dae moosj ouch altied de klokke loewe, mèh die klokke waore zwar. Hae vông öt fein, es tie kènger häöm kaome helpe aan het zeil te trèkke. En de jonges vonge dat ouch fein, zeker esse de touwe get hwoig vaspakde. Dan ginge ze mèt de loch in!" Ich vroog den haan of er waal ins bang gewaes waor ....... öt bleef effe stil en doe zagger: "Jowaal, wie den iëste oorlog oetbraok en ich de Dikke Bertha ins bie Luuk hwjuörde dondere. Ich dach: es tie Pruusje mèh neet hie kômme ! Gelökkig, ze kaome neet. Waal in nögentiënviërtig. Wie den tiënde mei de brök de loch inging, dach ich dat ich van me stekske veel. Dat waor mich önne slaag ! En um ön oer of èllef zaog ich de erm Hollese seldaote, met de errèm in de loch loestere nao öt gebrul van de Pruusje. Dat waor errèg. Die erm jônges mooste mèt nao Duitsjland ......". De haan zweeg weer. En doe dagger aan de pruusje, die öt koper van de klokke nwuöddig hauwe um dao anger luu mèt kepot te sjeete. "Gelökkig sting ich hwoig genog, angers hauwe ze mich ouch nog mèt gepak. En es ich doe snachs euver Gäöl haer keek, zaog ich niks: öt gans dörp waor duuster en de straotlampe waore oet. Elein es ter snachs leechballe in de loch hinge van de vleegmesjiene zaog ich öt dörrep weer ligke en heel ich mien hart vas. Dan kosj ich snachs gein oug toedoon van het gerônk hwoig in de loch .....". öt bleef weer effe stil. "Höb geer ouch leuke dinger mètgemaak? ", vroog ich. "Och, jowaal. Wie de börgemeister Van Aefferden ingehaold woor en wie hae zie gouwe fjiës vierde. Of wie de fanfaar op konkoer den iëste pries haolde , wie veer bevried woore en ö stel jônges de vlag op de kèrrek oetsjtaoke en neet wiste dat de Pruusje nog in öt Gäölderveld zaote. En ich höb hiël get jông broedspaare zeelsgelökkig de kèrrek zin verlaote. En de kermisse veur öt gemeintehoes, wat waore de Gäölenaere dan blie en gelökkig. Ich höb ouch hiël get persesses gezin mèt hermenie en fanfaar, mèt bruudsjes en väöl jông en auw luu. En ich vong öt geweldig es de Lange Jan van Maasse mèt önne lange stek de kamers ein veur ein aafsjoot. Dat waore mich sjäöt, wie van de Dikke Bertha......". Den auwe haan begosj aardig op zönne praotstool te kômme. Hae vroog mich of ich waal ins gehwuörd hauw van öt hwoig water van zèsentwintig. "Jông, dat waor mich önne nuujaor. Doe klatsde öt water taenge de ongerkant van den taore. öt water sting tot aan de kemunebank, neet te geluive. En ich dach mèt angs aan de errèm luu aan de Maas, die doe nog in sjeif auw huuskes woonde. En al de keu en verke in de stel. Zowwe die neet allemaol verzoepe ? En wie kôste die verzörrèg waere, es alle gelaegter onger water stônge ? Zouwe de Maaslengers es het water gezak waor neet massaal weg trèkke en de Maas vervlooke ? Mer niks hwuör: ze sjrôbde de modder öt hoes oet en ze bleve wone. En wie het veurjaor kaom bleujde de fruitbuim op de gemeinde wie nwoits van te veure. De Maas haw veur hun ön extra laog modder achtergelaote. Ze wiste dat de Maas sôms raar kuure hauw. En de volgende zomer kôste ze weer te voot door het water nao Uukefe. En in de krisisjaore ginge ze allemaol de Maas euver om goojekoupe margrien en kilokes sôkker te haole, um lekker vlaaje te bakke. En noe ich aan de krisisjaore dènk, zeen ich noch de errèm werkelooze, die in lang rieje op het gemeintehoes moosjte kômme stempele of stiekem nao pestwoir Vônke ginge veur get brwoid of get vleisj. Doe waor de echte ermoot in het dörrèp. Wie e paar jaor geleeje de Maas oetkaom waor dat önne ramp. Want perketvloore, ieskaste, deepvreezers, wesjmesjienes moosjte het doe ontgelde. Want in zeventig jaor waor öt laeve aan de Maas ouch neet blieve stilstaon. Ouch de luu zin in Gäöl verangerd. Woi zouwe ze noe nog de rwoizekrans baeje en wae geit nog gereigeld sôndes nao de kèrrek? Ich zeen de luu van öt dörrèp zelle. Jao, es ze in de kis ligke zeen ich ze aankômme en zeen ich ze begraave waere op de nuuje kèrkèf langs de baek. Vreuger zatte ze houte kruuzer op e graaf, noe zin het monumènte mèt väöl bloome met Allerheilige. De res van öt jaor ligke ze verlaote. De luu höbbe geine tied mië veur önne Vaderôns. In autoos sjeeze ze langs de Kèrrek. Nao den taore hoove ze neet te kieke, want dao zit gein grwoite klok op, woi op ze kènne zeen, wie laat öt is. En nao mich kieke ze hiëllemaol neet mië. Ich staon väöl te hwoig en den auwe taore kènt blieve nao baove wieze, woi zwoiväöl Gäölenaere noe nao ônger zitte te kieke, nao hun kènger en kleinkènger, woiveur de auw luu zwoi hel gewèrk höbbe. En de Gäölenaere mooste vreuger hel wèrreke ....... ". öt bleef effe stil. Ich zaog de vaere van ziene start blinke in de zon, die ondeugend tösje ei paar wolke nao ônger keeke. "Ich höb väöl gezeen en ich kèn väöl vertèlle euver den tied, dat eederei in Gäöl nog Gäöls kalde. Doe zaogste euveral de luu op de velder aan öt werrèk. Want öt meiste werk moosj mèt te hand gebäöre. Noe zuuste affentoe waal ins ei paar oor önne traktèr euver öt land kroepe en kènne de jông luu zich neet mië veurstèlle, dat de krwoite met önne bessemsteel geplant woore. En dat in eeder kuulke veer zäödsjes gelag woore. Es ze goot oetkaome, dan mooste der weer drie mèt te hand of mèt ö sjöffelke oetgetrokke waere. Eeder kaoreveld waor ö klei paredies in de zomer. Langs de kant sting de kemille mèt witte bleumkes en het ganse kaore sting vol kollebloome en kaorebloome. Het waor sjus of dao altied fjiës waor en öt veld ein reuzevlag oetgestaoke haw. Aerappele woore mèt te sjöp geplant en mèt de hak gehwuög. Allewiel deit dat ö mesjien in ö paar oor, mèh doe doorde dat waeke. Ouch öt onkroed woor neet gespöt, mer woor mèt te hak umgehowwe of mèt te hand oetgetrokke. En es öt ougstied waor, zaogste euveral de mansluu mèt de zich zich in zweit wèrreke. De vrowluu, mèt önne dook um de kop, bônge de gerve mèt önne struöje band bie ei en zatte ze dan mèt ö stök of tiën in eine houp täënge einaan. Later kaome ougskarre alles weer weghaole. Wat neet in de sjuur kosj, woor op öt veld in ön grwoite miet opgeslaage. De jông luu kènne die miete èlein van ö prèntsje of van ön sjilderie. En sweinters woor maondelank gedaes. öt geklöppel kosj ich tot hie hwuörre. En in de hers kaom alles tegeliek: de groment moosj binne, öt fruit geplök, de reube geziëd en öt verke geslach. Ich hwuörde de auw luu dèk zègke: "In de herfs moote de auw wiever nog hel renne ". Jao, öt waor eine hiël angere tied. Mèh dao weite de jông luu, die in eine luije stool met chips nao den televisie ligke te kieke niks vaan. En die höbbe auch geinen tied um ins mèt önne auwe minsj te kalle. Die höbbe het öt väöl te drök: ze moote nao öt tennisse, öt voetballe, öt hokkieje, ze moote sjogge tot ze zweite en höbbe nog neet ten tied um eemes gooien daag te zègke. Ze gaon op vekanse nao Spanje en Afrika en weite neet , wie sjwoin os eige Gäöl is mèt zien bösj en berrèg, mèt zien Maas, woi den taorehaan van Uukefe zich kènt speegele ! " "Geer höb geliek", zag ich, "mèh noe moot ich gaon. Dalik bèn ich alles vergaete wat geer mich vertèld höb. Ich zal alles opsjrieve en es de luu de Sjakel kriege, kènne ze öt allemaol laeze en euver alles ins naodènke en mesjiens ins mèt de jông luu dao-euver praote. Of zowwe ze dao ouch geine tied mië veur höbbe?". "Ich haop van waal!", zag ten haan. Mar/B |
 |
 |
 |
 |
|
| Copyright © 1999-2006. 'Groeten uit Geulle' is een uitgave van de Heemkundevereniging Gäöl. |